And Dağları’nın 500 Yıllık Uykusu: İnka Çocuklarının Dondurucu Sırrı ve Son Saatleri
1999 yılında arkeologlar, aralarında La Doncella adını verdikleri genç bir kız ve yaklaşık altı ve yedi yaşında iki küçük çocuğun da bulunduğu üç mumyalanmış İnka çocuğu buldular. Yıllar boyunca yapılan sayısız çalışma, çocukların zengin yiyeceklerle beslendiğini ve hatta volkanın zirvesine yakın bir tapınağa götürülmeden önce alkol ve koka verildiğini göstermiştir. Sonunda capacoha olarak bilinen bir ritüelde ölüme terk edildiler. Mumyaların olağanüstü korunmasına rağmen, tam olarak ne zaman öldüklerini belirlemek çok zordur; saç örneklerinin daha önceki radyokarbon testleri ölümlerini 1430 ile 1520 yılları arasına yerleştirmiştir.
Ritüel Olarak Kurban Edilen İnka Çocuklarına “Yatıştırıcı” Koka ve Caapi Kokteylleri Veriliyor
Öldürmeye Hazır: Bu İnka Mumyalarını Süsleyen Canlı Tekstillerin Ölümcül Bir Sırrı Var
Son bir bilimsel analiz, bu ritüelin ne zaman gerçekleştiğini daha kesin olarak belirlemiştir. Araştırmacılar, yalnızca mumyalara güvenmek yerine, çocukların yanına gömülen bitki adaklarının tarihlendirilmesini de kullanarak, onlarca yıldır çözülemeyen bir gizemi tek bir olası yıla indirgediler ve bu kurban törenini, imparatorluğu yeni ve bilinmeyen topraklara doğru genişlemeye başlayan son büyük İnka İmparatorlarından birinin siyasi hırslarıyla ilişkilendirdiler.
Llullaillaco Yanardağı’nın bir görünümü. Arjantin, Salta Eyaleti, Llullaillaco Yanardağı. (Lion Hirth/Kamu Malı)
Mumyalara Güvenmek Yerine Bitki Kalıntılarını Tarihlendirme
Uluslararası bir araştırma ekibi, İnka çocuklarının cesetlerinden daha açık bir çözüme yöneldi: onlarla birlikte gömülen yiyecekler. Bulguları Archaeometry dergisinde yayınlandı. Çalışmanın baş yazarı, Polonya’daki Silezya Teknoloji Üniversitesi’nden arkeolog Dominika Sieczkowska-Jacyna, ekibin bu törenlerin İnka toplumundaki siyasi rolünü daha iyi anlamak için kurbanı İnka İmparatorluğu’nun gelişimi içinde konumlandırmak istediğini açıkladı. Araştırmacılar, yaklaşık 13 yaşında olan genç kıza ‘Llullaillaco Bakiresi’ adını verdiler. Mısır, manyok ve koka yapraklarıyla birlikte gömülen kızın tohumları, araştırmacılara insan kalıntılarının bir zamanlar sağladığından çok daha doğru bir zaman damgası verdi.
Llullaillaco Çocuğu (El Niño), 500 yıldan fazla önce Capacocha ritüeli sırasında kurban edilen üç İnka çocuğundan biriydi. Volcán Llullaillaco’nun tepesindeki dondurucu koşullar sayesinde olağanüstü bir şekilde korunmuş olan mumya, İnka dini, beslenme, sağlık ve törensel uygulamaları hakkında dikkat çekici bilgiler sağlamıştır. (Groverkr/CC BY 2.0)
Kurban Tarihini Belirli Bir Yıla Daraltmak mı?
Botanik kalıntıların radyokarbon tarihlemesi, çocukların ölüm tarihini 1462 ile 1507 arasına daralttı; en olası yıl ise 1499’dur. Bu dönem, İnka İmparatorluğu’nu yöneten son imparatorlardan biri olan Huayna Capac’ın saltanatına denk gelmektedir. İmparatorluğu 1493’ten, muhtemelen çiçek hastalığından (bu hala tartışmalı olsa da) 1525-1527 civarında ölümüne kadar yönetmiştir. Onun ve babası Tupac Inca’nın liderliğinde imparatorluk hızla genişledi; Tupac Inca döneminde güneyde Şili’ye, Huayna Capac döneminde ise kuzeyde günümüz Kolombiya ve Ekvador’una kadar uzandı. 1499 yılına gelindiğinde, Llullaillaco çevresindeki bölge henüz kısa süre önce İnka İmparatorluğu’nun egemenliğine girmişti; bu da bu fedakarlıkların zamanlamasını özellikle önemli kılıyor.
