Araştırmacılar, Avrupa’daki Savaşın 5.000 Yıldan Daha Eski Olduğunu Ortaya Koydu.
Çatışma, insanlık tarihi boyunca var olmuş ve çoğu zaman şiddet içermiştir. Saldırılar, suikastlar, baskınlar, pusular ve kan davaları neredeyse insanlığın başlangıcı kadar eski arkeolojik kayıtlarda yer almaktadır. Ama savaş değil.
Savaş -çatışmanın aksine- geçici ya da kalıcı olsun, örgütlenmeyi gerektirir. Bu genellikle ilgili gruplardan en az birine ait kurumsallaşmış orduların oluşturulmasını içerir. Savaş, şiddeti meşrulaştırır, yani bir kişi diğerini cinayet sayılmadan öldürebilir. Savaş, da doğası gereği geçicidir, genellikle aylar ya da yıllar sürer.
Çeşitli çalışmalar, savaşın doğuşu ile toprak ve mülkiyet kontrolünün giderek daha önemli hale geldiği insan yerleşimi arasında bir bağlantı olduğunu öne sürmektedir.
Neolitik çağda özellikle tarım ve hayvancılıkta üretim fazlasının ortaya çıkması, kısa süre içinde gücün yoğunlaşmasına, kalıcı eşitsizliğe ve toprakları genişletme ve savunma arzusuna yol açmıştır. Bu aynı zamanda, bugün anladığımız anlamda savaş yürütmek için büyük ordular toplayarak gücünü koruyan, genişleten ve pekiştiren ilk devletlerin kurulmasına da yol açtı.
Savaşın Doğuşu:
Prehistorikçiler ve arkeologlar savaşın ortaya çıkışının izini sürmek için uzun zamandır dolaylı göstergelere güvenmek zorunda kalmışlardır. Bunlar arasında savunmalar, silahların kaydedilmiş görünümleri veya mağara resimleri gibi belirli grafik unsurların tanımlanması yer almaktadır. Daha yakın zamanlarda ise araştırmalar doğrudan kanıtlara, özellikle de geçmişteki şiddete dair elimizdeki en tartışılmaz kanıt olan insan kemiklerindeki yaralara yönelmiştir.
Adli antropolojideki gelişmeler sayesinde, Neolitik döneme (MÖ 6000-3000) kadar Avrupa tarihöncesinde şiddet izleri taşıyan bilinen toplu gömü alanlarının büyük çoğunluğunun esasen katliama uğradığını öğrendik. Bunlar, diğer grupların acımasız sürpriz saldırıları sonucunda erkek, kadın ve çocuklardan oluşan tüm nüfus da dahil olmak üzere en fazla 20-30 kişilik toplulukların ayrım gözetmeksizin öldürülmesiydi.
Bu kategoriye girmeyen az sayıdaki arkeolojik alan ise kurban etme ya da diğer şiddet içeren ritüel uygulamalarının sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
San Juan ante Portam Latinam: Kırık Kemikler ve Paradigmalar:
San Juan ante Portam Latinam (SJAPL) mezar alanı 1985 yılında Laguardia’da (Álava, İspanya) keşfedilmiş ve J. I. Vegas ve çalışma arkadaşları tarafından 1990 ve 1991 yıllarında kazılmıştır. Burada en az 338 kişinin iskelet kalıntıları bulunmuş ve bunlar MÖ 3200’lere, geç Neolitik döneme tarihlendirilmiştir.
İlk çalışmalarda şiddete dair kanıtlar bulunmuştur. Özellikle, ölümden bir süre önce (antemortem) meydana gelmiş ve çoktan iyileşmiş 53 kafa yaralanması ve sekiz ok ucu yarası vardı. Bununla birlikte, ölüm anında (perimortem) meydana gelmiş ve iyileşmemiş beş ok ucu yarası ve bir kafa yaralanması da vardı.
Ayrıca, izole halde bulunan 52 çakmaktaşı ok ucunun (çoğunda darbe izleri vardır) gömülen cesetlere saplanmış olduğundan ve kasıtlı olarak onlarla birlikte gömülmediğinden şüphelenilmiştir. Bu nedenle, görünüşe göre sınırlı sayıda iyileşmemiş yaraya rağmen, muhtemelen o dönemde toplu şiddet belirtileri gösteren bilinen tarih öncesi alanların olmaması nedeniyle, mezar alanının başlangıçta bir katliamın sonucu olduğu düşünülmüştür.
