Alzheimer Hastalarının Neden Yakınlarını Unuttuğu Keşfedildi
Yeni bir araştırma, Alzheimer hastalığında (AH) sosyal hafızanın (arkadaşları ve aileyi tanıma yeteneği) kaybının, beyin hücreleri etrafındaki belirli yapılarla bağlantılı olabileceğini ortaya koydu.
Bu kırılgan yapıları hedeflemek, bilişsel gerilemenin bu talihsiz aşamasını önleme potansiyeline sahiptir!
Bilim insanları, perinevral ağlar olarak bilinen bu yapıların AD’deki nörodejenerasyonun gelişimindeki rolünü ilk olarak Temmuz 2024’te keşfetmişti ve şimdi ekip, bu yapıların kaybının beynin sosyal bağlantıları yeniden kurma yeteneğini bozduğunu gösterdi.
Harald Sontheimer, “Alzheimer hastalığındaki spesifik hafıza kaybını açıklayan yapısal değişiklikleri bulmak çok heyecan verici,” dedi. “Bu tamamen yeni bir hedef ve elimizde uygun ilaçlar zaten mevcut.”
Çalışma nasıl yürütüldü?
Sontheimer ve ekibi, iletişim kuran sinir hücrelerini koruyan bu perinevral ağlardaki bozulmaların, nöronların anıları oluşturup depolamasını engellediğine inanıyordu.
Perinevral ağlar ilk olarak 1898 yılında Camillo Golgi tarafından keşfedilmiş olsa da, Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles’taki bilim insanları, bu yapıların beyin sağlığı için önceden düşünülenden çok daha önemli olduğuna inanıyor.
Bu ağlar, uyarıcı sinir hücreleri tarafından iletilen sinyalleri yavaşlatarak beyin aktivitesini düzenlemede kilit rol oynayan inhibitör nöronları çevreliyor.
AH nedeniyle ağlar hasar gördüğünde, özel destek hücreleri (astrositler) nöronları birbirine bağlayan sinapslardan potasyum veya glutamat çıkarmayı durdurur, bu da glutamatın olmaması gereken yerlere “sızmasına” neden olur ve bu da yakındaki nöronların ölümüne yol açabilir.
Bir fare modelinde araştırmacılar, hasarlı perinevral ağların, hayvanların sosyal hafızalarını kaybetmelerine ve hafızalarının ve nesne tanımalarının diğer kısımları sağlam olsa bile tanıdık fareleri tanıyamamalarına neden olduğunu buldular.
Bu durum elbette AH ilerledikçe, hastalar sevdiklerini tanıyamasa da nesne hafızasını bir süre koruyabildiğinde ortaya çıkar. Bilim insanları perinevral ağları sağlam bıraktığında, fareler tanıdık hayvanları tanıyabildiler.
Ekip, farelerde AH kaynaklı perinevral ağ hasarını engellemek için öncelikli olarak kanser araştırmalarında kullanılan matris metalloproteinaz (MMP) inhibitörlerini kullandı ve tedavi, bu hasarın durmasını sağladı. Bu ilaçlar hala geliştirilme aşamasında olsa da, hastalık ilerledikçe beyni korumak için tamamen yeni bir yol sunabilirler.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Alzheimer Hastalarının Neden Yakınlarını Unuttuğu Keşfedildi
Yaşlıların Alzheimer’a Karşı Günde Kaç Adım Atması Gerektiği Bulundu