Arkeologlar Zonguldak Tios Antik Kentinde Nekropol Ortaya Çıkardı
M.Ö. 5. yüzyıl ile M.S. 5. yüzyıl arasında kullanılmış olan alanda, dolambaçlı bir “cadde” boyunca sıralanmış 100’den fazla mezar bulunmaktadır.
Üç yıl önce arkeologlar Türkiye’nin kuzeyinde bir antik kent olan (Filyos) Tios‘ta kazı çalışmalarına başladı. Ekip burada yaklaşık 100 lahit, 23 mezar odası ve 1.000’den fazla başka eser içeren geniş bir nekropol ortaya çıkardı.
Tios, Karadeniz’deki modern Zonguldak kentinin hemen dışında yer almaktadır.
Bölgede modern yapılaşmadan etkilenmemiş bilinen tek antik kent olan Tios, arkeolojik araştırmalar için bir cazibe merkezi. Şimdi, bu 2.500 yıllık “ölüler şehri” Karadeniz’deki antik yaşam – ve ölüm – hakkında daha da fazlasını ortaya çıkarıyor.
2021 yılında arkeologlar, Türkiye’nin kuzeyinde, Karadeniz kıyısında yer alan günümüz Zonguldak’ı yakınlarındaki Tios antik kentinde bir nekropol kazısına başladı.
Kazı başkanı Profesör Şahin Yıldırım, “Tios, Karadeniz bölgesinde üzerinde modern bir yerleşim bulunmayan tek antik kenttir” dedi. Bu da onu araştırmacılar için değerli bir kaynak haline getirmektedir.
Tios’taki nekropolde arkeologlar bugüne kadar 96 lahit, 23 oda mezar, yedi sanduka mezar, 60 çerçeve kiremit mezar ve 1.317 mezar eseri keşfetmiştir.
Analizler, alanın M.Ö. 5. yüzyıldan M.S. 5. yüzyıla kadar yaklaşık 1.000 yıl boyunca kullanıldığını ortaya koymuştur. Ancak, mezarların çoğu Tios’un Roma İmparatorluğu’nun kontrolü altında olduğu M.S. 1. ve 3. yüzyıllar arasına tarihlenmektedir.
Bu keşfin belki de en büyüleyici yanı mezarların düzenleniş biçimi. Yıldırım, alanın “caddeleri ve sokakları olan bir şehir gibi düzenlendiğini” ve mezarların her iki tarafta “ev” görevi gördüğünü belirtti. Bu “sokaklardan” biri 1.600 metreden daha uzun.
23 oda mezar yamaçlara ve sırtlara yerleştirilmiştir ve muhtemelen varlıklı vatandaşlara aittir. Arkeologlar ayrıca Romalı askerlere ait olduğuna inandıkları mezarları da ortaya çıkarmışlardır.
Şimdi araştırmacılar, Türkiye’nin antik geçmişi hakkında daha fazla bilgi edinmek için mezarlarda bulunan eserleri ve iskelet kalıntılarını analiz ediyor.
‘Ölüler Şehri’ Antik Tios Hakkında Neler Söylüyor?
Görünüşe göre Tios kentinin savunma duvarları ya da diğer tahkimatları yoktu, bu nedenle nekropol tarih boyunca fırsatçı yağmacıların ilgisini çekti. Mezarların birçoğu uzun zaman önce, özellikle de daha değerli eserler olmak üzere, mezar eşyalarından arındırılmıştır.
Anadolu Ajansı’na konuşan Yıldırım, “Nekropollerin de yağmalandığını gördük” dedi. “Got istilaları sırasında mezarların önemli bir kısmı açılmış, bazı değerli eşyalar alınmış ve Gotlar gittikten sonra Romalılar ölülerinin mezarlarını yeniden düzenleyerek nekropolü yeniden devam ettirmişler. Bu bizim için önemli bir veri noktasıydı.”
Şimdiye kadar, nekropolde bulunan iskelet kalıntılarının analizi, ölenlerin bazılarının birbirleriyle akraba olduğunu göstermiştir. Mezarların içindeki yazıtlar da bu bulguları destekliyor ve daha büyük mahzenlerin aile türbesi olarak kullanıldığını gösteriyor.
Araştırma ekibi, MS 6. yüzyılda Bizanslıların bu mezarları kendi ölülerini gömmek için yeniden kullandıklarını bile keşfetti.
Yıldırım, “Şimdiye kadar Karadeniz bölgesindeki hiçbir antik kentte böyle bir nekropol alanına rastlanmadı” dedi. “Bu alan Türkiye ve Karadeniz arkeolojisi için çok önemli bir yere sahip. Bu nekropol alanı olduğu gibi korunmuş, yapısı önemli ölçüde muhafaza edilerek günümüze kadar getirilmiştir.”
Araştırmacılar, bu inanılmaz koruma düzeyinin antik Türkiye kültürü hakkında yeni bilgiler ortaya çıkarmaya devam etmesini umuyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Arkeologlar Zonguldak Tios Antik Kentinde Nekropol Ortaya Çıkardı
İzmir’in Antik Yunan Kentinde Altın Sikkelerle Dolup Taşan Küp Bulundu