Astronomi Dünyasında Heyecan Yaratan Keşif: Gezegenlerin Oluşumunda Sandviç Benzetmesi
Bilim insanları küçük gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair yeni bir keşifte bulundu. Warwick Üniversitesi’ndeki araştırmacılar gezegenlerin ‘doğum ortamını’ inceledi – protoplanetary disk olarak bilinen merkezi bir yıldızın etrafında dönen gaz ve toz bölgesi.
Bu bölgede gezegenlerin oluşumu için yeni yollar keşfettiler. Araştırma, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society’ye sunuldu ve bugün, 3 Temmuz Pazartesi günü başlayacak olan Ulusal Astronomi Toplantısı’nda sunulacak. Ekip, bir protogezegensel disk içindeki iki büyük gezegenin aralarında daha küçük bir gezegen doğurabileceğini gösterdi.
Gezegenler tozun içe doğru akışını kısıtlar. Bu da gezegenler arasında toplanan toz miktarının, dışarıda gezegen olmadığı zamana kıyasla azaldığı anlamına geliyor. Bu toz sonunda bir gezegen oluşturmak üzere toplanırsa, merkezi gezegen muhtemelen bir sandviçin içi gibi iki dış gezegenden daha küçük olacaktır.
Bu alanda daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulsa da, bu teori her biri daha büyük bir gezegenle çevrili Mars ve Uranüs gibi daha küçük gezegenlerin oluşumunu açıklayabilir.
Warwick Üniversitesi Fizik Bölümü’nde Doçent ve Dorothy Hodgkin Araştırmacısı olan Farzana Mel şunları söylüyor: “Son on yılda yapılan gözlemler gezegen disklerindeki halkaları ve boşlukları ortaya çıkardı. Boşluklar gezegenleri bulmayı beklediğimiz yerlerdir ve teorik çalışmalar gezegenlerin bunların hemen dışında toz halkaları oluşturduğunu göstermiştir. Bu halkanın içinde tam olarak neler olup bittiği dünyanın dört bir yanındaki gökbilimciler için önemli bir sorudur.
‘Araştırmamız halkaların gezegen oluşum yeri olduğunu ve özellikle de şu anda oluşmakta olan gezegenlerin halkaların içine hapsolduğunu öne sürüyor. Bu, gezegenlerin diskin içinden dışarıya doğru sırayla oluştuğu ve dışarıya doğru hareket ettikçe kütlelerinin arttığı geleneksel gezegen oluşumu görüşüyle keskin bir tezat oluşturmaktadır. Çok ilginç olan bir başka nokta da, dış gezegenlere ilişkin gözlemlerde bu tür sandviç gezegen yapılarının örneklerinin bulunmuş olmasıdır.
‘Gezegen oluşumu alanı son zamanlarda devrim niteliğinde bir değişim geçirdi. Yeni bir yüksek performanslı teleskobun (Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı İnterferometresi) gece gökyüzünü gözlemlemeye başlamasından on yıl sonra, gezegen oluşturan disklerin yüksek çözünürlüklü görüntüleri ortaya çıktı. Bu görüntüler bize gezegenlerin nasıl oluştuğu ve evrimleştiği hakkında ipuçları veriyor.” Bu araştırmanın ön saflarında yer almak heyecan verici.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Astronomi Dünyasında Heyecan Yaratan Keşif: Gezegenlerin Oluşumunda Sandviç Benzetmesi
Bir Bebek Gezegenin ‘Doğuşu’ Keşfedildi: Gezegenlerin Oluşumuna Dair Bilgiler Saklıyor!