Ay’ın Karanlık Yüzünün 100 Derece Daha Soğuk Olduğu Keşfedildi
Araştırmacılar, Çin’in Chang’e-6 misyonunun Ay’ın karanlık yüzünden getirdiği örnekleri analiz ederek, iç kısmının görünen taraftan önemli ölçüde daha soğuk olduğunu buldular. Sıcaklık farkı yaklaşık 100 santigrat derece.
Ay’da, radyoaktif elementler (uranyum, toryum ve potasyum) fosfor ve nadir toprak elementleriyle birlikte KREEP (kimyasal sembollerin kısaltması: potasyum için K, nadir toprak elementleri için REE ve fosfor için P) adı verilen bir maddede bulunur.
Ay, yıkıcı bir çarpmanın ardından erimiş magmadan oluştuğunda, bu elementler katılaşan kayaların kristal yapısına sığamamış ve diğer elementlerden daha uzun süre sıvı fazda kalmıştır.
Bilim insanları KREEP’in Ay’ın her yerine eşit olarak dağılmış olmasını bekliyordu, ancak esas olarak yakın tarafta yoğunlaştığı ortaya çıktı. Bu durum, orada gözlemlenen artan volkanik aktiviteyi ve koyu bazalt lekelerini açıklıyor.
Çin’in Chang’e-6 misyonu, Ay’ın uzak yüzünden (gezegenimizden her zaman uzağa bakan kısmı) toprak örneklerini ilk kez Dünya’ya getirdi. Bilim insanları, devasa bir kraterden toplanan 300 gram Ay toprağını analiz etti ve örneğin yaklaşık 2,8 milyar yaşında olduğunu belirledi. Çalışma Nature Geoscience dergisinde yayınlandı .
Mineral bileşiminin analizi şaşırtıcı bir sonucu ortaya koydu: Bu kayaçların oluştuğu lav, yaklaşık 1.100 santigrat derece sıcaklıkta oluşmuştu; bu, Ay’ın görünen yüzündeki benzer örneklerden 100 derece daha soğuktu. Bu, Ay’ın iki yarım küresi arasındaki farklılıkların yüzeyle sınırlı olmadığı, iç kısımların derinliklerine kadar uzandığı anlamına geliyor.
İki Yüzlü Ay
“Ay’ın görünen ve görünmeyen yüzleri yüzeyde ve muhtemelen iç kısımda çok farklı. Bu, Ay’ın en büyük gizemlerinden biri. Biz buna iki yüzlü Ay diyoruz,” diyor University College London ve Pekin Üniversitesi’nden çalışmanın ortak yazarı Profesör Yan Li.
Bilim insanları, uzak taraftaki düşük sıcaklığın, bozunma sırasında ısı açığa çıkaran radyoaktif elementlerin (uranyum, toryum ve potasyum) eşit olmayan dağılımından kaynaklandığını tahmin ediyor. Belki de büyük bir asteroitle yaşanan eski bir çarpışma, bu elementleri Ay’ın görünür tarafına kaydırmıştır. Uzak tarafta daha kalın bir kabuk, daha engebeli bir arazi ve daha az volkanik aktivite izi vardır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Ay’ın Karanlık Yüzünün 100 Derece Daha Soğuk Olduğu Keşfedildi
Gökbilimciler İlk Kez Büyük Gezegen Uydularının Nasıl Oluştuğunu Gördüler