Atlantis-Efsanenin Arkasındaki Hikaye
Atlantis, birçok bilimsel çevrede tabu bir konu haline geldi. Genellikle sözde bilimde damgalandı ve Platon’un diyaloglarından yorumlar icat etti. Peki Atlantis gerçekten var mıydı? Yoksa Platon’un hayal gücünün bir ürünü müydü? Bu yazıda, Atlantis’in kökenini, özelliklerini ve akıbetini inceleyeceğiz.
Platon, MÖ 5. ile 4. yüzyılda klasik dönemde Antik Yunan’da Atina’dan bir Yunan filozofuydu. Sokrates’in öğrencisiydi ve Platoncu düşünce okulu’nu ve Batı dünyasındaki ilk yüksek öğrenim kurumu olan Akademi’yi kurmasıyla tanınan Aristoteles’i öğretti.
Atlantis-Efsanenin Arkasındaki Hikaye
Platon, Atlantis’i ilk olarak Yunan kolonisi Lokroi Epizephyrio’dan filozof ve zengin bir aristokrat olarak görünen bir karakter olan Locri’li Timaeus’un bir monologu olan Timaeus’ta tanıttı. Modern bilim, onu Platon’un Pisagorcuların özelliklerinden edebi bir yapı olarak görerek Timaeus’un tarihselliğini reddetme eğilimindedir.
Diyalogdaki kahramanlar arasında Sokrates (Atina’dan bir Yunan filozofu), Hermokrates (eski bir Siraküzalı general), Critias (Sokrates’in öğrencisi ve Atina’dan bir yazar) ve Timaeus yer alıyor.
Diyalog, Sokrates’in MÖ 375 civarında Platon tarafından kaleme alınan Sokratik bir diyalog olan Platon Cumhuriyeti’nde anlatılan ideal durumu hakkında düşündüğü evrenin ve eski uygarlıkların yaratılışıyla ilgili bir anlatımla başlar.
Mükemmel bir örnek oluşturmak için Critias, Solon’un MÖ 7. yüzyılda (diyaloğun kurulmasından 300 yıl önce) Mısır’a yaptığı yolculuğun hikayesini anlatmaya devam ediyor.
Solon, Arkaik Atina’daki siyasi, ekonomik ve ahlaki gerilemeye karşı yasa koymaya çalışan Atinalı bir devlet adamıydı. Herodot’a göre reformlarını tamamladıktan sonra Mısır’da Firavun II.Amasis’i ziyaret etti ve felsefeyi Heliopolisli Psenophis ve Saisli Sonchis ile tartıştı.
Yolculuğu onu Nil’in Kanopik kolundaki Batı Nil Deltası’ndaki antik Sais şehrine de götürdü. Herodot, Osiris’in mezarının Sais’te bulunduğunu iddia ederken, Antik Yunan tarihçisi Diodorus Siculus (en çok anıtsal evrensel tarih Bibliotheca historica’yı yazmasıyla bilinir), Sais’in inşasını büyük tufan’dan önce eski Atinalılara atfeder.
Sais’teki rahiplerden biri olan Sonchis, Solon’a Atlantis’in hikayesini anlattı. Atlantis, Atlas Okyanusu’nda bulunan büyük ve güçlü bir ada imparatorluğuydu. Tanrı Poseidon’un oğlu Atlas tarafından yönetiliyordu. Atlantis’in sakinleri zengin ve mutluydu. Ada, doğal kaynaklarla doluydu ve muhteşem mimari yapılarla süslüydü. Atlantis’in merkezinde Poseidon’a adanan büyük bir tapınak vardı.
Atlantis’in uygarlığı geliştikçe, diğer ülkelerle ticaret yapmaya ve yayılmaya başladı. Ancak bu süreçte ahlaki değerlerinden uzaklaştılar. Tanrılara saygısızlık ettiler ve savaşçı bir ruh geliştirdiler. Sonunda Atlantisliler, Akdeniz’deki tüm ülkeleri fethetmeye karar verdiler. Bu sırada Atina da yeni kurulmuştu. Atlantislilerin saldırısına karşı koyan tek şehir buydu. Atinalılar cesurca savaştılar ve Atlantislileri geri püskürttüler.
Tanrılar ise Atlantislilerin yaptıklarından hoşnut değildi. Onları cezalandırmak için büyük bir felaket gönderdiler. Bir günde ve bir gecede Atlantis, depremler ve sellerle yok oldu. Ada okyanusun derinliklerine battı ve hiçbir iz bırakmadı.
