Antik Lav Kayalarının CO2’yi Emen “Süngerler” Olduğu Ortaya Çıktı
Bilim insanları, okyanus tabanındaki lav birikintilerinin daha önce düşünülenden çok daha fazla miktarda karbondioksit emdiğini keşfetti. Güney Atlantik’ten alınan 60 milyon yıllık örneklerin analizi, bu jeolojik “süngerlerin” tipik katılaşmış lavlardan 40 kat daha fazla CO2 içerebildiğini ortaya koydu.
Dünya’nın karbon döngüsü, gezegen için dev bir ısı düzenleyici görevi görür. Okyanus ortası sırtlarındaki volkanik aktivite, mantodan sürekli olarak CO2 salınımına neden olarak atmosferdeki konsantrasyonunu artırır.
Aynı zamanda, deniz suyu ve okyanus tabanı bazaltları arasındaki kimyasal reaksiyonlar karbondioksiti çekerek karbonatlarda hapseder. Bu süreçler arasındaki denge, milyonlarca yıldır Dünya iklimini belirlemiştir.
Tektonik plakalar okyanus ortası sırtlarında birbirinden ayrıldığında, erimiş kaya Dünya’nın derinliklerinden yükselerek yeni bir okyanus kabuğu oluşturur. Bu süreç, gezegenin iç kısmındaki karbondioksiti okyanusa ve atmosfere salar.
Ancak deniz suyu, soğuyan lavlardaki çatlaklardan milyonlarca yıl boyunca dolaşır ve kayalarla kimyasal reaksiyona girer. Sonuç olarak, sudan CO2 çekilir ve başta kalsiyum karbonat olmak üzere mineraller içinde hapsedilir.
Lav kayası sudan CO2 yakalar
“Deniz altı dağ yamaçlarındaki erozyonun büyük hacimlerde volkanik kalıntı ürettiğini uzun zamandır biliyoruz. Ancak sondajımız, deniz tabanında on milyonlarca yıl geçirdikten sonra bu malzemenin çekirdeklerini elde eden ilk sondaj oldu,” diye açıklıyor çalışma lideri Dr. Rosalind Coggon.
Çekirdekler, gözenekli ve geçirgen tortuların deniz suyundan gelen muazzam miktarda CO2’yi depolayabildiğini ve suyun kayadan geçerken oluşan karbonat mineralleriyle yavaş yavaş birleşerek kendilerini çimentolayabildiğini gösterdi.
Araştırmacılar, Güney Atlantik Okyanusu tabanını delerek on milyonlarca yıldır deniz tabanında hareket eden tektonik plakalarla birlikte kayaların çekirdeklerini çıkardılar. Bilim insanları, kıta zirvelerinin yamaçlarındaki molozlara benzer şekilde, denizaltı dağlarının aşınmasıyla oluşan lav kalıntılarından oluşan volkanik breşleri ilk kez ayrıntılı olarak inceleyebildiler.
Keşif, breşlerin Dünya’nın uzun vadeli karbon döngüsünde karbon “süngerleri” olarak önemini ortaya koyuyor. Karbonun milyonlarca yıl boyunca gezegenin iç kısımları, okyanuslar ve atmosfer arasında nasıl hareket ettiğini anlamak, geçmiş iklim değişikliğini açıklamaya ve geleceği tahmin etmek için daha doğru iklim modelleri oluşturmaya yardımcı oluyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Antik Lav Kayalarının CO2’yi Emen “Süngerler” Olduğu Ortaya Çıktı
Bu Örümcekler Ağlardan ve Döküntülerden “Korkuluk” Oluşturuyor; Yırtıcı Hayvanları Uzaklaştırıyor