İnsanlar üzerinde denenmesi, sonsuz duygusal yoksunluk odasında uyanmak anlamına gelebilir.
Bir adımda ölümün tanımı değiştirebilinir ,araştırmacılar başı kesilen domuzların beyinlerin faaliyetini yeniden başlatarak 36 saat boyunca organları canlı tutmayı başardılar .
Gelecek bilim insanlarına bozulmamış ve zarar görmemiş bütün halindeki beyinlerin laboratuvarda bütün detayları ile incelemek için yeni bir yol sunmakta .Fakat bu aynı zamanda yaşamın uzamasına garip fakat yeni bir olasılık açıyor ,insan beyni de vücudunun dışında destek sağlanarak ebediyen canlı tutulabilir mi?
ABD de beyinin limitlerini araştıran nöroloji bilim dalı ,yükselen etik konular konusunda araştırma yapan Ulusal Sağlık Enstitüsü (National Institutes of Health) tarafından bu konu 28 Mart 2018 de yapılan bir toplantıda ele alındı .
Etkinlik boyunca Yale Üniversitesi nöroloji bilim insanı Nenad Sestan ,kendisi tarafından yönetilen bir ekibin kesimhaneden sağlanan 100- 200 domuz beyninin dolaşım sistemini özel pompalar ve ısıtıcılar yardımı ile yeniden düzenleyip yapay kan ile vücut ısısını sıcak tutarak deney yaptıklarını açıkladı .
Organ nakillerinde yaygın olarak domuzlar kullanılmaktadır . Yeni proje ölümlerinden sonra domuzların beyinlerini korumakla ilgili çalışmalar yapmakta.
Carsten Koall | Getty
Bedenlerinden ayrılmış domuz beyinlerinin hislerini geri kazandığına dair bir kanıt bulunmamakta . Ancak akıl almaz ve beklenmeyen sonuç ise beyinin milyarlarca hücresinin sağlıklı ve aktiviteleri yerine getirecek kadar yetenekli olması.
Dün telefonda detaylı bilgi vermeyen Sestan , bilimsel bir dergide yayınlanmak üzere sonuçları sunduğunu ,açıklamalarının kamuoyu için tasarlanmamış açıklamalar olduğunu söylediAncak geçen bahardan bu yana Yale ’nin micro dolaşımın yeniden başlatılmasındaki atılımı ve beynin derinliklerindeki kılcal damarlara oksijen akışı ile ilgili araştırmaları hakkında dedikodu yapan bilim adamları ve biyoetikçilerin sayılarında artış görülmekte.Cambridge Massachusetts, Broad Institute’den çalışma ile kısaca bilgilendirilen Steve Hyman “Bu beyinler hasar görebilir ,eğer hücreler yaşıyorsa o bir yaşayan bir organdır ” diyor , “Uç nokta teknik olarak nasıl yapılacağını bilmek ile ilgili, fakat böbreği korumaktan farklı”Hyman’a göre ,organ nakli için kalp veya akciğerler gibi organları korumak için benzer teknikler bazılarının ölümden kaçınmanın bir yolu olarak teknolojiyi görmesine neden olabilir. İşler ,insanların ‘beni dondurmak yerine beni yaşam destek ünitesine bağla ve bana bir beden bul’ noktasına gelebilir.
Böyle umutlar şimdilik yanlış. Başka bir bedene beyin nakli “uzak bir ihtimal bile değil”.
Kova içinde bir beyin
Bir beynin kırmızı perfüzyon sıvısı dolaşan rezervuarlar içeren kapalı bir tüp döngüsüne bağlanarak ,beyin sapına ,beyin üçgeni arterlerine ve beyinin derinliklerine oksijen taşınabilen Beyin-x adında Yale sistemi ,
“Sanırım bir çok insan hayvan kesimhanelerine hayvan kafası almaya gidecek ve ne olduğunu anlamaya çalışacak ”
Ulusal Sağlık Enstitüsüne (NIH) yetkililer ve etik uzmanların bulunduğu bu sunumda Sestan ,
Primatlar dahil bu tekniğin çalışma olasılığının yüksek olduğunu söyledi. . “Bu muhtemelen sadece domuzlara özgü bir durum değil” dedi.
NIH den fon alaya çalışan bu teknik üzerine dört yıl önce çalışmaya başlayan Yale ‘den araştırmacılar ,insan beyin hücreleri bağlantılarının kapsamlı bir haritasını çıkartmak arzusundalar.
