Antik And Medeniyetinin Gücünün Kaynağı Ortaya Çıktı
Deniz kuşu gübresi, antik Peru’da mısır üretimini artırarak Chincha zenginliğini, ticaret ağlarını ve stratejik İnka ittifaklarını besledi.
Yeni arkeolojik bulgular, besin açısından zengin kuş dışkısı olan deniz kuşu gübresinin sadece bir tarım yardımcısı değil, antik Peru’da ekonomik ve siyasi gücün temeli olduğunu gösteriyor. Mısır verimini önemli ölçüde artırarak, İnka öncesi en güçlü ve müreffeh toplumlardan biri olan Chincha Krallığı’nın ortaya çıkmasında merkezi bir rol oynamış olabilir.
Sidney Üniversitesi’nde dijital arkeolog ve Avustralya Müzesi Araştırma Enstitüsü’nde Misafir Araştırma Görevlisi olan Dr. Jacob Bongers, araştırmanın, kuş dışkısı gibi sıradan bir şeyin And Dağları’ndaki tüm medeniyetleri nasıl şekillendirebileceğini ortaya koyduğunu söyledi.
Dr. Bongers, “Deniz kuşu gübresi önemsiz görünebilir, ancak çalışmamız bu güçlü kaynağın Peru And Dağları’ndaki sosyopolitik ve ekonomik değişime önemli ölçüde katkıda bulunmuş olabileceğini gösteriyor” dedi.
“Guano, mısır üretimini önemli ölçüde artırdı ve bu tarımsal fazlalık, Chincha Krallığı’nın ekonomisini, ticaretini, zenginliğini, nüfus artışını ve bölgesel etkisini desteklemede ve İnka İmparatorluğu ile stratejik ittifaklarını şekillendirmede hayati öneme sahipti. Antik And kültürlerinde gübre, güçtü.”
Antik Gübreyle Güçlenen Chincha Refahı
PLOS One’da yayınlanan çalışma, bir zamanlar yaklaşık 100.000 kişiye ev sahipliği yapan ve önemli bir kıyı siyasi merkezi olan Chincha Vadisi’ndeki mezarlardan çıkarılan 35 mısır örneğindeki biyokimyasal belirteçleri inceledi.
Kemik terazi. Kaynak: Chicago Sanat Enstitüsü 1955.2579d
Laboratuvar testleri, mısırda alışılmadık derecede yüksek azot konsantrasyonları buldu; bu konsantrasyonlar, yerel toprakların doğal olarak sağlayabileceğinden çok daha fazlaydı. Bu, çiftçilerin ürünlerini deniz kuşlarının gübresiyle zenginleştirdiğine dair güçlü bir kanıttır; çünkü deniz kuşları deniz canlılarıyla beslendiği için gübrede yüksek azot seviyeleri bulunur.
Dr. Bongers, “Gübre büyük olasılıkla bol ve yüksek kaliteli gübre yataklarıyla ünlü yakındaki Chincha Adaları’ndan hasat edildi” dedi. “İncelediğimiz sömürge dönemi yazıları, Peru kıyıları ve kuzey Şili’deki toplulukların, gübreleme için deniz kuşu dışkısı toplamak üzere sallarla yakındaki birkaç adaya gittiklerini bildiriyor.”
Kimyasal Kanıtlar Gübrelemeyi Doğruluyor
Kimyasal testlerin ötesinde, ekip, bölgeden deniz kuşlarını, balıkları ve filizlenen mısırı birlikte tasvir eden tekstil, seramik, çömlek, duvar oymaları ve resimlerdeki sanat eserlerini inceledi. Bu görüntüler, deniz kuşlarının ve mısırın günlük yaşamda ve inanç sistemlerinde derinden iç içe geçtiğine dair ek kanıtlar sağlıyor.
“İncelediğimiz kimyasal ve maddesel kanıtlar, guanonun kasıtlı olarak toplandığını ve gübre olarak kullanıldığını gösteren önceki araştırmaları doğruluyor,” dedi Dr. Bongers. “Ancak bu aynı zamanda daha derin bir kültürel öneme de işaret ediyor; insanların bu gübrenin olağanüstü gücünü fark ettiklerini ve deniz kuşları ile tarım arasındaki hayati ilişkiyi aktif olarak kutladıklarını, koruduklarını ve hatta ritüelleştirdiklerini gösteriyor.”
Washington, D.C.’deki Smithsonian Enstitüsü’nde doktora sonrası araştırmacı olan Dr. Emily Milton, bilimsel verileri tarihi kaynaklarla birleştirmenin önemini vurguladı.
