Aşırı Soğukta Griden Sarıya Dönüşen Bir “Bukalemun Elmas” Keşfedildi
Onlar en nadide mücevher elmasları arasındadır ve size yüz binlerce dolar getirebilirler.
Ancak şimdi bilim insanları, iyi bilinen ‘bukalemun elması’ndan farklı, yeni bir renk değiştiren taş türü keşfettiler.
Isıtıldığında veya karanlıkta tutulduğunda bir gölgeden diğerine geçmek yerine, ‘kriyojenik elmas’ denilen şey aşırı soğuk hale getirildiğinde griden sarıya döner.
Değeri belirsizliğini koruyor, ancak uzmanlar nadirliğinin onu son derece değerli kılabileceğine inanıyor.
Ancak mücevheri elinize alabilseniz bile, soğuk bir kış sabahında sırrını açığa çıkaracak gibi değil.
Bunun nedeni, yalnızca sıvı nitrojen sıcaklığı olan -320°F’ye (-196°C) soğutulduğunda renk değiştirmesidir.
İlk resimde elmasın gri hali ikinci resimde sarıya dönüşmüş hali gösterilmektedir.
Bu soğutma, laboratuvarlarda oldukça rutin bir işlemdir ve elmastaki atomların daha az titreşmesini sağlamak için yapılır, bu da taşın farklı dalga boylarındaki ışığı nasıl emdiği konusunda daha doğru ölçümlerin alınmasını sağlar.
Bukalemun elmas fenomeni ilk olarak 1866’da Parisli bir elmas tüccarı olan Georges Halphen tarafından keşfedildi.
Ancak, bu tür renk değiştiren taşlar için kullanılan terim, 1943 yılına kadar mücevher ticaretinde kullanılmadı.
Renk değiştirmelerinin nedeni hala bir sır, ancak bazılarının 320°F (200°C) civarında ısıtıldığında ya da 24 saatten fazla karanlıkta tutulduğunda böyle olduğu bulunmuştur.
Işığa, sıcağa ve şimdi soğuğa maruz kaldıklarında görünümleri değişebildiğinden uzmanlar, elmasların nasıl renk değiştirdiğini açıklamak için birden fazla mekanizmanın iş başında olabileceğini düşünüyor.
Bilgi eksikliği ile ilgili sorunun bir kısmı, bukalemun elmaslarının çok nadir olması, yani araştırmacıların çalışmak için numuneleri ele geçirmeyi zor buldukları anlamına geliyor.
GIA’daki Paul Johnson’a göre, bu nedenle yeni taş son derece değerli olabilir.
New Scientist‘e yaptığı açıklamada, “Böyle bir taşın sahibinin onu sıvı nitrojen içinde saklaması pek olası olmasa bile, tüketiciler nadirliği sever, elmasa değer veren şey budur,” dedi.
Elmaslar, sert tetrahedronlar veya üçgen piramitler halinde düzenlenmiş karbon atomlarından oluşur.
Bu kimyasal bileşimde safsızlıklar veya yapısal kusurlar olduğunda renk gösterirler ve sarı taşlar söz konusu olduğunda bunun nedeni, karbon kristal yapılarına nitrojen katılmasıdır.
Bu, ışığı değiştirir ve görünür spektrumun mavi kısmını emer.
Johnson, yeni tip renk değiştiren taş soğutulduğunda, elektrik yükünün kristaldeki bu tür safsızlıklardan daha yakın veya daha uzağa hareket ettiğine ve bu nedenle ışıktan etkilendiğinde farklı göründüğüne inanıyor.
Ekibi şimdiye kadar, bazıları griden sarıya ve diğerleri griden maviye giden beş kriyojenik elmas örneği keşfetti.
Ancak, nasıl çalıştıklarına dair teorisinin doğru olup olmadığını test edebilmek için daha fazlasını bulmayı umuyor.
Umut verici olan şu ki, bu keşiften önce hiç kimse soğutulmuş elmaslarda renk değişikliği aramamıştı, bu nedenle GIA’nın daha önce derecelendirilmiş taşlarla ilgili kayıtlarının yardımıyla daha fazlasını bulma şansı var.
Yeni keşif, önümüzdeki Salı günü Oregon’daki Amerika Jeoloji Derneği toplantısında sunulacak.
Araştırma, Rusya’da 800 milyon yıldan daha eski olabilecek, içinde başka bir elmas bulunan olağandışı bir elmasın keşfedilmesinden kısa bir süre sonra geldi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
İçinde Başka Bir Elmas Olan 800 Milyon Yıllık Matruşka Elmas Keşfedildi (Video)
/Aşırı Soğukta Griden Sarıya Dönüşen Bir “Bukalemun Elmas” Keşfedildi /