Bu bağlantılar muhtemelen beynin geniş bölgelerini kapsayacak ve böylece daha sağlam bir organın izlemek kolay olacak .Sestan’ın Yale’deki bilgilendirdiği cerrahlar ona beyin koruma teknolojisinin tıbbi kullanımı olup olmadığını sordular .Sestan ,vücuttan ayrılmış beyinlerin ,kanser tedavi kürlerinin test edilmesinde ve yaşayan Spekülatif Alzheimer’in tehlike arz eden tedavilerinde kobay olarak kullanılabileceğini söyledi .İnsanlar üzerinde deneme yapılması için yapılan kurulum, “şaka yollu bir deyişle- kovadaki beyin -ciddi etik ve yasal soruları hızlı bir şekilde gündeme getirecektir. Örnek olarak bir insanın beyni vücudun dışında yeniden canlandırıldığında kişi kulaksız , gözsüz ve iletişimden yoksun olarak sonsuz bir duyusal yoksunluk odasında mı uyanacak ?Bu durudaki beyinin sahibi anılarını, kimliğini veya yasal haklarını muhafaza edebilecek mi ? Araştırmacılar ahlaki olarak böyle bir beyni inceler veya bertaraf mı eder?
İki beyinli adam adlı komadi filminden ,Kavonozdaki beyin sahnesi -1983 .Şaka olarak bile olsa ,beyin koruma teknolojisi ilerledikçe tıp etiği uzmanları bunu ciddiye alıyor
Streamline | “The Man With Two Brains” (1983)
Aslında federal güvenlik düzenlemeleri “ölü” dokular değil insanlar için geçerli olsa da , ABD Gıda ve İlaç İdaresinin bilim insanlarına beyini yeniden canlandırma girişimleri ile ilgili söyleyecek bir şeyi olup olmayacağı kesin değil.
Konuşasının kayıtlara geçmesini istemeyen bir NIH danışmanı , ‘‘ Beyin bir kutuda olmasa bile ,bir sürü garip soru olacaktır , Sanırım bir çok insan hayvan kesimhanlerine hayvan kafası almaya gidecek ve ne olduğunu anlamaya çalışacaktır . ’’ dedi.
Sestan ,bu teknolojinin halk tarafından nasıl algılanacağı hakkında biraz tasalı olduğunu söyledi. ‘’Toplum büyülenmiş gibi ancak ne kadar büyülenmiş olduğu konusunda çok dikkatli olmalıyız.’’ dedi.
Koma Hali
Bilindiği gibi koma halindeki beyin en az on yıllarca canlı tutulabilir. Şu gerçektir ki ,beyin ölümü gerçekleşen kişilerin ailelerine kişinin solunum cihazına bağlı kalıp kalmayacağı sorulmaktadır.
Tamamen vücuttan ayrılmış yapay olarak beyini canlı tutmak ilgili araştırmalar tam değil eksikdir . Kemirgenleride dahil eden 1993 yılı raporunu içeren geçmişte bazı girişimler var, fakat dondurucu soğuk dereceleri kullanmadan oldukça geniş bir memeli gurubu ile ilgili ilk umut verici sonuçları Sestan’ın takımı aldı .
Başlangıçta ,doğal koşullar dışındaki bir beyin ilgili dolaşım yeniden sağlandığında bilincini yeniden kazanıp kazanmayacağı konusunda Yale gurubu tam olarak emin değildi. Bu sorunun cevabı için bilim insanları ,domuzun beynindeki bir kısım karmaşık aktivitelerin beyine elektrodlar yerleştirerek EEG ile kontrol sağladılar .Bununla düşünce ve hissetme gibi belirtileri kapsayan geniş beyin aktivitelerini yansıtan elektrik dalgaları toplanabilmektedir .
İlgili olarak Sestan , labaratuvarda hem alarm hem heyecan yaratan bu çeşit sinyalleri aldıklarına inandıklarını fakat sonradan bunları yardımcı araçların yarattığına inandıklarını söyledi.
Sestan ,organlar ( incelenmek üzere vücuttan ayılmış beyinler) koma durumunda olduğu gibi normal duruma eşit ,düz beyin dalgaları üretirler ve hücreler parçalara ayrılsalar bile normal düzenlerini devam ettirirler .