Başlıca guano üreten kuş türleri (soldan sağa) – Peru sümsüğü (Sula variegata), Peru pelikanı (Pelecanus thagus) ve Guanay karabatağı (Leucocarbo bougainvilliorum). Kaynak: Diego H. ve Claude Kolwelter, iNaturalist.org
“Kuş guanosunun mısır tarlalarına nasıl uygulandığını belgeleyen tarihi kayıtlar, kimyasal verileri yorumlamamıza ve bu uygulamanın bölgesel önemini anlamamıza yardımcı oldu,” dedi. “Çalışmamız, guano gübrelemesinin bilinen coğrafi kapsamını genişletiyor, kuzey Şili’deki son bulguları yankılıyor ve toprak yönetiminin Peru’da en az 800 yıl önce başladığını gösteriyor.”
Sanatta, Ritüelde ve Tarihi Kayıtlarda Guano
Peru kıyı şeridi boyunca tarım her zaman zor olmuştur. Dünyanın en kurak bölgelerinden biridir ve sulanan tarım arazileri bile besin maddelerinden hızla yoksun kalır. Açık deniz adalarından guano taşımak, çiftçilere güçlü ve yenilenebilir bir gübre sağladı ve Chincha Vadisi’ndeki toplulukların, Amerika kıtasının en önemli temel ürünlerinden biri olan mısırı büyük miktarlarda yetiştirmelerine olanak tanıdı.
Güvenilir hasatlar, tüccarları, çiftçileri ve balıkçıları destekleyen bir fazlalık yarattı ve Chincha halkının kıyı boyunca baskın tüccarlar haline gelmesine yardımcı oldu.
Dr. Bongers, “Chincha halkının son derece zengin ve zamanlarının en güçlü kıyı toplumlarından biri olduğunu biliyoruz. Peki bu refahın temelinde ne yatıyordu? Önceki araştırmalar genellikle dikenli istiridye kabuklarını tüccar zenginliğinin temel itici gücü olarak gösteriyordu,” dedi.
Çöl Tarımı ve Kıyı Ticaret Ağları
“Kanıtlarımız, guanonun Chincha Krallığı’nın başarısında merkezi bir rol oynadığını, Chincha halkının denizcilik bilgisi ve Chincha Adaları’na erişiminin bölgedeki stratejik önemlerini yeniden şekillendirdiğini gösteriyor.”
Avrupa ile temastan önce Amerika kıtasındaki en büyük yerli imparatorluğu kuran İnkalar, And dağlık bölgelerinde yerleşikti. Mısırı çok değerli buluyorlardı ve ‘chicha’ olarak bilinen törensel fermente birayı yapmak için kullanıyorlardı. Ancak, yüksek rakımlı ortamlarda büyük miktarda mısır yetiştirmekte zorlanıyorlardı ve denizcilik yetenekleri yoktu.
Dr. Bongers, “Guano, İnkaların erişmek isteyeceği, İnka ve Chincha toplulukları arasındaki diplomatik düzenlemelerde önemli bir rol oynayan, çok aranan bir kaynaktı” dedi.
“Chincha’nın tarımsal verimliliğini ve ticari etkisini genişletti ve kaynak ve güç alışverişine yol açtı.”
Guano, İnka-Çinça İttifaklarını Şekillendirdi
Teksas A&M Üniversitesi’nden ortak yazar Dr. Jo Osborn, bulguların antik And Dağları’ndaki zenginlik hakkındaki modern varsayımlara meydan okuduğunu söyledi.
“Çinçaların gerçek gücü sadece bir kaynağa erişimden ibaret değildi; karmaşık bir ekolojik sisteme hakimiyetlerinden kaynaklanıyordu,” dedi. “Deniz ve karasal yaşam arasındaki bağlantıyı görme konusunda geleneksel bilgiye sahiplerdi ve bu bilgiyi krallıklarını inşa eden tarımsal fazlalığa dönüştürdüler. Sanatları bu bağlantıyı kutluyor ve bize güçlerinin sadece altın veya gümüşe değil, ekolojik bilgeliğe dayandığını gösteriyor.”
Araştırma ayrıca, Dr. Bongers’ın Chincha Vadisi’nin hemen güneyinde bulunan ve Chincha Krallığı tarafından inşa edilmiş eski bir pazar yeri olduğunu öne sürdüğü Band of Holes’daki önceki çalışmalarına da dayanıyor.
Dr. Bongers, “Bu araştırma, Chincha’ların ve muhtemelen diğer kıyı topluluklarının, İspanyol öncesi dönemde nüfuzlarını genişletmek için kaynakları, ticareti ve tarımı nasıl kullandıklarına dair anlayışımıza yeni bir boyut katıyor” dedi.
Kaynak: https://scitechdaily.com
Peru And Dağları’ndaki Gizemli Çukurların Amacı Ortaya Çıkarıldı