Alemlerin Efendisi ve Merhametli Adı Geçen 2000 Yıllık Yazıtlar Çok Tanrılı Dine Aitti
Günümüz Suriye’sinde bulunan antik Palmira kentindeki yazıtlarda anlatılan bilinmeyen bir tanrının kimliği, bilim insanlarını uzun süredir şaşırtıyordu. Ama şimdi, bir araştırmacı davayı çözdüğünü ilan ediyor.
Palmira binlerce yıldır var oldu ve şehir yaklaşık 2000 yıl önce Roma İmparatorluğu’nu İpek Yolu gibi Asya’daki ticaret yollarına bağlayan bir ticaret merkezi olarak gelişti.
İsimsiz ilah, Palmira’daki çok sayıda Aramice yazıtta bahsedilir ve Polonya hükümeti ve bağımsız gazeteciler tarafından yönetilen site Science in Poland’a göre “adı sonsuza dek kutsanmış olan”, “alemlerin efendisi” ve “merhametli” olarak anılır. Bu yazıtların çoğu yaklaşık 2.000 yıl öncesine dayanmaktadır. (İslamiyetten 600 yıl önce)
Polonya’daki Wrocław Üniversitesi’nde doktora sonrası araştırmacı olan Aleksandra Kubiak-Schneider, bu gizemi çözmek için Palmira’daki yazıtları, MÖ 1. binyıla tarihlenen ve Mezopotamya’da bulunan yazıtlarla karşılaştırdı. Palmiralı anonim tanrı ile benzer isimler buldu.
Örneğin, Babil’in yüce tanrısı “Bel-Marduk”, “merhametli” olarak da anılırdı. “Dünyanın efendisi” ifadesi – “evrenin efendisi”ne benzer bir unvan olarak bazen gökyüzü tanrısı Baalshamin’e atıfta bulunmak için kullanılırdı.
Kubiak-Schneider, Palmira yazıtlarında bahsedilen anonim “tanrı”nın tek bir tanrı değil, Bel-Marduk ve Baalshamin’i içeren, Nabu (okuma yazmanın koruyucu tanrısı), Nergal (yeraltı tanrısı), Hadad (fırtına ve yağmur tanrısı) gibi birden çok tanrı olduğunu söyledi. Ayrıca, insanların saygı göstergesi olarak tanrıların adını özelikle anmadıklarını da iddia ediyor.
Ek olarak, insanlar ilahi müdahaleyi çağrıştıran yazıtları yazarken, her zaman belirli bir tanrıya değil, dualarını dinleyecek herhangi bir tanrıya ulaşıyorlardı. Kubiak-Schneider, “Tek bir anonim tanrı yoktu, istekleri dinleyen ve iyilik gösteren her tanrı sonsuz bir övgüyü hak etti.” dedi.
WordsSideKick.com, görüşlerini almak için araştırmaya dahil olmayan bilim insanları ile temasa geçti. Cevap veren araştırmacılar, iddiaya karşı dikkatli davrandılar.
Kubiak-Schneider, bilimsel topluluğa, hakkında tartışacakları bir hipotez sundu ve her bilgin, ikinci aşamada karşı savlarını sunarak bu hipotezi ya kabul etmeye veya reddetmeye karar verecek.
İsimlerinin verilmemesi koşuluyla yorum yapan bir araştırmacı, isimsiz tanrının muhtemelen birden fazla tanrıya atıfta bulunduğunu kabul etti.
Kubiak-Schneider, sonuçları yakın zamanda bir e-kitapta Fransızca dilinde yayınladı: Des dédicaces sans théonyme de Palmyre” (Brill, 2021).
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Buzulların Erimesiyle Harika Korunmuş Binlerce Yıllık Kalıntı Hazinesi Ortaya Çıktı
/Alemlerin Efendisi ve Merhametli Adı Geçen 2000 Yıllık Yazıtlar Çok Tanrılı Dine Aitti/