Şiddet izleri taşıyan Avrupa Neolitik dönem yerleşimleri üzerinde yapılan önceki çalışmalar, SJAPL’nin benzersizliğini kısa sürede ortaya koymuştur. Perimortem travma, özellikle de yakın dövüşe özgü kafatası travması diğer yerleşimlerde baskınken, SJAPL’de ok ucu yaraları -uzak mesafeden dövüşün kanıtı- ve antemortem travma baskın görünüyordu. Bu da daha uzun, daha karmaşık ve daha az ölümcül bir çatışmaya işaret etmektedir.
Bölgedeki demografik yapı da diğerlerinden farklıdır. Diğer bölgelerde erkekler, kadınlar ve çocuklar bulunurken, SJAPL’de ağırlıklı olarak ergen veya yetişkin erkekler vardı.
Kalıntıların Yeniden İncelenmesi:
Yakın zamanda, SJAPL’de bulunan kalıntıları tekil ve anormal sonuçlarını değerlendirmek üzere yeniden inceledik. Bu incelemede 48’i iyileşmemiş ve 59’u iyileşmiş olmak üzere toplam 107 kafa yaralanması ve 17’si iyileşmemiş ve 30’u iyileşmiş olmak üzere iskeletin diğer kısımlarında toplam 47 yaralanma tespit edilmiştir.
İlginç bir şekilde, büyük çoğunluğu ergen ve yetişkin erkekleri, özellikle de iyileşmemiş olanları kapsıyordu. Ayrıca, bu erkeklerin bazılarında hem iyileşmiş hem de iyileşmemiş yaralar bulunmuştur, bu da bu kişilerin çeşitli kereler şiddete maruz kaldıklarını göstermektedir.
Bu inceleme, SJAPL’de gömülü kişilerin en az %23’ünün yaşamları boyunca bir şiddet olayına maruz kaldığını ve en az %10’unun da bu olay sonucunda öldüğünü tahmin etmektedir. Ancak bu çok düşük bir tahmindir çünkü yumuşak dokuya çarpmış olabilecek 52 ok ucunu veya belirli kişilerle ilişkilendirilemeyen yaralı kemikleri hesaba katmamaktadır. Bu faktörler de dahil edildiğinde tahmini olarak 90 kişinin (%27) SJAPL’de şiddet nedeniyle öldüğü anlamına gelmektedir.
Buna ek olarak, yaraların sadece yaklaşık %50’sinin kemik üzerinde iz bıraktığını ve SJAPL’deki kalıntıların korunmasının oldukça zayıf olduğunu ve çok sayıda ölüm sonrası kırığın kayıtları etkilediğini akılda tutmak gerekir. Bu nedenle, nihai sayı tahminlerimizin iki ya da üç katı olabilir.
Bu sonuçlara göre SJAPL, bugüne kadar büyük ölçekli, organize ve uzun süreli bir çatışmanın açıkça belgelendiği en eski Avrupa alanıdır. Ayrıca, SJAPL’nin bulunduğu Rioja Alavesa bölgesi, hepsi MÖ 3380 ile 3000 yılları arasına ait olan ve bölgesel bir çatışmaya işaret eden toplam ok ucu yarası sayısının en yüksek olduğu Avrupa bölgesidir (en az üç başka alanda daha tespit edilmiştir).
SJAPL’de belgelenen yüksek beslenme yetersizliği oranları, yaşam kalitesinin düştüğünü gösterirken, aynı zamanda geç neolitik toplulukların zaman içinde şiddetli çatışmaları sürdürmek, yani savaşmak için daha önce şüphelenilmeyen lojistik kapasitelerini de ortaya koymaktadır. Bu da, daha önce varsayılandan neredeyse iki bin yıl önce, Neolitik dönemde kıtada savaşın belgelenmiş ilk örneğini oluşturmaktadır.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Araştırmacılar, Avrupa’daki savaşın 5.000 yıldan daha eski olduğunu ortaya koydu.
Bilinen En Eski Fosilleşmiş Deri İlk Dinozorlardan 45 Milyon Yıl Öncesine Ait