And Dağlarının Altında Yer Kabuğunun Gezegenin İçine “Bal Gibi Damladığı” Keşfedildi
Yüzey kabuğunun kendisini hem çatırdatıyor hem de esnetiyor
Yeni bir araştırmaya göre Dünya’nın kabuğunun Güney Amerika’daki And Dağlarının altındaki kısmı gezegenin içine doğru “damlıyor”.
Communications Earth & Environment adlı hakemli bilimsel dergide yayımlanan araştırmada Toronto Üniversitesi’ndeki bilim insanları, And Dağları arasındaki Puna Platosu’nun çeşitli bölgelerinin topografyasını ve özelliklerini inceledi.
Sismik görüntüleme verileri ve tortul kayaç kayıtları, litosferin (Dünya’nın kayalık dış tabakası) önemli bir kısmının milyonlarca yıldır gezegenin bir alt katmanı olan üst mantoya battığını ortaya çıkardı.
Çalışmanın başyazarı Julia Andersen, “And Dağlarının bir bölgesinin yüzeyindeki bir deformasyonun, aşağıdaki litosferin büyük bir bölümünü çığ altında bıraktığını doğruladık” dedi:
Yüksek yoğunluğu nedeniyle tıpkı bal gibi gezegenin iç derinliklerine damlıyor.
Araştırmacılar bu durumun muhtemelen Orta And Dağları’ndaki iki büyük tektonik olaydan sorumlu olduğunu ifade etti.
Buna göre batma, bölgenin yüzey topografyasını yüzlerce kilometre değiştiriyor, yüzey kabuğunun kendisini hem çatırdatıyor hem de esnetiyor.
Araştırmada bir tank içine yerleştirilen malzemelerle Dünya’nın iç yapısının özellikleri taklit edildi.
Gezegenin alt mantosunu canlandırmak için yemeklerde kullanılan akışkan soslardan yaklaşık bin kat daha kalın bir silikon polimer sıvısı olan polidimetilsiloksan (PDMS) kullanıldı.
Tank önce bu malzemeyle dolduruldu.
Mantonun en üst katmanını taklit etmek için modele kil de eklendi. Son olarak, üzerini örtmek ve kabuğu canlandırmak için kum tabakası kullanıldı.
Sonunda tanka daha sert bir dış malzeme kondu. Malzemenin yavaşça ama istikrarlı bir şekilde alt seviyeye battığı görüldü. Bu da litosferin mantoya nasıl “damladığını” gözler önüne serdi.
Bu keşif yalnızca Dünya’nın iç yapısının değil, aynı zamanda Mars ve Venüs gibi levha tektoniğine sahip olmayan diğer gezegenlerdeki jeolojik aktivitenin anlaşılmasını sağlayabilir.
Kaynak: Science Alert, IFL Science
And Dağlarının Altında Yer Kabuğunun Gezegenin İçine “Bal Gibi Damladığı” Keşfedildi
Okyanus Suları Yer Kabuğunun Altına Çekiliyor
Araştırmanın sonuçları 14 Kasım’da Nature dergisinde yayımlandı. Deprem bölgesi olan Mariana Çukuru’nda yaşanan doğal sismik çökmeleri inceleyen araştırmacılar, kayaların altında kalarak plakaların arasına çekilen su miktarını hesapladılar. Bölgede yaşanan sarsıntıların nedeni ise Pasifik plakasının Filipinler plakasının üstüne çıkması.