Avustralya’da Musluk Suyunda %97 Ölüm Oranıyla ‘Beyin Yiyen Amip’ Bulundu
Dünya üzerindeki en tehlikeli mikroorganizmalardan biri olan Naegleria fowleri, neden olduÄŸu enfeksiyonların neredeyse %100’ünü öldürdüğü için “beyin yiyen amip” lakabını almıştır.
Bu amipin Avustralya’daki iki ÅŸehre dağıtılan arıtılmış içme suyunda yüzdüğü anlaşılıyor!
Charleville ve Augathella’daki içme sularında ölümcül organizmanın yüzdüğünün tespit edilmesinin ardından Queensland’daki kasabalara halk saÄŸlığı uyarıları gönderildi.
Avustralya, gezegendeki en tehlikeli hayvan türlerinden bazılarına ev sahipliği yapmasına rağmen, çoğuyla karşılaşmalarda ölüm oranları şaşırtıcı derecede düşüktür. Bunun nedeni, yılan ve örümcek panzehirlerinin bulunabilirliği ve iyi kurtarma hizmetleri gibi çeşitli faktörlerdir.
Amip neden tehlikelidir?
N. fowleri, burun boşluğundan girerek burnu ve beyni ayıran kemikli elek plakasından geçerek koku soğancığına girer. Bu, beyne doğrudan giden bir yoldur. Orada tam teşekküllü bir trofozoit (besin formu) haline gelir ve hücreleri yok etmeye başlar.
“Beyin yiyen amip” olarak adlandırılması boÅŸuna deÄŸil. N. fowleri, beyne girdiÄŸinde nöronları ve glial hücreleri sararak sindirir (fagositoz), hücre zarlarını ve hücreler arasındaki baÄŸlantıları çözen enzimler salgılar. Bu da oksidatif strese ve hücre lizisine (hücre patlaması) ve bağışıklık hücrelerinde güçlü bir inflamatuar yanıta neden olur.
Primer amibik meningoensefalit (PAM) olarak bilinen bu enfeksiyon, beyin beyaz kan hücreleri ve sitokinlerle aşırı yüklendiğinde ciddi iltihaplanma ve doku hasarına neden olur. Bu durum, nihayetinde şiddetli menenjite, ensefalite ve beyin şişmesine yol açar; bu da komaya ve genellikle yedi ila 10 gün içinde ölüme neden olur.
PAM hastalarından alınan dokular üzerinde yapılan çalışmalar, beyin dokusunun sadece hasar görmediğini, aynı zamanda tamamen yok olduğunu, kabarcıklar, ölü hücreler ve iltihaplı kalıntılarla dolduğunu göstermiştir.
Sonuç olarak, karşılaÅŸmak isteyeceÄŸiniz bir ÅŸey deÄŸil ve Avustralya’ya özgü bir hastalık da deÄŸil. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre, ABD’de 1962 ile 2024 yılları arasında 167 PAM vakası bildirildi. CDC’ye göre, nadir görülen ancak ölümcül enfeksiyon vakaların %97’sinde ölümle sonuçlanıyor.
Ancak bu mikroskobik beyin yıkıcı, içme suyunda nadir bulunur. N. fowleri genellikle ılık, arıtılmamış tatlı su ve toprakta yaşar, bu nedenle enfeksiyonların çoğu yüzme ve tüplü dalış gibi başınızı suya soktuğunuz aktivitelerden kaynaklanır. N. fowleri tuzlu suda veya susuz toprakta yaşayamaz. Aslında, insanlar yüzerken, duş alırken veya yüzlerini yıkarken burunlarına su kaçırmadıkları sürece halk için risk minimumdur.
Enfeksiyon belirtileri hızla ortaya çıkar ve gözden kaçırılması zordur: yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kafa karışıklığı, yorgunluk, mide bulantısı ve kusma, halüsinasyonlar, koku ve tat duyusunda değişiklikler ve hatta amipin burun yoluna girmesinden bir gün sonra başlayan nöbetler.
Neyse ki tedavi seçenekleri mevcut – antifungal amfoterisin B, hipotermi ve steroidler gibi diÄŸer ilaçlar ve müdahaleler – ama bu, amipin beyne ne kadar çabuk ulaÅŸtığı nedeniyle ne yazık ki aleyhimize iÅŸleyen bir zamanla yarış.
N. fowleri’nin Avustralya ÅŸehirlerinin su kaynaklarına nasıl karıştığı henüz bilinmiyor ve ÅŸu anda bir soruÅŸturma yürütülüyor. Resmi tıbbi tavsiye, burnunuza su temas etmemesi yönündedir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Avustralya’da Musluk Suyunda %97 Ölüm Oranıyla ‘Beyin Yiyen Amip’ Bulundu
Beyaz Gözlü Nadir Görülen Turuncu Köpek Balığı Görüldü