Antik DNA’nın Peşinde: İber Yarımadası’nda Roma’dan Modern Zamanlara Uzanan Etnik Temizlik ve Kuzey Afrika Gen Akışının Ardındaki Gerçek Nedir?
Huddersfield Üniversitesi Arkeogenetik Araştırma Grubu’ndan bir grup araştırmacı, İspanya’nın genetik yapısına ilişkin yeni bilgiler ortaya koydu.
Doktora araştırmacısı Gonzalo Oteo-García liderliğindeki çalışma, bölgedeki antik DNA’ların incelenmesi yoluyla İber Yarımadası’ndaki büyük bir tarihi etnik temizlik olayının büyük etkisini ortaya çıkardı.
Profesör Martin Richards, Dr. Maria Pala ve Dr. Ceiridwen Edwards liderliğindeki Araştırma Grubu’nun bir parçası olan Dr. Oteo-García, projede İspanya’daki arkeologlar ve Dublin Üniversitesi Smurfit Genetik Enstitüsü’ndeki genetikçilerle işbirliği yaptı. Çalışma Genome Biology dergisinde yayımlandı.
Çalışma, antik DNA kullanarak doğu İberya’daki gen akışı ve nüfus yapısının zaman içinde nasıl değiştiğini araştırdı. Amaç, Roma’dan erken modern zamanlara kadar Kuzey Afrika etkisinin Yarımada üzerindeki demografik etkisini daha iyi anlamaktı.
Elde edilen sonuçlar, İslami fetih öncesinde çeşitli Akdeniz bölgelerinden İberya’ya gen akışına işaret etmiş ve Kuzey Afrika soyunun İslami dönemdeki konsolidasyonundan önce 4. yüzyıldan 8. yüzyıla kadar genomlarda zaten mevcut olduğunu göstermiştir.
En önemlisi, Kuzey Afrika soyu Valensiya’daki bir Hristiyan mezarlığında 17. yüzyıla kadar devam etmiş, bu noktadan sonra bu soy büyük ölçüde azalmıştır. Bu durum, 17. yüzyılın başında Moriskoların (zorla Hıristiyanlaştırılan Müslümanlar) sürüldüğüne dair tarihsel kanıtları desteklemektedir.
Sürgün, tahminen 300.000 Morisko’nun Kuzey Afrika’ya sürüldüğü büyük bir etnik temizlik olayıydı. Bu olaydan sonra İspanya’nın doğusunda Kuzey Afrika kökenlilere ait çok az iz kalmıştır. Ancak ilginç bir şekilde, Güney Amerika’da, Kovulma zamanından önce ayrılan sömürgeciler tarafından taşınan Kuzey Afrika soyu mevcuttur.
Ekip, Huddersfield Üniversitesi’nin antik DNA laboratuvarı kullanılarak gerçekleştirilen kapsamlı bir genomik analiz için ihtiyaç duydukları kemikleri toplamak amacıyla Valensiya bölgesindeki müzeler ve arkeolojik koleksiyonlarla işbirliği yaptı.
Şu anda Roma Sapienza Üniversitesi ile Stockholm Üniversitesi Paleogenetik Merkezi arasında ortak Marie Skłodowska-Curie Eylemleri bursiyeri olan Dr. Oteo-García, “Bu araştırmaya Doğu İberya’nın ortaçağ nüfusunun genetik yapısını anlamak gibi salt akademik bir ilgiyle başladık.
“Ancak, yüzyıllardır bu topraklarda yaşayan yerel nüfusun yerinden edilmesiyle siyasi çalkantılar ve kültürel değişimler arasında bağlantı kuran genetik kanıtların yanı sıra ortaçağ köle ticaretine dair kanıtları ortaya çıkarmaya başladığımızda, bulgularımızın tarihsel öneminin farkına vardık.
“Bir araştırmacı olarak, konunun hassas doğası göz önüne alındığında, bu keşifler hem heyecan verici hem de ayıltıcıydı. Verilerimizin gelecekteki arkeolojik ve genetik çalışmalara katkıda bulunacağını umuyorum. Ayrıca, bu çalışmaya devam ederken bu sonuçların karmaşıklığını daha iyi yorumlamak için tarihçilerle birlikte çalışmayı dört gözle bekliyorum. Hâlâ doldurulması gereken pek çok boşluk var.”
Üniversitenin Evrimsel Genomik Araştırma Merkezi Direktörü Profesör Richards, Üniversitedeki Arkeogenetik Araştırma Grubunu yönetmektedir. Richards, “Bu, birçok doktora projesinin aksine, esasen Gonzalo’nun Huddersfield’de öğrenciyken kendisi tarafından tasarlanan ve kurulan çok düşündürücü bir çalışmaydı” yorumunda bulundu.
Huddersfield Üniversitesi’ndeki çalışma, evrimsel genomik alanında bir doktora burs programı aracılığıyla finanse edildi. Bu sayede beş yıllık bir süre içinde 15 doktora öğrencisi atanarak Huddersfield’de Evrimsel Genomik Araştırma Merkezi’nin kurulması sağlandı.
Bunlar arasında Arkeogenetik Araştırma Grubu altında antik DNA analizi yapan ve Anglo-Sakson İngiltere’si, Orkney ve Avrupa’nın diğer birçok bölgesinin tarih öncesi, temas öncesi Kanada ve sığır evcilleştirme üzerine çalışan dokuz kişi ve İber Yarımadası üzerine bu son yayın da yer almaktadır.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Antik DNA’nın Peşinde: İber Yarımadası’nda Roma’dan Modern Zamanlara Uzanan Etnik Temizlik ve Kuzey Afrika Gen Akışının Ardındaki Gerçek Nedir?
Güney Amerika Mumyasında Şaşırtıcı Yüz Dövmeleri Ortaya Çıktı
Güney Amerika Mumyasında Şaşırtıcı Yüz Dövmeleri Ortaya Çıktı