Atmosfere Salınan CO2 Yakalanıp Kuzey Denizi’nin Altında Depolanabilir
İngiltere’nin sera gazı emisyonlarını azaltmasına izin vermenin yenilikçi bir yolu ilan edildi. Ancak karbon yakalama tam olarak nedir ve ne kadar etkili olabilir?
İngiltere’nin karbon ayak izini azaltmak için 20 milyar sterlinlik bir yatırımın parçası olarak karbon yakalama ve depolama tesisinin inşa edileceğini açıklayan Başbakan Rishi Sunak buna kesinlikle inanıyor.
Ancak pek çok muhalif, henüz emekleme aşamasında olan ve Dünya atmosferine girmeyi tam olarak ne kadar karbonun durdurabileceğini kanıtlamak için ölçeklendirilmemiş “yeni başlayan bir bilim” olduğuna şüpheyle bakıyor.
Karbon yakalama ve depolamanın gerçekte nasıl çalıştığına ve neden bu kadar tartışmalı olduğuna daha yakından bakalım.
KARBON YAKALAMA VE DEPOLAMA NEDİR?
Karbon yakalama ve depolama (CCS), karbon emisyonlarını büyük ölçüde azaltabilecek ve dolayısıyla küresel ısınmayla mücadele edebilecek nispeten yeni bir teknolojidir.
Teknoloji, karbondioksit (CO2) emisyonlarını yakalamak ve atmosfere salmaya daha yeşil bir alternatif olarak kalıcı olarak yeraltında depolamak için tasarlanmıştır.
Hükümete göre, bir CSS tesisi potansiyel olarak toplam 78 milyar ton karbon depolayabilir. Bu, 15 milyar fil ile aynı ağırlık.
Genel CO2 emisyonlarını azaltmak için farklı seçenekler araştırılıyor, ancak CCS, büyük endüstriyel kaynaklardan CO2 emisyonlarını azaltmanın ana yoludur.
NASIL ÇALIŞIR?
Fosil yakıtlar yandığında, küresel ısınmaya katkıda bulunan bir sera gazı olan karbondioksit üretirler. Bu nedenle CCS, çelik ve çimento üreten enerji santralleri ve endüstriyel tesisler gibi atık gazları oluştukları kaynakta yakalamayı içerir.
CCS tesisleri tipik olarak, çevredeki ortam havasından CO2’yi bir kimyasal filtre kullanarak çıkarmadan önce fanlar kullanarak emen bir yığın metal ‘hava yıkayıcı’dan oluşur.
Çıkartıldıktan sonra, CO2 bir depolama sahasına boru hatları yoluyla veya genellikle depolama sahası çok uzakta olduğunda karayolu taşıtları veya gemilerle taşınır.
Depolama alanı genellikle tükenmiş bir petrol veya gaz rezervuarı gibi bir yer altı mağarası veya tuzlu akifer olarak bilinen iyi gaz depolama potansiyeline sahip gözenekli kayalardan oluşan bir oluşumdur.
Karbondioksit daha sonra orada kalıcı olarak bırakılır, ancak güvenli bir şekilde muhafaza edildiğinden ve sızıntılara eğilimli olmadığından emin olmak için izlenir.
“Karbon yakalama, kullanma ve depolama” (CCUS) olarak bilinen biraz farklı bir başka süreç, örneğin CO2’yi plastik, beton veya biyoyakıta dönüştürerek endüstriyel süreçlerde yeniden kullanmayı içerir.
CCS NEDEN TARTIŞMALIDIR?
CCS, yenilenebilir enerji kaynaklarına geçmek yerine karbon püskürten fosil yakıtların sürekli kullanımını teşvik ettiği için eleştirildi.
Çevre organizasyonu Friends of the Earth’ün politika başkanı Mike Childs, hükümetin sadece ‘daha maliyetli ve kirli fosil yakıtları savunduğunu’ söyledi.
“Karbon yakalama ve depolamadan bahsetmek, başbakanın duyurusuna yeşil bir parlaklık katmak için bariz bir girişimdir” dedi.
“Kısa vadede pek olası olmayan bir şekilde işe yarasa bile, CCS fosil yakıtların yakılmasının neden olduğu tüm iklim kirliliğini yakalamayacak veya gaz ve petrol çıkarıldığında ortaya çıkan önemli emisyonları ele almayacaktır.”
