Babasız Dünyaya Gelen Fare Erişkinliğe Ulaştı
Çinli bilim insanları, döllenmemiş tek bir fare yumurtasından yavrular üretmeyi başardı. Bir yavrunun erişkinliğe ulaştığı ve başarıyla üreyebildiği ifade edildi.
Hakemli bilimsel dergi PNAS’ta yayımlanan araştırmada, gen düzenleme teknolojisi CRISPR’dan yararlanıldı.
Elde edilen sonuçlar memelilerde mümkün olmadığı düşünülen ve partenogenez adı verilen bir üreme yönteminin gen manipülasyonuyla sağlıklı biçimde gerçekleştirilebileceğini ortaya koydu.
İlk olarak Çin Bilimler Akademisi’nden araştırmacılar, 2018’de iki anneyle, baba olmadan yavru farelerin dünyaya gelmesini sağlamıştı.
Bunlar erişkinliğe ulaşırken iki babalı, annesiz farelerinse öldüğü belirtilmişti.
Ancak bu örnekte yavruların dişi de olsa iki ebeveyni olduğu için, bazı bilim insanları sürecin partenogenez diye adlandırılıp adlandırılamayacağından kuşku duymuştu.
Tek ebeveynden üretilmeye çalışılan yavrular ise hayatta kalmayı başaramamıştı. Yeni araştırmada ise sorunun çözümüne dair farklı bir yaklaşım benimsendi.
Çalışmada, bir fareden yumurta alındı ve ardından normal döllenme sırasında erkek ebeveynin vereceği genler CRISPR yöntemiyle düzenlendi.
Daha sonra, yumurtanın bir erkek tarafından döllenmiş yumurtalara benzemesi için bazı genler etkinleştirildi, bazılarıysa susturuldu. Bunun için de yumurtaya bir enzim enjekte edildi.
Enjeksiyonun arından yumurta dişinin rahmine yerleştirildi ve burada bir fetüse dönüşmesine izin verildi.
Araştırmacılar bu işlemi birkaç yumurtada tekrarladı. Genleri düzenlenen yavruların tümünün doğumdan sağ çıktığı, ancak yalnızca birinin erişkinliğe kadar hayatta kaldığı ve yavrulamayı başardığı bildirildi.
Ekip, yöntemin yaygın şekilde kullanılmadan önce birçok araştırmanın daha yapılması gerektiğini ifade ediyor. Ancak buna rağmen, çalışmanın, memelilerde partenogenezin mümkün olduğunu kanıtladığı belirtiliyor.
Partenogenez, tek bir döllenmemiş yumurtadan embriyoların gelişmesi anlamına geliyor.
Doğada yaprak bitlerinde, balıklarda, sürüngenlerde, akreplerde, akarlarda ve bazı arı türlerinde meydana gelmesine rağmen memelilerde hiç görülmüyor.
Independent Türkçe, Phys.org, PNAS
Derleyen: Çağla Üren
Kaynak: https://www.indyturk.com/
Daha Fazla:
Dünya Asla Aynı Olmayacak: CRİSPR, Genleri İstediğiniz Zaman Açıp Kapatabilir
Son on yılda genetik mühendisliğinde devrim yaratan gen düzenleme sistemi CRISPR-Cas9, kontrol edilmesi oldukça zor olabilen ve istenmeyen genetik değişikliklere neden olabilen bir süreç olan DNA ipliklerini kesmeyi içeriyor. CRISPRoff adlı yeni bir gen düzenleme teknolojisi, bir basın açıklamasına göre bunu değiştirebilir.
9 Nisan’da Cell’de yayınlanan bir makalede açıklanan teknik, geleneksel CRISPR’den farklı olarak tersine çevrilebilir ve sunulan değişiklikler gelecekteki hücre dizilerine bile aktarılabilir. Bu tahribatsız gen düzenleme proteini, genler için basit bir kapatma anahtarı görevi görerek, yaygın olarak kullanılan CRISPR-Cas9 sisteminin faydalarını, hücrelerin genetik materyaline zarar vermeden yeniden yaratır.