Uzayın derinliklerinden gelen hızlı radyo patlamaları (FRB) en gizemli olaylardan biridir. Bu tek seferlik, milisaniye uzunluğundaki sinyaller Evren’in dört bir köşesinden gelse de, hiç kimse FRB sinyallerine neyin neden olduğunu ve nerden geldiklerini bilmiyorlardı.
Astronomlardan oluşan bir ekip sonunda sinyallerden birinin milyarlarca ışık yılı uzakta bir galaksiden geldiğini buldu. FRB sinyaller ilk kez 2007 yılında keşfedildi ve o günden beri %85’i tespit edildi. Bu kısa ve keskin patlamaları verisel olarak depolamak kolay olsa da , geçişli doğaları gereği tam olarak yerlerini nokta atışı belirlemek mümkün değil.
Nerden geldiklerine dair kesin bir fikir olmamakla beraber, astronomlar bu patlamalara neyin neden olduğunu tespit etmekte zor zamanlar yaşamaktaydı. Bu tek seferlik patlamalar düzensiz aralıklarla tespit etmesi her şeyi daha da karmaşıklaştırıyor.
Astronomlar sonunda bu sinyallerden birinin nerden geldiğini inanılmaz bir kesinlikle tespit etti. Normalde sinyal gelip hemen yok olduğu için sinyale tepki gösterilemiyordu. Fakat CSIRO teleskopların sinyali 1 saniyenin altında yakalamasına yarayan yeni bir teknoloji geliştirdi. Bu sayede teleskop verisi dondurularak kaydedilerek, bilim insanlarına diğer enstrümanları nereye yönlendirerek, kökenini belirtiyorlar. Sonra Batı Avustralya ‘daki ASKAP radyo teleskopuyla, FRB 180924 adlı patlamayı tespit etmesiyle başladı.
Bu yeni metot sayesinde ekip sinyalin, Samanyolu büyüklüğünde 3,6 milyar ışık yılı uzaklıktaki ES J214425.25−405400.81 galaksisinden geldiğini buldu. Ayrıca araştırmacılar, galakside sinyalin tam olarak nerden geldiğini bulabilirler. ASKAP dizi radyo teleskoplardan oluşan bir sistemdir.
Bu sayede ekip sinyali temizleyerek zaman farklarından yola çıkarak üçgen içine alabiliyor. “ Bu ufak zaman farklarından yola çıkarak, saniyenin milyarda bir ölçeğinde patlamanın evsahibi galaksisini ve hatta tam başlangıç noktasını tanımladık.
Galaksinin merkezinden 13,000 ışık yılı uzakta dışlarında yer alıyor,” diyor Adam Deller. Sonrasında galakside bu patlamaya neyin neden olabileceğini araştırmak için Gemini Southampton, VLT ve Keck gözlemevi kullanıldı. Asıl ilginç olan ise, patlamanın uzun süredir yıldız oluşturmayan bir galaksiden gelmesiydi. Bu da 2017 de yeri belirlenen , bu tekrarlayıcı sinyalin geldiği galaksiyi çok farklı kılıyor. Evsahibi galaksinin bu durumu hızlı radyo patlamalarının farklı ortamlarda üretilebileceğini gösteriyor. Araştırma Science dergisinde yayınlandı. Her ne kadar FRBlerin kökenine dair gizem korunsa da, artık onların konumlarını tam olarak belirleyebiliyoruz.
Gerçek Bilim