Aşırı İzolasyon Zaman Algınızı Nasıl Değiştirebilir?
Bir mağarada tek başına geçirdiği bir buçuk yıl pek çok insana kâbus gibi gelebilir ama İspanyol atlet Beatriz Flamini mağaradan neşeli bir sırıtışla çıktı ve kitabını bitirmek için daha fazla zamanı olduğunu düşündüğünü söyledi.
Etkileyici insani dayanıklılık başarısı sırasında dış dünyayla neredeyse hiç teması olmadı. Bilim insanlarının aşırı izolasyonun etkilerini anlamalarına yardımcı olmak için 500 gün boyunca deneyimlerini belgeledi.
Flamini’nin 12 Nisan 2023’te mağaradan çıktığında ilk fark ettiği şeylerden biri, zamanın ne kadar akışkan olduğu, saatin tik taklarından çok kişilik özellikleriniz ve çevrenizdeki insanlar tarafından şekillendirildiğiydi.
Yaşadıkları hakkında gazetecilere konuşan Flamini, zaman algısını hızla kaybettiğini açıkladı. Zaman kaybı o kadar derindi ki, destek ekibi onu almaya geldiğinde, zamanının dolduğuna şaşırdı, bunun yerine sadece 160-170 gündür orada olduğuna inandı.
Zaman algısını neden kaybetti?
Eylemlerimiz, duygularımız ve çevremizdeki değişiklikler, zihnimizin zamanı işleme biçimi üzerinde güçlü etkilere sahip olabilir.
Çoğu insan için güneşin doğuşu ve batışı günlerin geçtiğini, iş ve sosyal rutinler ise saatlerin geçtiğini gösterir. Bir yeraltı mağarasının karanlığında, başkaları olmadan, zamanın geçtiğine dair pek çok işaret kaybolacaktır. Dolayısıyla Flamini zamanı izlemek için psikolojik süreçlere daha fazla bağımlı hale gelmiş olabilir.
Zamanın nasıl geçtiğini takip etmemizin bir yolu da hafızadır. Bir şeyi ne kadar süredir yaptığımızı bilmiyorsak, olay sırasında oluşan anıların sayısını geçen zamanın bir göstergesi olarak kullanırız. Bir olay ya da dönemde ne kadar çok anı oluşturursak, o kadar uzun sürdüğünü algılarız.
Çok sayıda yeni ve heyecan verici olayla dolu yoğun günler ve haftalar, kayda değer hiçbir şeyin olmadığı monoton günlere kıyasla genellikle daha uzun süre hatırlanır.
Flamini’ye göre, sosyal etkileşimin yokluğu, aile ve güncel olaylar (Ukrayna’daki savaş, COVID kilitlenmelerinden sonra toplumun yeniden açılması) hakkında bilgi eksikliği ile birleştiğinde, izolasyonu sırasında oluşturduğu anıların sayısını önemli ölçüde azaltmış olabilir. Flamini’nin kendisi de belirtmiştir: “Hâlâ 21 Kasım 2021’de takılıp kalmış durumdayım. Dünya hakkında hiçbir şey bilmiyorum.”
Zaman kaybı mağara yaşamında zamanın öneminin azaldığını da yansıtıyor olabilir. Dış dünyada, modern yaşamın yoğunluğu ve zaman kaybını önlemeye yönelik sosyal baskı, çoğumuzun sürekli bir zaman stresi içinde yaşadığı anlamına geliyor. Bizim için saat, yetişkinler olarak ne kadar üretken ve başarılı olduğumuzun bir ölçüsüdür.
Ortak bir konu
Flamini, ortam değişikliğinden sonra zaman deneyiminde değişiklik yaşayan ilk kişi değil. Benzer deneyimler Fransız bilim adamı Michel Siffre tarafından 1960’lar ve 70’lerde iki ila altı ay süren mağara keşifleri sırasında da rapor edilmiştir.
Soğuk savaşın doruk noktasında nükleer sığınaklarda (araştırma amaçlı) uzun süre izole olarak kalan yetişkinler ve çocuklar tarafından zaman duygusunun kaybı sürekli olarak rapor edilmiştir. Aynı zamanda hapis cezasına çarptırılan kişiler tarafından da sıklıkla rapor edilmiş ve COVID-19 karantinaları sırasında halk tarafından yaygın olarak deneyimlenmiştir.
Mağaralar, nükleer sığınaklar, hapishaneler ve küresel salgınlar, değişmiş bir zaman duygusu yaratan iki özelliği paylaşıyor gibi görünüyor. Bizi daha geniş dünyadan izole ederler ve kapalı alanlar içerirler.
Ancak Flamini, geleceğine uzanan boş bir programla yaşıyordu. Hazırlanması gereken iş toplantıları, acele etmesi gereken randevuları ve idare etmesi gereken bir sosyal günlüğü yoktu.
İstediği gibi ve istediği zaman yemek yiyebildiği, uyuyabildiği ve okuyabildiği, kendi hızında bir varoluş sürdürdü. Kendini resim yapmak, egzersiz yapmak ve deneyimlerini belgelemekle meşgul etti. Bu durum zamanın geçişini önemsiz kılmış olabilir.
Uykunun, susuzluğun ve sindirimin biyolojik ritimleri saatin tik taklarının yerini aldıkça, Flamini zamanın geçişine giderek daha az dikkat etmiş ve sonunda zamanın izini kaybetmesine neden olmuş olabilir.
Flamini’nin zamanı boş verme becerisi, 500 günlük hedefine ulaşma konusundaki güçlü arzusu tarafından geliştirilmiş olabilir. Ne de olsa mağaraya girmeye o karar vermişti ve isterse çıkabilirdi.
Kendi iradeleri dışında hapsedilen insanlar için zamanın kendisi bir hapishane haline gelebilir. Savaş mahkumları ve hapis cezasına çarptırılmış kişiler, zamanın geçişini izlemenin bir saplantı haline gelebildiğini sık sık bildirmektedir. Görünüşe bakılırsa, zamanı ancak onu kontrol ettiğimizde gerçekten bırakabiliyoruz.
Flamini’nin özgürlüğü, mağaralar için medeniyeti geride bırakmayı cazip bir olasılık gibi gösterebilir. Ancak yeraltındaki yaşam korkaklara göre değil. Hayatta kalmak, yüksek düzeyde zihinsel dayanıklılığı sürdürme yeteneğinize bağlıdır.
İşler zorlaştığında sakin ve soğukkanlı kalma yeteneğiniz varsa, iç kontrol odağı olarak bilinen kendi davranışlarınızın kontrolünün sizde olduğuna dair güçlü bir inancınız varsa ve kendi düşüncelerinize kolayca kapılabiliyorsanız, başarılı olmak için gereken metanete sahipsiniz demektir. Bununla birlikte, bildirimlerinizi kapatmayı, takviminizi temizlemeyi ve biraz kendime zaman ayırmayı daha kolay bulabilirsiniz.The Conversation
Ruth Ogden, Deneysel Psikoloji Okutmanı, Liverpool John Moores Üniversitesi
Bu makale Creative Commons lisansı altında The Conversation’dan yeniden yayınlanmıştır.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen : Figen Berber