Sonchis, Solon’a bu hikayenin gerçek olduğunu ve Mısır rahiplerinin kaydettiği eski yazılarda bulunduğunu söyledi. Solon ise bu hikayeyi Atina’ya döndüğünde yazmayı planladığını ancak bunu yapamadan öldüğünü belirtti.
Critias ise bu hikayeyi Solon’un akrabası olan büyük babası Critias’tan duyduğunu söyledi. Critias da bu hikayeyi küçükken dedesi Critias’tan dinlemişti.
Platon ise bu hikayeyi Timaeus’ta anlattığı gibi bıraktı. Devam eden diyalog olan Critias’ta ise Atlantis’in daha detaylı bir tasvirini verdi. Ancak bu diyalog da tamamlanmadığı için Atlantis’in akibeti belirsiz kaldı.
Atlantis’in hikayesi binlerce yıl boyunca insanların hayal gücünü kışkıştırarak pek çok spekülasyona neden oldu. Bazıları Atlantis’i gerçekten var olmuş tarihi bir uygarlık olarak kabul ederken, bazıları ise Platon’un alegorik veya didaktik amaçlarla uydurduğu bir mit olarak görürler.
Atlantis’i arayan pek çok araştırmacı da çeşitli yerlerde izlerini bulmaya çalıştılar. Bazısı Atlas Okyanusu’nda batık ada veya kara parçasını ararken, bazısı da Akdeniz’de veya başka yerlerde Atlantis’e benzer kültürler veya kalıntılar bulmaya çalıştılar.
Kenti, manzarayı, fauna ve florayı, toplumun yapısını ve yönetim araçlarını ayrıntılı olarak anlatıyor.
Critias, dünyanın bölgelerinin tanrılar arasında bölündüğü eski bir zamandan bahsediyor. Atlantis, Poseidon’un Cleito adında ölümlü bir kıza aşık olduğu ve ona ilki tüm ada krallığının ve okyanusun kralı Atlas olarak adlandırılan birçok çocuk doğurduğu Poseidon’un etki alanı içinde konumlandırılmıştı.
Atlantisliler, büyük bir kanalla denize bağlanan eşmerkezli köprülü su kütleleriyle çevrili büyük bir metropol inşa ettiler. Merkezde, Cleito ve Poseidon’a adanmış kutsal bir tapınağın bulunduğu küçük bir dağın üzerinde bir saray ve on kralın soyundan gelenlerin ve eşlerinin altın heykelleri vardı.
Diyalogda Critias, Atlantis’in erdemine dikkat çekiyor: “Nesiller boyunca, içlerinde ilahi doğa sürdüğü sürece, yasalara itaat ettiler ve soyları olan tanrı’ya karşı şefkatliydiler; çünkü gerçek ve her şekilde büyük ruhlara sahiptiler, yumuşaklığı birleştiriyorlardı çeşitli yaşam şanslarında ve birbirleriyle olan ilişkilerinde bilgelikle.
Erdemden başka her şeyi küçümsediler, şu anki yaşam durumlarını pek önemsemediler ve kendilerine yalnızca bir yük gibi görünen altın ve diğer mallara sahip olmayı hafife aldılar; ne lüksle sarhoş oldular ne de zenginlik onları kendi kontrollerinden mahrum bıraktı.”
Zamanla Atlantislilerin tanrısallığı, Zeus’un cezalandırmaya çalıştığı insan doğasının yozlaşmasına yol açtı “ ” Tanrıların tanrısı Zeus, yasalara göre yöneten ve bu tür şeyleri görebilen, onurlu bir ırkın kederli bir durumda olduğunu algılayan ve bunu isteyen.” onlara azap etmek, cezalandırılmaları ve gelişmeleri için, tüm tanrıları dünyanın merkezine yerleştirilerek yaratılan her şeyi gören en kutsal yerleşim yerlerine topladılar.”
Buradan diyaloğun geri kalanı eksik, ancak daha önce Critias tarafından açıklanan olaylar kıtanın bir dizi büyük depreme maruz kaldığını ve denizin altına battığını iddia ediyor.
Ancak bugüne kadar hiçbir kanıt Atlantis’in varlığını kesin olarak doğrulamadığı gibi, tamamen reddetmedi de. Atlantis belki de sonsuza kadar gizemini koruyacak.
Derleyen: Figen BERBER
Kaynak: Atlantis-Efsanenin Arkasındaki Hikaye
Küba Açıklarında Su Altında Keşfedilen Piramitler Atlantis Olabilir
Atlantis-Efsanenin Arkasındaki Hikaye