Astronomide Yeni Bir Gizem: Açıklanamayan Bir Nesne Galaksi Boyunca Yankılanıyor
Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi’ndeki (ICRAR) gökbilimciler, uluslararası işbirlikçilerle birlikte, daha önce bilinmeyen bir kozmik olgu türüyle ilgili çarpıcı bir keşif yaptılar.
ASKAP J1832-0911 olarak bilinen garip bir astronomik cisim, yaklaşık iki dakika süren ve her 44 dakikada bir tekrarlanan radyo dalgaları ve X-ışınları patlamaları üretiyor. Bu düzenli desen, onu uzun periyotlu geçici olaylar veya LPT’ler olarak adlandırılan nadir bir kaynak sınıfına yerleştiriyor.
Kozmik bir sinyal bu deseni bozuyor.
Bu keşfi özellikle dikkat çekici kılan şey, bir LPT’nin X-ışınları yaydığı ilk kez gözlemlenmiş olmasıdır. Gökbilimciler, bu yeni kanıtın, gökyüzünde tespit edilen ancak hala tam olarak anlaşılamayan diğer gizemli sinyallerin kökenini açıklamaya yardımcı olabileceğine inanıyorlar.
Araştırma ekibi, ASKAP J1832-0911’i, CSIRO tarafından işletilen Avustralya’daki Wajarri Bölgesi’nde bulunan Avustralya Kare Kilometre Dizisi Pathfinder radyo teleskobunu kullanarak tespit etti. Daha sonra bu radyo sinyallerini, aynı anda gökyüzünün aynı bölgesini gözlemleyen Chandra X-ışın Gözlemevi tarafından kaydedilen X-ışın parlamalarıyla eşleştirdiler.
ASKAP J1832-0911 çevresindeki bölgeyi gösteren gökyüzü görüntüsü. NASA’nın Chandra X-ışın Gözlemevi’nden X-ışınları, Güney Afrika’daki MeerKAT radyo teleskobundan radyo verileri ve NASA’nın Spitzer Uzay Teleskobu’ndan kızılötesi veriler. Kaynak: Ziteng (Andy) Wang, ICRAR
“ASKAP J1832-0911’in X-ışınları yaydığını keşfetmek, samanlıkta iğne aramak gibiydi,” diyor ICRAR’ın Curtin Üniversitesi biriminden baş yazar Dr. Ziteng (Andy) Wang.
“ASKAP radyo teleskobu gece gökyüzünün geniş bir alanını gözlemlerken, Chandra sadece bir kısmını gözlemliyor. Bu nedenle, Chandra’nın aynı anda gece gökyüzünün aynı bölgesini gözlemlemesi şanslı bir durumdu.”
Uzun periyotlu geçici olaylar, dakikalar hatta saatler arayla gelen radyo darbeleriyle tanımlanan nispeten yeni bir kozmik kaynak kategorisidir. ICRAR araştırmacılarının bu tür nesneyi ilk kez 2022’de tanımlamasından bu yana, dünya çapındaki gökbilimciler şimdiye kadar on örnek buldu.
Bu keşiflere rağmen, bilim insanları hala uzun periyotlu geçici olayları neyin ürettiğini veya sinyallerinin neden bu kadar uzun, düzenli ve alışılmadık aralıklarla açılıp kapandığını bilmiyorlar. ASKAP J1832-0911’den gelen X ışınlarının tespiti, bu gizemli kozmik sinyallerin ardındaki fiziksel süreçleri daraltmaya yardımcı olabilecek önemli bir ipucu sağlıyor.
ASKAP J1832-0911’in her iki bantta da nasıl titreştiğini gösteren radyo ve X-ışını ışık eğrileri. Kaynak: Ziteng (Andy) Wang, ICRAR
Eski teoriler yeni baskı altında
“Bu nesne daha önce gördüğümüz hiçbir şeye benzemiyor,” dedi Dr. Wang.
“ASKAP J1831-0911 bir magnetar (güçlü manyetik alanlara sahip ölü bir yıldızın çekirdeği) olabilir veya ikili bir sistemde iki yıldızdan birinin yüksek oranda manyetize olmuş bir beyaz cüce (evriminin sonundaki düşük kütleli bir yıldız) olduğu bir çift yıldız olabilir. Ancak, bu teoriler bile gözlemlediğimiz şeyi tam olarak açıklamıyor. Bu keşif, yeni bir fizik türünü veya yıldız evriminin yeni modellerini gösterebilir.”
ICRAR/Curtin’den Dr. Ziteng (Andy) Wang, CSIRO’nun ASKAP radyo teleskobunun önünde fotoğrafta. (Fotoğraf: ICRAR)
Daha birçok keşfe giden yol
Bu nesneleri hem X-ışınları hem de radyo dalgaları kullanarak tespit etmek, gökbilimcilerin daha fazla örnek bulmasına ve onlar hakkında daha fazla bilgi edinmesine yardımcı olabilir.
İspanya’daki Uzay Bilimleri Enstitüsü (ICE-CSIC) ve Katalan Uzay Çalışmaları Enstitüsü’nden (IEEC) ikinci yazar Profesör Nanda Rea’ya göre, “Böyle bir nesnenin bulunması, daha birçok nesnenin varlığına işaret ediyor. Geçici X-ışını emisyonunun keşfi, gizemli doğalarına dair yeni bilgiler sunuyor,” diyor.
Wajarri Yamaji Bölgesi’ndeki ASKAP Radyo Teleskobu
“Ayrıca gerçekten dikkat çekici olan şey, bu çalışmanın, dünyanın dört bir yanından farklı ve birbirini tamamlayıcı uzmanlıklara sahip araştırmacıların katkılarıyla ortaya çıkan inanılmaz bir ekip çalışmasını sergilemesidir,” diye devam ediyor.
Bu keşif, nesnelerin ne olabileceğine dair ipuçlarını daraltmaya da yardımcı oluyor. X-ışınları radyo dalgalarından çok daha yüksek enerjiye sahip olduğundan, herhangi bir teori her iki emisyon türünü de hesaba katmalıdır – doğaları kozmik bir gizem olarak kaldığı göz önüne alındığında, bu değerli bir ipucudur.
ASKAP J1832-0911, Dünya’dan yaklaşık 15.000 ışık yılı uzaklıkta, Samanyolu galaksimizde yer almaktadır.
Kaynak: https://scitechdaily.com