Arktik Deniz Tabanında Şehir Blokları Kadar Devasa Obruklar Oluşuyor
Deniz bilimciler, altı katlı binalardan oluşan bir şehir bloğundan daha büyük olan derin obruklar ve Kuzey Kutbu(Arktik) deniz tabanının uzak bir bölümünde hızla “olağanüstü” bir şekilde oluşan buzla dolu tepeler keşfettiler.
Araştırmacılar, uzaktan kontrol edilen bir sualtı aracı ve gemiye monte edilmiş sonar kullanarak, bu olayın deniz tabanının altına batmış olan permafrost’un çözülmesinin bir sonucu olarak meydana geldiğini ortaya çıkardı.
Permafrost bozunması yılda birkaç santimetrelik yavaş bir süreçtir. Burada olan, bozulmadan daha fazlasıdır, aynı zamanda niteliksel bir değişikliktir. Dolayısıyla, bunu görmek “beklenmedik bir şeydi” Literatürde bu tür süreçlerin olasılığına ilişkin hipotezler dile getirildi, ancak ilk kez doğrudan gözlemlendiler.
Dünya yüzeyinin donmuş bir tabakası olan batık bir permafrost alanı ilk kez bu şekilde incelendi ve Kuzey Kutbu’nda başka yerlerde benzer değişikliklerin ne kadar yaygın olduğu bilinmiyor.
Karada, permafrost’un çözülmesi, yer çökmeleri, göllerin oluşumu ve kaybolması, pingo adı verilen höyüklerin ortaya çıkması ve permafrostta bulunan metan gazı patlamalarının oluşturduğu kraterler dahil olmak üzere Arktik manzarasında radikal değişimlere yol açtı. Bu uç özellikler, yollar ve boru hatları gibi altyapıları etkilemiştir.
Deniz jeoloğu Charlie Paull, “Arktik bölgesinde büyük değişikliklerin meydana geldiğini biliyoruz, ancak bu değişikliklerin denizde de gerçekleştiğini görmek için teknolojiyi ilk kez kullanabildik” dedi.
2010’da ve 2019’da tekrar haritalanan 26 kilometrekarelik çalışma alanında, araştırmacılar yeni haritalamada daha önce orada olmayan 41 dik kenarlı obruk buldular. Obruklar kabaca dairesel veya oval şekilliydi ve ortalama 226,7 metre derinliğindeydi.
En büyük değişiklik, altı katlı binalardan oluşan bir şehir bloğu büyüklüğünde, 29 metre derinliğinde ve 225 metre uzunluğunda ve 95 metre genişliğinde bir çöküntüydü. Araştırma ekibi ayrıca, tipik olarak 50 metre çapında ve 10 metre yüksekliğinde buz içeren “sayısız” tepeler buldu. Bu tepeler, karada bulunan buzla dolu höyükler olan pingolara benziyorlar.
Paull, “Açıkçası, bu tür büyük değişikliklerin deniz tabanına yerleştirilebilecek herhangi bir altyapı için önemli etkileri olacaktır. Şu anda, Kuzey Kutbu’nun bu uzak bölgesinde çok az altyapı var. Ancak, devam eden ısınma bölgeyi daha erişilebilir hale getirdiğinden bu durum değişebilir.” diye ekledi.
Deniz altındaki geniş alanlar da dahil olmak üzere, Kuzey Yarımküre’deki toprakların yaklaşık dörtte biri permafrost tarafından kaplanmıştır. Bunun nedeni, yaklaşık 12.000 yıl önce son buzul çağının sonunda, buzullar eriyip deniz seviyeleri yükselirken büyük permafrost alanlarının sular altında kalmasıdır.
Araştırmaları pazartesi günü hakemli bilimsel dergi PNAS’ta yayınlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/Arktik Deniz Tabanında İlk Kez Şehir Blokları Kadar Devasa Obruklar Keşfedildi/