Eğer hücreler zarar görmüş ve ölü iseler , daha geniş elektriksel aktivite eksikliği geri dönüşümsüz olabilir. Domuzların beyinleri kafaların vücuttan ayrılmasından yaklaşık olarak ancak 4 saat sonra BeyinEx sistemine bağlanmaktalar .
Bununla birlikte, Yale ekibinin nöronların aktivitesini de şiddetli şekilde azaltan şişmeyi önlemek için kanın değiştirilmesinde eklediği kimyasallar da olabilir. “Çözümlerimizde çok fazla kanal engelleyici var” diye anlattı Sestan. “Bu neden sinyal alamadığımızın bir açıklaması olabilir ”.Sestan NIH ’e beyinlerin nihai olarak canlı tutulabileceğini ve bir gelecek adımın bilinci geri getirebilmek olduğunu anlattı. Ekibinin bu bilinmeyen bölgeye teşebbüs etmemeleri gerektiği için seçildiğini söyledi.Hayvan beyninin bir şeyden haberi yok .Sestan ,bundan kesinlikle eminim dedi .Gelecekte tekniğin başkaları tarafından nasıl kullanılabileceği konusundaki endişelerini dile getirmesine rağmen“ varsayımsal olarak, birileri bu teknolojiyi alır, daha iyi yapar ve bireyin [beyin] aktivitesini geri yükler. Bu bir insanı geri veriyor. Eğer o kişinin hafızası varsa , o ben olsaydım tamamen çıldırırdım.”
Beyin Deneyleri
Bu tür bilim insanlarının yapmayı sürdürdükleri ex olmuş canlı tutulan beyin deneyleri için şuurun açık olması gerekli değil. “EEG beyin aktivitesi düz bir çizgi, fakat diğer başka şeylerin çoğu devam ediyor” diyor ,Yale projesi hakkında bilgisi olan ,Sen Diego –California Üniversitesi nöroloji bilim insanı Anna Devor .Devor,beyin atlası inşa etmek için çalışan bilim adamları için, sağlam, canlı beyinler üzerinde çalışabilme imkanının çok güzel olacağını düşünüyor . “Ölüm gri bir bölge ” diyor Devor, “fakat izole edilmiş beyinin diğer organlar gibi olmadığını hatırlamak zorundayız ,buna bir hayvana gösterdiğimiz kadar aynı derecede saygı göstermeliyiz ”.
Bugün Nature Dergisinde 17 nörolog ve biyoetikci ,Sestan da dahil ,insan beyin hücreleri üzerindeki deneylerinin özel koruma ve kurallar gerektirdiğine dair bir baş makale yayımlandı.
Beyin deneyimleri konusunda tanımlanan üç katagori yeni endişeleri gündeme getirmekte . Bunlar arasında beyin organoidleri (pirinç tanesinin büyüklüğünde sinir dokusunun lekeleri ), insan-hayvan karışımı yaratıklar (insan beyin dokusu eklenmiş halde fareler ), ex vivo insan beyin dokusu (örneğin, ameliyat sırasında beyin parçalarının çıkarılması).
İnsan beyin hücrelerine sahip hayvanların ilaçla uyuşturulmuş halde koma durumunda tutmak gibi çeşitli etik güvenlik önlemleri önermeye devam ettiler.
Makale için hazırlanan mektubu imzalayan Hyman ,bunu isteksizce yaptığını çünkü seneryoların çoğunun ya çok abartılı yada olma ihtimalinin düşük bulduğunu ,küçük bir beyin organoidinin hiçbir şey hissetmeyeceğini veya düşünemeyeceğini söylüyor.Bir tip araştırma kuralları koymada daha çabuk etkili olabilecek , henüz basılmamış ve Nature dergisi editörü ile tartışılmamış ve basılmamış Sestan ‘ın beyin koruma tekniği olabileceğini düşünüyor.“ Eğer insanlar ölüm sonrası beyini canlı tutmak istiyorlarsa ,bu daha acil ve gerçekçi bir sorun”diyor , Hayman . Domuz beyni ile mümkün olduğu düşünüldüğünde, insan dokusu için kurallar olmalıdır.
Kaynak: https://www.technologyreview.com/s/611007/researchers-are-keeping-pig-brains-alive-outside-the-body/
Çeviri: İbrahim Özkaraca