Afrika’nın Derin Genetik Yapısı, Angola Namib Sakinlerinin Benzersiz Soyunu Ortaya Koyuyor
Afrika, modern insanın doğduğu yer ve en yüksek genetik çeşitliliğe sahip kıtadır. Antik DNA çalışmaları, gıda üretiminin yayılmasından önce Afrika’nın genetik yapısının bazı yönlerini ortaya koyarken, DNA’nın korunmasıyla ilgili sorunlar antik DNA’dan elde edilen bilgileri sınırlandırmıştır.
Modern popülasyonlarda ipuçları bulmayı uman Portekiz-Angola TwinLab araştırmacıları, farklı geleneklerin bir araya geldiği uzak, çok etnikli bir bölge olan Angola Namib çölüne gittiler. Çalışma Science Advances dergisinde yayımlandı.
Centro de Estudos do Deserto’dan (CEDO) Angolalı antropologlar Samuel ve Teresa Aço ile birlikte saha çalışmasını yürüten Centro de Investigação em Biodiversidade e Recursos Genéticos’tan (CIBIO, Porto Üniversitesi) popülasyon genetikçisi Jorge Rocha, “50 yıldan daha uzun bir süre önce yok olduğu düşünülen grupların yerini tespit etmeyi başardık.” diyor.
Ekibin karşılaştığı topluluklar arasında, eskiden Kwadi olarak bilinen bir dili konuşan pastoral bir grup olan Kwepe de var. Saha çalışmasına katılan ve Kwadi dilini konuşan son iki kişiyle görüşme fırsatı bulan CIBIO’dan dilbilimci Anne-Maria Fehn, “Kwadi, Afrika’nın güneyindeki çobanlar tarafından konuşulan Khoe dilleriyle ortak bir atayı paylaşan bir klik-diliydi.” diyor.
Araştırmaları Güney Afrika nüfus tarihi üzerine yoğunlaşan Rocha ise “Khoe-Kwadi dilleri, Doğu Afrikalı çobanların tarih öncesi göçleriyle ilişkilendiriliyor.” diye ekliyor.
Ekip ayrıca, Güneybatı Afrika’nın baskın pastoral geleneğinin bir parçası olan Bantu dili konuşan grupların yanı sıra, kökenleri komşu Kalahari halklarınınkinden farklı bir yiyecek arama geleneğiyle ilişkilendirilen ve orijinal dillerinin kaybolduğu varsayılan marjinal gruplarla da temasa geçti.
Angola’nın Namibe eyaleti, Virei’deki Kuvale yerleşimi
Modern DNA Araştırmaları Antik DNA Çalışmalarını Tamamlayabilir
Ekibin yeni çalışması, Angola Namib sakinlerinin diğer modern popülasyonlardan oldukça farklı olduğunu ancak aynı zamanda kendi aralarında da oldukça yapılandırılmış olduklarını gösteriyor.
” İsviçre’deki Bern Üniversitesinde araştırmacı olan ve CIBIO’da ve Almanya Leipzig’deki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsünde (MPI-EVA) Rocha ve Mark Stoneking ile doktora ve doktora sonrası çalışmaları sırasında bu popülasyonlarla çalışan Sandra Oliveira, “Anneden geçen DNA üzerine yaptığımız önceki çalışmalarla uyumlu olarak, genom çapındaki çeşitliliğin çoğu sosyo-ekonomik duruma göre ayrışmaktadır. Çabalarımızın çoğu, bu yerel çeşitliliğin ve küresel dış merkezliliğin ne kadarının genetik sürüklenmeden (küçük popülasyonları orantısız bir şekilde etkileyen rastgele bir süreç) ve yok olmuş popülasyonlardan gelen karışımdan kaynaklandığını anlamaya yönelikti.” diyor.
Ekip, farklı sosyo-ekonomik statüdeki komşu gruplar arasındaki farklılıklara katkıda bulunan genetik sürüklenmenin yüksek etkisinin yanı sıra, Kwadi dilini konuşanların ve Namib Çölü’nün marjinal topluluklarının torunlarının, yalnızca Namib Çölü’ndeki popülasyonlarda bulunan benzersiz bir Ön-Bantu soyunu koruduğunu gösterdi.
Güney Afrika toplayıcıları üzerine genom çapında yapılan ilk çalışmalara katkıda bulunan ve bu çalışmaya katılan Mark Stoneking şunları söylüyor: “Önceki çalışmalar, Kalahari çölündeki toplayıcıların, diğer tüm insanlardan ilk ayrılan atasal bir popülasyondan geldiğini ortaya koymuştur. Sonuçlarımız, yeni tanımlanan soyu tutarlı bir şekilde aynı atasal soyun içine yerleştiriyor ancak Namib ile ilişkili soyun diğer tüm güney Afrika soylarından ayrıldığını ve bunu kuzey ve güney Kalahari soylarının bölünmesinin izlediğini gösteriyor.”
Araştırmacılar bu yeni bilgilerle, Khoe-Kwadi dilini konuşan çobanların ve Bantu dilini konuşan çiftçilerin güney Afrika’ya göçünden kaynaklanan ince ölçekli temas tarihlerini yeniden yapılandırabilir. Çalışma ayrıca, etnolinguistik çeşitliliğin yüksek olduğu az çalışılmış bölgeleri hedef alan modern DNA araştırmalarının, Afrika kıtasının derin genetik yapısını araştırmada antik DNA çalışmalarını tamamlayabileceğini göstermektedir.
Kaynak: https://phys.org
Derleyen: Simge Kara
Neolitik Mezardan Alınan Antik DNA Dünyanın En Eski Aile Ağacını Ortaya Çıkarıyor