Teknolojinin güvenlik kaygıları da var – bazı uzmanlar, yer altında depolandıktan sonra CO2’nin sızıp yakındaki su kaynaklarını kirletebileceğinden veya yer altında oluşan basınç nedeniyle sarsıntılara yol açabileceğinden korkuyor.
Karbondioksitin ve onu taşıyan boru hatlarının çevre üzerindeki uzun vadeli etkileri de henüz tam olarak anlaşılamamıştır.
Dahası, karbondioksiti ayrıştırmak ve depolamak başlı başına enerji yoğun bir süreçtir, bu nedenle enerji santrallerinin verimliliğini azaltabilir.
CCS ŞİMDİYE KADAR NERELERDE KULLANILIYOR?
CCS, 1972’den beri Teksas’taki birkaç doğal gaz tesisinin yer altında 200 milyon tondan fazla CO2 yakalayıp depoladığı ABD’de faaliyet gösteriyor.
Global CCS Institute’un 2022 raporuna göre, yıl sonunda dünya genelinde 80’i ABD’de olmak üzere 194 büyük ölçekli CCS tesisi bulunuyor.
Geçen yıl Cheshire’da salınan CO2’yi depolamak yerine kullanan bir tesis (bir CCUS) açılmış olmasına rağmen, Birleşik Krallık hala ilk CCS tesisini bekliyor.
Tesiste, yine tesiste bulunan metan gazıyla çalışan bir elektrik santralinin kanallarından CO2 tutulmakta, saflaştırılmakta, soğutulmakta ve sıvılaştırılmaktadır.
Saflaştırılmış CO2’yi kabartma tozu ve farmasötik tabletler yapmak için kullanılan bir bileşik olan sodyum bikarbonata dönüştürmek için patentli bir işlem kullanır.
CCS TESİSLERİ İNGİLTERE’DE NEREDE OLACAK?
Başbakanın yeşil karbon yakalama planları için yaptığı 20 milyar sterlinlik fonun bir parçası olarak, İskoçya ve Humber’da yeni onaylanan CCS tesisleri açılacak.
Sunak, Aberdeenshire ziyareti öncesinde İskoçya’nın kuzeydoğusundaki ‘Acorn’ projesine ve Yorkshire’daki Viking projesine yeşil ışık yaktı.
Bunlar, Kuzey Galler bölgesindeki HyNet’in ve Humber ve Teesside bölgelerindeki East Coast Cluster’ın daha önceki desteğini takiben onaylanan üçüncü ve dördüncü CCS tesisleridir.
Hükümet, HyNet ve East Coast Cluster’ın 2020’lerin ortalarına kadar konuşlandırılacağını, Acorn ve Viking’in ise 2030’a kadar konuşlandırılacağını umuyor.
Santraller, yakalanan CO2’nin yakındaki denizin altında depolanması için taşınabilmesi için kıyı şeridine yakın bir yere yerleştirilmiştir.
Hükümet ayrıca, yerel petrol ve gaz üretimini artırmak için Kuzey Denizi’nde yaklaşık 100 yeni petrol ve gaz ruhsatı verileceğini duyurdu.
Bunlar esas olarak şirketlere açık denizdeki yeni konumlardan potansiyel olarak petrol ve gaz çıkarma izni veriyor ve bu da bazı uzmanların eleştirilerine yol açıyor.
Edinburgh Üniversitesi’nde karbon yakalama ve depolama profesörü olan Stuart Haszeldine, bunu “şeytanla bir anlaşma” olarak nitelendirdi.
“Acorn veya Viking projeleriyle birlikte bu karbon depolamanın emisyonlarda gerçek bir azalma sağladığından emin olmak çok önemli” dedi.
‘Yılda 2 veya 5 milyon ton CO2’nin depolanması, onlarca yeni lisans yoluyla yeni petrol ve doğal gaz çıkarımının geliştirilmesinden ilave 10’lar veya 100’ler milyon ton CO2 salmak için bir politika bahanesi olmamalıdır.’
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Atmosfere Salınan CO2 Yakalanıp Kuzey Denizi’nin Altında Depolanabilir
Din ve Yapay Zeka: İnsanlar Robot Vaizlere Daha Az Güveniyor