Ay’dan 40 Kat Uzağa Gönderilen Lazer Işın Mesajı Dünyaya Ulaştı
Rekor Kıran Lazer Işını Mesajı 16 Milyon Kilometre Öteden Dünyaya Ulaştı
Dünya ilk kez Ay’ın çok ötesinden lazer ışınlı rekor bir mesaj aldı; bu başarı uzay araçlarının iletişim şeklini değiştirebilir. Eğer NASA uzay aracından 16 milyon kilometre öteden mesaj alabiliyorsa, sevgilinizin gönderdiğiniz mesajı alamaması için hiçbir mazereti olamaz.
Bu tür bir optik iletişimin şimdiye kadarki en uzak gösteriminde, NASA’nın Psyche uzay aracında seyahat eden Derin Uzay Optik İletişimi (DSOC), test verileriyle kodlanmış yakın kızılötesi bir lazeri yaklaşık 16 milyon kilometre uzaklıktaki konumundan – ki bu Ay’ın Dünya’dan yaklaşık 40 kat daha uzakta – Kaliforniya’daki Caltech Palomar Gözlemevi’ndeki Hale Teleskobu’na ışınladı.
DSOC, ana hedefi olan asteroit Psyche’ye doğru yol alırken Psyche’ye eşlik eden iki yıllık bir teknoloji gösterisidir. Her iki görevi de yöneten NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’na (JPL) göre, lazer alıcı-vericisinin JPL’nin Table Mountain Gözlemevi’ndeki güçlü yukarı bağlantı lazer işaretine kilitlenmesini sağlayan inanılmaz derecede hassas bir manevra sayesinde demo 14 Kasım’da “ilk ışığı” elde etti ve bu da DSOC’nin alıcı-vericisinin aşağı bağlantı lazerini 130 kilometre uzaklıktaki Caltech’in gözlemevine yönlendirmesini mümkün kıldı.
NASA Genel Merkezi Teknoloji Gösterileri Direktörü Trudy Kortes yaptığı açıklamada, “İlk ışığın elde edilmesi, önümüzdeki aylarda DSOC’un birçok kritik kilometre taşından biridir ve insanlığın bir sonraki dev adımını desteklemek için bilimsel bilgi, yüksek çözünürlüklü görüntüler ve video akışı gönderebilen daha yüksek veri hızında iletişimin yolunu açmaktadır: Mars’a insan göndermek,” dedi.
Optik iletişim daha önce de Dünya yörüngesinden mesaj göndermek için kullanılmıştı, ancak bu lazer ışınları ile şimdiye kadarki en uzak mesafe. Bir lazer ışınında foton demeti aynı dalga boyunda aynı yönde hareket eder. Lazer iletişimi, verileri bu ışık dalgalarının salınımlarına paketleyerek, mesajları kızılötesi (insanlar tarafından görülemeyen) ışınlar aracılığıyla bir alıcıya taşıyabilen optik bir sinyali kodlayarak, büyük miktarda veriyi benzeri görülmemiş hızlarda iletebilir.
NASA, Ay’dan daha uzaktaki görevlerle iletişim kurmak için genellikle radyo dalgalarını kullanır ve her ikisi de veri iletmek için elektromanyetik dalgaları kullanır, ancak lazer ışınlarının avantajı, çok daha fazla verinin çok daha dar dalgalara paketlenebilmesidir. NASA’ya göre DSOC teknoloji demosu, mevcut en iyi radyo iletişim sistemlerinden 10-100 kat daha yüksek iletim hızlarını göstermeyi amaçlıyor.
Daha fazla veri iletimine izin vermek, gelecekteki görevlerin çok daha yüksek çözünürlüklü bilim araçlarını taşımasına ve potansiyel derin uzay görevlerinde daha hızlı iletişime izin verecektir; örneğin Mars yüzeyinden video canlı akışları.
NASA’nın Uzay İletişimi ve Navigasyon programı bünyesindeki Gelişmiş İletişim ve Navigasyon Teknolojileri Bölümü Direktörü Dr. Jason Mitchell, “Optik iletişim, uzay görevlerinden her zaman daha fazlasını isteyen bilim insanları ve araştırmacılar için bir nimettir ve derin uzayın insan tarafından keşfedilmesini sağlayacaktır” dedi. “Daha fazla veri daha fazla keşif demektir.”
Ancak, öncelikle test edilmesi gereken bazı zorluklar var. Optik iletişimin kat etmesi gereken mesafe uzadıkça, lazer ışınını yönlendirmek için nokta atışı hassasiyet gerektiğinden, bu iş daha da zorlaşıyor. Ayrıca, fotonların sinyali zayıflayacak, hedeflerine ulaşmaları daha uzun sürecek ve sonuçta iletişimde gecikme süreleri yaratacaktır.
Fotonların Psyche’den Dünya’ya ulaşması 14 Kasım’daki test sırasında yaklaşık 50 saniye sürdü. Psyche en uzak mesafeye ulaştığında, geri dönmeleri yaklaşık 20 dakika sürecektir – bu süre hem Dünya’nın hem de uzay aracının hareket etmiş olması için yeterince uzundur, bu nedenle her ikisindeki lazerlerin bu konum değişikliğine göre ayarlanması gerekir.
Şimdiye kadar, rekor kıran teknoloji gösterisi çok başarılı oldu. JPL’de DSOC operasyon sorumlusu Meera Srinivasan, “[Bu] test, DSOC ve Psyche operasyon ekiplerinin birlikte çalışmasını gerektiren, yer varlıklarını ve uçuş alıcı-vericisini tam olarak birleştiren ilk test oldu” dedi. “Bu zorlu bir görevdi ve daha yapacak çok işimiz var, ancak kısa bir süre için bazı verileri iletebildik, alabildik ve kodlarını çözebildik.” diye ekledi.
Ya da JPL’de DSOC için proje teknoloji uzmanı olan Abi Biswas’ın söylediği gibi: “[Biz] derin uzaydan ve uzaya ‘ışık bitleri’ alışverişi yapabildik.” Derin uzaydan ve uzaya ışık parçacıklarını değiş tokuş etmek, uzay araştırmalarında iletişim kurma şeklimizin ezber bozan geleceği olabilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Ay’dan 40 Kat Uzağa Gönderilen Lazer Işın Mesajı Dünyaya Ulaştı
Kozmik Mikrodalgalarla Zamanda Bir Yolculuk: Evrenin Başlangıcına Doğru