Antik Döneme Ait 2.900 Yıllık Kil Tuğla Bir Zaman Kapsülü
Araştırmacılar ilk kez 2.900 yıllık bir kil tuğladan antik DNA çıkarmayı başardı.
Elde edilen bulgular, söz konusu dönemde ve yerde gelişen antik bitki türlerinin çeşitliliğine dair büyüleyici bir bakış açısı sunuyor.
Ayrıca bu gelişme, başka yer ve zamanlara ait kil nesneler üzerinde de benzer çalışmaların yapılmasına yol açabilir. Bu çalışmalar sadece bitkilere değil, antik hayvanlara da odaklanacaktır.
2.900 yıllık bir kil tuğla
“Bir kil kütlesi içinde kirlenmeye karşı etkin bir şekilde korunan antik DNA’nın 2.900 yıllık bir kil tuğladan başarıyla çıkarılabildiğini keşfettiğimiz için kesinlikle çok heyecanlıydık”
Tuğlanın üzerindeki yazı sayesinde araştırmacılar kilin kökenini belirli bir bölgedeki belirli bir zamana kadar saptayabildiler.
“Bu da tuğlanın tek bir alan ve çevresiyle ilgili biyolojik çeşitlilik içeren bir zaman kapsülü işlevi gördüğü anlamına geliyor. Bu durumda, araştırmacılara antik Asurlulara benzersiz bir erişim sağlıyor,” diye açıklıyor Oxford Üniversitesi’nden çalışmanın ilk yazarı Dr. Troels Arbøll.
Bu tuğla, günümüz Kuzey Irak’ında Nimrud olarak bilinen Kalhu antik kentinde yer alan Yeni Asur kralı Ashurnasirpal II’nin sarayından gelmektedir.
Tuğla, soyu tükenmiş Sami dili Akada bir yazıt taşıyor ve araştırmacıların tuğlanın kökenini MÖ 879 ile MÖ 869 yılları arasındaki belirli bir on yıla kadar saptamasına olanak tanıyor.
Keşif, 2020 yılında müzedeki bir dijitalleştirme girişimi sırasında şekillendi. Araştırmacılar, DNA kontaminasyonu riskini en aza indirmek için tuğlanın iç çekirdeğinden örnek alma fırsatını değerlendirdi.
Ekip, kemik gibi gözenekli malzemeler için tasarlanmış bir protokolü uyarlayarak antik malzemeden DNA’yı başarıyla çıkardı.
Bir biyoçeşitlilik zaman kapsülü
Çıkarılan DNA’nın dizilimi sonucunda 34 bitki taksonomik grubundan oluşan karmaşık bir goblen ortaya çıktı. Brassicaceae (lahana) ve Ericaceae (funda) gibi önemli familyalar öne çıkmıştır. Huş ağacı, defne, umbellifers ve ekili otlar da varlıklarını hissettirdi.
Büyük ölçüde Dicle Nehri’nden toplanan çamurun saman veya hayvan gübresi gibi malzemelerle karıştırılmasıyla elde edilen tuğlanın bileşimi, genetik malzemenin kil içinde korunmasına elverişli bir ortam sunuyordu.
Benzerlerinden farklı olarak, bu tuğla normal fırınlama sürecini atlayarak havada kurutuldu ve böylece genetik sırlarının korunmasını sağladı.
Çalışma, yaygınlığı ve korunması nedeniyle çıkarılan bitki DNA’sına odaklanırken, potansiyel sonuçları daha da genişliyor. Omurgalılar ve omurgasızlar da dahil olmak üzere çeşitli taksonların tanımlanması, örneğe bağlı olarak mümkün olmaya devam etmektedir.
Bu yetenek, antik biyoçeşitliliğin ince portrelerinin oluşturulmasına yol açarak geçmişe dair içgörüler ve belki de günümüz için dersler sunabilir.
Çalışmanın tamamı 22 Ağustos’ta Nature Scientific Reports’ta yayınlandı ve burada bulunabilir.
Çalışma özeti:
Antik DNA dizileme tekniklerinin yakın zamanda geliştirilmesi, bizden önce gelen medeniyetler hakkında değerli bilgiler sağlamıştır. Bununla birlikte, bu yöntemlerin tam potansiyeli henüz gerçekleştirilmemiştir. Irak’ın Nimrud kentinde Kral Ashurnasirpal II’nin (MÖ 883-859) sarayından kalma bir kil tuğlanın yakın zamanda açığa çıkan kırık yüzeyinden antik DNA elde ettik. 34 benzersiz taksonomik bitki grubu tespit ettik. Bu araştırmayla, bir kil kütlesi içinde kirlenmeye karşı etkin bir şekilde korunan antik DNA’nın 2900 yıllık bir kil tuğladan başarıyla çıkarılabileceğine dair öncü bir keşif yaptık. Bu yaklaşımın bilimsel beklentileri önemli olduğundan ve potansiyel olarak eski ve kayıp medeniyetlerin daha derinlemesine anlaşılmasına yol açacağından, bu konuda gelecekte yapılacak araştırmaları teşvik ediyoruz.
Kaynak: https://interestingengineering.com
Derleyen: Figen Berber
Demir Çağı Yaşamının Şimdiye Kadarki En Eksiksiz “Zaman Kapsülü” Keşfedildi