Antilop Kemiğinin İçinde 7.000 Yıllık Zehirli Ok Uçları Bulundu
Belki de dünyanın en eski silahları arasında yer alan ve çok bileşenli bir zehir kokteyliyle donatılmış bu ok uçları, ölümcül risin ile birlikte kalbi durdurabilen dijitoksin ve strophanthidin ile karıştırılmıştı.
1983’te arkeologlar Güney Afrika’daki Kruger Mağarası’nı kazdılar ve bir antilopa ait 7.000 yıllık bir femur kemiği buldular. Araştırmacılar daha sonra kemikte alışılmadık bir şey fark ettiler: üç kemik ok ucu ilik boşluğuna gömülmüştü.
Ancak o zamanki araştırmacılar bu ok uçlarını daha kapsamlı bir şekilde incelemediler. Aslında kemik, 2022’de Kruger Mağarası’nda yapılan yeni arkeolojik araştırmalar femur ve içine gömülü ok uçlarının yeniden incelenmesini sağlayana kadar yaklaşık kırk yıl boyunca Witwatersrand Üniversitesi’nde depoda saklı kaldı.
Yeniden inceleme, tarih öncesi insanların avlanma yetenekleri hakkında aydınlatıcı bilgileri ortaya çıkardı.
Ekip, ok uçlarının Kruger Mağarası bölgesine özgü olmayan bitkilerden yapılmış karmaşık, çok bileşenli bir avlanma zehriyle kaplandığını keşfetti.
Bu keşif, bu tarih öncesi insanların yalnızca teknolojik olarak gelişmiş avcılar olmadığını, aynı zamanda zehirlerini yapmak için kullanılan çeşitli bitkileri tedarik etmek için kapsamlı bir ticaret ağına sahip olabileceklerini de gösteriyor.
Bu buluntu, ok uçlarına uygulanan zehir kokteylinin dünyada en eski doğrulanmış kullanımını temsil ediyor olabilir.
Kruger Mağarasında Bulunan Antilop Femurunda 7.000 Yıllık Zehirli Oklar Bulundu
Arkeologların 1983’te ok uçlarını incelemeyi reddetmesinden uzun süre sonra, Bradfield ve meslektaşları bu eserlerden daha fazla şey öğrenebileceklerine inanıyorlardı.
Bradfield, “Johannesburg Üniversitesi’ndeki diğer bilim insanlarıyla birlikte, uyluk kemiğinin sadece tortu ve bozulmuş ilikten daha fazlasını içerdiğinden şüpheleniyordum… Araştırmamız, uyluk kemiğinin içeriğinin tartışmasız dünyadaki en eski çok bileşenli ok zehiri olduğunu ortaya koydu. En az iki toksik bitki bileşenini birleştiren karmaşık bir tarif. Üçüncü bir toksinin de kanıtı var.” diyor.
Bradfield, avlanmada zehir kullanımının bu ok uçlarından çok daha eski olduğunu, bazı zehirlerin 70.000 yıl öncesine kadar kullanıldığını gösteren kanıtlar olduğunu açıklıyor. Ancak, bu kanıtların çoğu “en iyi ihtimalle geçici ve henüz kimyasal olarak doğrulanmamış.”
Bradfield’ın ekibi, analizleri sayesinde ok uçlarının kalp fonksiyonunu bozduğu bilinen kardiyak glikozitler de dahil olmak üzere en az iki toksik bitki bileşeni kullanan bir zehir karışımıyla kaplandığını öğrendi.
Özellikle, tarihsel olarak yay avcılığıyla ilişkili zehirlerde kullanılan digitoksin ve strophanthidin ile toksik lektin risinin bir yan ürünü olan risinoleik asidin varlığını tespit ettiler.
Bu bileşikler, Kruger Mağarası’nın çevresindeki alanda doğal olarak bulunmayan ayrı bitkilerde bulunur. Bu bitkilerin kalıntıları, Kruger Mağarası’ndan çıkarılan diğer materyallerin hiçbirinde de bulunmamıştır.
Bradfield’a göre, bu, bu zehri üreten tarih öncesi avcıların bitkileri elde etmek için ya çok uzak mesafeler kat ettiklerini ya da bir zamanlar bu tür bitkilerin takası için yerleşik, uzun mesafeli bir ticaret ağının olduğunu gösterebilir.
“Araştırmacılar, süs eşyası ve daha sonra para birimi olarak deniz kabuklarının uzun mesafeli taşınmasının 7.000 yıl önce Afrika’nın her yerinde gerçekleştiğini biliyorlar. Ancak evcil olmayan bitkilerin bu kadar erken bir tarihte uzun mesafeli taşınmasını beklemiyorduk,” diye yazıyor
Bradfield. “İnsanların hangi bitkileri edineceklerini, nerede bulacaklarını ve bunları nasıl etkili bir şekilde kullanacaklarını bilmeleri, geleneksel farmakolojik bilgi sistemlerinin antik çağları hakkında ciltler dolusu şey anlatıyor.”
Her iki durumda da bu araştırma, son zamanlarda yapılan birçok araştırma gibi, insanların tarih öncesi atalarının, uzmanların çoğunun düşündüğünden çok daha ileri olduğunu öne sürüyor.
Avda Zehir Kullanımının İnsanların Tarih Öncesi Gelişiminde Önemli Bir Adım Olduğu Nasıl Belirtildi?
Etkili bir zehir yaratmak ille de basit bir iş değildi. Çok miktarda botanik ve farmakolojik bilgi gerektiriyordu. Tarih öncesi insanların zehirli bitkileri nasıl tanımlayacaklarını, nerede bulacaklarını ve hangi kombinasyonların en iyi sonuçları vereceğini bilmeleri gerekiyordu.
Kulağa yeterince basit gelebilir, ancak bunun yazının var olmasından önceki bir zaman olduğunu ve bu nedenle referans alınabilecek bir katalog veya saha kılavuzu olmadığını unutmayın.
Avlanma için zehir kullanımı, dünya çapında çeşitli kültürlerde belgelenmiştir ve çeşitli bitkilerin ilaç veya yapıştırıcı olarak yaygın kullanımı da belgelenmiştir.
Çeşitli bitkilerin pratik kullanımı, insanlığın evriminde önemli bir rol oynamıştır ve özellikle av zehirleri erken teknolojik yeniliğin önemli bir ilerlemesini işaret etmektedir.
Bu, kayıtlardaki en eski av zehiri olmasa da, tarih öncesi insanların avlarında gerçekten zehir kaplı oklar kullandığına dair dikkate değer derecede sağlam bir onaydır.
Araştırmacıların yazdığına göre, “Bugüne kadar, taş ve kemik ok uçlarındaki olası zehirleri çeşitli güven dereceleriyle tespit etmek için birkaç girişimde bulunuldu.”
Ancak şimdi araştırmacılar, tarih öncesi avlanma noktalarına dair kanıtları doğruladılar ve bu zehirlerin ne olduğunu kesin olarak belirlediler.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Antilop Kemiğinin İçinde 7.000 Yıllık Zehirli Ok Uçları Bulundu
Arkeologlar İran’da 650.000 Metrekarelik Bir Yeraltı Şehri Keşfetti