Apollo Kristalleri Ay’ın Gerçek Yaşını Ortaya Çıkarıyor
Kayalık uydumuzun gerçek yaşı, yüzeyinin sıvılaşmasına neden olan ve Ay taşlarında anlatılan hikayeyi çarpıtan bir “yeniden erime” olayı tarafından gizlenmiştir.
Ay, Dünya’nın uzaydaki en güvenilir ortağıdır ve yaklaşık 4,5 milyar yıldır, yani neredeyse gezegenimizin var olduğu süre boyunca dünyamızın yörüngesinde dönmektedir.
Ancak Ay’ın yüzeyinden elde edilen kristallerin yeni analizi, uydunun daha önce düşünülenden daha da eski olabileceğini gösteriyor.
Ay’ın, erken Dünya’nın Mars büyüklüğünde bir protoplanetle çarpışmasıyla oluştuğu düşünülüyor; bu olay Ay yüzeyindeki kayalara dayanarak yaklaşık 4,35 milyar yıl öncesine tarihleniyor.
Ay’ın evriminin zaman çizelgesini saptamak bize sadece bu kayalık kürenin tarihi hakkında ipucu vermekle kalmıyor, gezegen bilimcilerin dünyamızın ve daha büyük güneş sisteminin evrimini anlamalarına da yardımcı oluyor.
Şimdi ise bir grup araştırmacı, Ay’ın yaşına ilişkin tahminlerin 4,35 milyar ile 4,51 milyar yıl arasında değiştiğini, ancak daha genç olan tarihin “Ay magma okyanusunun orijinal kristalleşmesinden” farklı bir yeniden erime olayının göstergesi olduğunu ileri sürüyor.
Yüzeydeki 4,35 milyar yıllık kayaçların çokluğu, ekibe bunların yaygın bir yeniden erime olayından kaynaklandığını ve Ay’ın gerçek yaşının biraz daha eski olduğunu düşündürdü.
Araştırmacılar, Apollo misyonları tarafından Ay yüzeyinden çıkarılan zirkon kristallerinden daha eski bir yaş çıkardılar. Ay yüzeyinin geri kalanı yeniden erimeye uğramış olsa da, yüzeye yakın bazı kristaller erimemiş, böylece Ay’ın yaşına dair daha doğru bir kayıt tutulmuştur.
Ekip, Ay’ın “çekirdek oluşumunun durmuş olabileceği en erken zaman” olan 4,53 milyar yıldan daha yaşlı olmadığının neredeyse kesin olduğunu belirtiyor.
Araştırmacılar, Ay’ın oluşabileceği en erken zamanın, uyduda daha sonra meydana gelen gelgit ısınma olayından yaklaşık 180 milyon yıl önce olduğunu söyledi.
Makalede ekip, “mevcut modellerin sıfırlama olayından darbelerin sorumlu olduğu fikrini desteklemediğini”, ancak jürinin Ay yüzeyinde bu kadar yaygın bir erimeye neyin neden olmuş olabileceği konusunda hala kararsız olduğunu belirtti.
Araştırmacılar, erimenin “Ay’ın yörüngesel evriminden”, başka bir deyişle Dünya ve Güneş gibi cisimlerin Ay üzerindeki yerçekimi baskısından kaynaklanmış olabileceğini söyledi.
Bu yılın başlarında Nature Geoscience dergisinde yayınlanan bir araştırma, Ay’ın oluşumundan birkaç milyon yıl sonra muhtemelen ters yüz olduğu sonucuna varmıştı. Yeni makale, güneş yörüngesindeki uzun süreli ortağımızın köken hikayesini daha da karmaşık hale getiriyor.
Uzay araştırmaları konusunda kat etmemiz gereken uzun bir yol olsa da, insanoğlunu on yıllardır ilk kez Ay’a geri götürecek olan Artemis programı, kayalık uydumuzun kökenini anlamada önemli bir adım olacaktır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Apollo Kristalleri Ay’ın Gerçek Yaşını Ortaya Çıkarıyor
Uzaya Fırlatılan Mini Beyinler: Mikro Yerçekiminin Beklenmedik Etkileri