Arjantin’deki Llullaillaco Yanardağı’nın tepesinde bulunan, olağanüstü derecede iyi korunmuş bir İnka çocuk mumyası olan Llullaillaco Bakiresi. Bilimsel analizler, son aylarına ve İnka Capacocha ritüeline dair ayrıntıları ortaya çıkardı. Kaynak: (grooverpdero/CC BY 2.0)
İnka İmparatorluğu’nun Genişlemesiyle Bağlantılı Bir Ritüel
Araştırmacılar, kurbanın rutin bir dini olaydan ziyade Huayna Capac’ın siyasi stratejisiyle yakından bağlantılı olduğuna inanıyor. Çalışmaya göre, ritüel başlangıçta İnka varlığını yeni ilhak edilen bir bölgede ritüel olarak sabitlemek veya imparator olarak saltanatı sırasında yeni bir siyasi dönüm noktasını işaretlemek için tasarlanmış olabilir. Sömürge dönemine ait tarihi kayıtlar, Huayna Capac’ın imparatorluğunun güney bölgelerinde, günümüz Arjantin’inin bazı bölgeleri de dahil olmak üzere seyahat ettiğini ve bu yolculuklar sırasında çocuk kurban ederek tanrılara adaklar sunduğunu göstermektedir. Sieczkowska-Jacyna, araştırma ekibinin bu ritüel olayları kesin olarak tek bir imparatora atfedemediğini belirtmekle birlikte, en olası açıklamanın bunları bölgeye yapılan ve muhtemelen belirli yerel gruplarla ittifaklar kurmayı amaçlayan bir imparatorluk seferiyle ilişkilendirdiğini kaydediyor.
Kapakocha, siyasi kontrol aracı olarak mı kullanıldı?
Araştırmacılar, Kapakocha uygulamasındaki insan kurban etmenin sadece sembolik olmadığını, geniş ve kültürel açıdan çeşitlilik gösteren bir imparatorlukta kontrolü sağlamak için kasıtlı bir araç olarak hizmet ettiğini söylüyor. İnka İmparatorluğu yeni toprakları ve halkları bünyesine katarken, bu tür ritüeller, imparatorluğun istikrarsız olarak algıladığı bir dönemde sadakati ve kozmik dengeyi güçlendirmeye yardımcı olmuş olabilir. Çalışmanın yazarları, And Dağları’nın dört bir yanındaki diğer bilinen çocuk kurban etme uygulamalarına benzer tarihleme tekniklerinin uygulanması gerektiğini ve bunun, bu ritüel uygulamasını İnka İmparatorluğu’nun genişlemesiyle ilişkilendiren daha geniş kalıpları ortaya çıkarabileceğini öne sürüyor.
Llullaillaco Dağı’ndan İnka adakları (©Constanza Ceruti/Kamu Malı)
Bu çalışmanın bulguları, yirmi yılı aşkın süredir arkeologları büyüleyen insan kurban etme uygulaması için şimdiye kadarki en net zaman çizelgelerinden birini sunuyor ve mezar alanlarından elde edilen küçük botanik ipuçlarının bile daha geniş bir tarihsel ve siyasi anın anlaşılmasını nasıl yeniden şekillendirebileceğini gösteriyor. Araştırmacıların, buluntunun kendisini değiştirmeden yapabilecekleri en mantıklı revizyon, çocukların kalıntılarına dayanarak belirli bir yıla tarihlendirmek yerine, alandan elde edilen mısır tohumları, manyok (Manihot esculenta) ve koka yapraklarının tarihlendirilmesidir. İnka mumyaları her zaman oradaydı. Botanik adaklar her zaman oradaydı. Soru, hangi özel malzemenin en iyi cevabı vereceğiydi ve bunun, bedenlerin kendisinden ziyade tanrılara bırakılan yiyecekler olduğu ortaya çıktı.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net