Ay Yüzeyinin Altında Gömülü Isı Yayan Devasa Kütle Keşfedildi
Ay’daki bir kraterin altında yavaşça ısı salan büyük bir granit kütlesi keşfedildi. Bu bilim kurgu değil, antik volkanizma. Ay’da eskiden lav tarlaları ve püskürmeler vardı, ancak gökbilimciler Ay’ın uzak tarafındaki Compton ve Belkovich kraterlerinin altında ne olduğuna bakana kadar Dünya benzeri daha geleneksel bir yanardağ bulamamışlardı.
Granit Dünya dışında çok yaygın değildir, bu nedenle Ay’da bulunması çok heyecan vericidir. Gezegenimizde, yüzeyin derinliklerinde, genellikle magmanın soğuyup kristalleşebileceği bir volkanın altında oluşur. Granit yapmak için su ve levha tektoniği çok yardımcı oluyor. Ekip, yüzeyin altındaki bu ısı yayan kütleyi keşfetmek için Çin ve Amerikan ay yörüngelerinden gelen verilerin bir kombinasyonunu kullandı ve Ay’da daha önce hiç görülmemiş bir volkanik süreci tanımladı.
“Çin’in Chang’E 1 ve 2 yörünge araçlarının her ikisinde de Ay’a gönderilen ve kızılötesinden daha uzun olan mikrodalga dalga boylarına bakan bir araç kullanarak, yüzeyin altındaki sıcaklıkların haritasını çıkarabildik. Bulduğumuz şey, Compton-Belkovich olarak bilinen bu şüpheli volkanlardan birinin mikrodalga dalga boylarında kesinlikle parladığıydı,” diyor Gezegen Bilim Enstitüsü’nden eş lider araştırmacı Dr Matt Siegler.
“Bunun anlamı, kızılötesinde göreceğiniz gibi yüzeyde değil, yüzeyin altında sıcak olduğudur. Bunu açıklamanın tek yolu, daha derin Ay kabuğu içindeki özelliğin altındaki bir yerden gelen ekstra ısıdır. Yani bir volkan olduğu düşünülen Compton-Belkovich aynı zamanda altında büyük bir ısı kaynağı saklıyor.”
Veriler, bu eski yanardağın kalderası olduğuna inandıkları 20 kilometre (12 mil) genişliğinde silikon bakımından zengin bir yüzey özelliği gösteriyor. Buradaki sıcaklık çevresinden 10°C (18°F) daha sıcak, ancak bu sıcaklık yüzeyin altındaki magmadan değil – volkan en son 3,5 milyar yıl önce patlamıştı – kayalara sıkışmış radyoaktif elementlerden kaynaklanıyor.
Dr. Siegler, “Bu ısı akışını kalderanın altındaki radyojenik açıdan zengin bir granit kütlesinden kaynaklandığı şeklinde yorumluyoruz” dedi. “Doğruyu söylemek gerekirse, bunu bulduğumuzda biraz şaşırdık: Neyse ki eşim Dr. Rita Economos ailedeki jeokimyacıdır, bu nedenle onun rehberliğinde ısı anomalisinin olası jeolojik nedenini bir araya getirebildik.”
Dr Economos şöyle açıklıyor: “Bu buluntu 50 km genişliğinde bir batolittir; batolit, lavlar yer kabuğuna yükseldiğinde oluşan ancak yüzeye püskürmeyen bir tür volkanik kayadır. Kaliforniya’daki Yosemite’de bulunan El Capitan ve Half Dome, yüzeye çıkmış benzer granit kayalara örnektir.”
Hiç beklemediğiniz bir yerde böylesine büyük bir granit yatağının bulunması, Ay’da granit bulunabilecek başka bölgelerin de olabileceğini düşündürmektedir. Belki de Güneş Sistemi’nin başka yerlerinde de.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Hindistan, Şu Ana Kadar Yörüngeden Çekilen En Net Ay Yüzeyi Fotoğraflarını Çekti