Andromeda Galaksisine Çoktan Dokunmuş Olabiliriz
Uluslararası bir gökbilimci ekibi, galaksi çevresi ortamının görünür galaktik maddeden o kadar uzağa uzandığını gösterdi ki, Samanyolu ve Andromeda galaksimiz galaksi çevresi ortamlarıyla zaten temas ediyor olabilir.
Galaksinin görünen kısmı halo ile çevrilidir. Seyrek gaz ve karanlık maddeden oluşur ve galaktik kütlenin %80’inden fazlasını içerir. Ancak halenin kenarı henüz galaksinin kenarı değildir. Daha sonra haleyle gaz alışverişi yapan galaktik ortama yakın ortam başlar.
Nerede bittiği belli değil. Ama çok uzakta olduğu açık.
Bizden yaklaşık 270 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galaksi üzerinde yapılan yeni bir çalışma, galaksi çevresi ortamı (CGM) ile galaksinin görünür diski arasında bir etkileşim olduğunu ortaya çıkardı. Bu etkileşimin kaydedilmesi ve tanımlanması galaktik sınırın belirlenmesine yardımcı olur.
Bu, Samanyolu ve Andromeda Galaksisi’nin çevresel galaktik ortamının sınırının belirlenmesine yardımcı olabilir. Uzun zamandır tahmin edilen gelecekteki galaksi çarpışmasının şimdiden başlamış olması mümkündür, en azından her iki galaksinin yakın galaktik ortamları örtüşmeye başlamıştır.
Gökbilimciler uzak bir galaksinin sınırını gördüler
Avustralya ve ABD’den gökbilimciler, nispeten küçük spiral galaksi IRAS 08339+6517’nin (IRAS 08) çeşitli görüntülerini yakalamak için son derece hassas Keck Kozmik Ağ Görüntüleyicisini kullandılar.
Önceki CGM çalışmalarının çoğu çok uzak arka plan galaksilerinin ürettiği aydınlatmayı kullanmıştır. Bunların parlak ışığı çok fazla ayrıntıyı ortaya çıkarabilse de, çok dar olduğundan gözlemleri galaksinin yakın galaktik ortamının sadece bir kısmıyla sınırlıyordu.
Şimdi gökbilimciler, galaksinin parlak diskinin kenarının 90.000 ışık yılı ötesine uzanan çok daha geniş bir uzay bölgesini yakaladılar. Ekip galaktik ortama yakın ortamın bileşimindeki değişiklikleri analiz edebildi.
Bazı görüntüler IRAS08’i daha da küçük bir galaksiye bağlayan bir nötr hidrojen şeridini gösteriyor. Bir sürpriz de kozmik gaz filamentlerinin çok ötesinde iyonize hidrojenin tespit edilmesiydi. Hidrojen çok daha ağır bir element olan oksijenle karışmış durumda.
Galaksiler arası uzayda yüzen atomların sadece iki ısı kaynağı vardır. Biri uzak galaksilerden gelen loş ışıktır. Diğeri ise başka bir atomla kazara çarpışmasıdır. Her iki kaynak da hidrojen ve oksijen karışımında meydana gelen iyonlaşma modelini tahmin etmek için hesaplanabilir.
Spektral verileri kullanan araştırmacılar, iyonlaşma yoğunluğundaki değişiklikleri birkaç bin ışık yılı ölçeğinde haritalandırarak IRAS08’in kendi yıldız ışığından düzgün bir şekilde azalan bir etki bölgesi belirlediler.
Araştırmanın yazarlarından Nicole Nielsen, “Yakın galaktik ortamın görüntülerinde gaz, galaksilerin içindeki tipik kaynaklardan başka bir şey tarafından ısıtılıyor: muhtemelen Evren’deki birçok galaksiden gelen dağınık emisyonlardan ve muhtemelen şok dalgalarından gelen bir miktar katkıdan ısınıyor” dedi. – “Galaksinin nerede bittiği sorusuna bazı cevaplar sağlayan şey budur.”
Dolayısıyla galaksi sınırı, galaktik ışığın etkisinin yakın galaktik ortamdaki gaz ve tozu etkileyemeyecek kadar küçük hale geldiği ve tersine galaksiler arası ortamdaki faktörlerin etkisinin belirleyici olduğu çok bulanık bir bölge gibi görünmektedir. Bu, galaksinin içsel boyutundan kat kat daha büyük bir mesafede meydana gelebilir.
Bu çalışma sadece bir galaksinin tanımını iyileştirmekle kalmıyor, aynı zamanda Evren’deki galaksiye yakın ortamların nasıl bir araya geldiği ve geliştiğine dair bir açıklama da sunuyor.
Samanyolu’nun derinliklerinde olduğumuz için galaksimizin sınırlarının nerede olduğunu belirlemek zordur. Elde edilen sonuçları genelleştirecek olursak, yıldızlarımız tarafından ısıtılmaya devam eden uzaktaki gazın, en yakın komşumuzun galaksiye yakın ortamıyla çoktan karışmış olduğunu varsayabiliriz.
Nielsen, “Samanyolu ve Andromeda galaksimizin galaksiye yakın ortamlarının halihazırda örtüşüyor ve etkileşiyor olması kuvvetle muhtemel” diyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Andromeda Galaksisine Çoktan Dokunmuş Olabiliriz
2.5 Milyon Işık Yılı Uzaklıktaki Andromeda Galaksisi’ne Aslında 23 Yılda Ulaşabiliriz!