99 Milyon Yıl Önce Kehribarda Donmuş Bir Ateş Böceği Bulundu
Myanmar’ın kuzeyindeki Kaçin Eyaleti’nde kehribar içinde donmuş bir ateş böceği bulundu. Ateş böceği 99 milyon yıl öncesine, dinozorların Dünya’da hüküm sürdüğü zamanlara dayanıyor.
Yazın alacakaranlığındaki en güzel manzaralardan biri ateş böceklerinin yumuşak ışıltısıdır. Bu böcekler, dünyada bilinen yaklaşık 2.500 türü bulunan en çok sayıdaki biyolüminesan böceklerdir.
Parlayan karınları bugün çeşitli amaçlara hizmet ediyor, ancak bu özelliğin nasıl evrimleştiğini bilmiyoruz. Bu tür bulgular, ateş böceklerinin evrimini Mezozoik döneme kadar izlemeye yardımcı olabilir.
Bir grup bilim insanına göre, kehribar içinde mükemmel şekilde korunmuş bir ateş böceği, bu böceklerin evrimiyle ilgili bazı soruları yanıtlayabilir.
Yaklaşık 99 milyon yıl önce, Flammarionella hehaikuni adlı ateş böceği alacakaranlığı aydınlatmaya başlamıştı; bu da Mezozoik dönemde atalarının karakteristik ışıklı karın bölgesini çoktan geliştirmiş olduğunu gösteriyor.
Bu Myanmar kehribarında bulunan sadece ikinci Mezozoik ateş böceği. İlki olan Protoluciola albertalleni’nin de mükemmel şekilde korunmuş bir feneri vardı. Aynı kehribar yatağında farklı bir aileden biyolüminesan bir böcek bulunmuştu.
Yeni keşfi bu kadar ilginç kılan şey, ateş böceğinin fenerinin kehribarda yakalanan çağdaşlarından farklı olması ve 99 milyon yıl önce böcek biyolüminesansının zaten iyi gelişmiş ve çeşitli olduğunu göstermesidir.
Ateşböceklerinde fenerlerin evrimi
Ateşböceği biyolüminesansının iki ana işlevi olduğu görülüyor: kur yapmak için diğer ateş böceklerini çekmek ve ateş böceklerinin “yüklü” olabileceği lucibufagin toksinlerine karşı yırtıcıları uyarmak.
Ancak bilim insanları kısa süre önce biyolüminesansın ateş böceklerinde lucibufaginlerden daha önce ortaya çıktığını ve böcek biyolüminesansının diğer faydaları hakkında bazı soruları gündeme getirdiğini söyledi.
Tsai ve meslektaşları ateşböceklerini, diğer Mezozoik ışıldayan böceklerin bulunduğu bölge olan Myanmar’ın kuzeyindeki Kachin Eyaleti’nde kehribar içinde buldular.
Kehribarın kendisi oldukça şeffaftır ve böceğin çok detaylı bir şekilde görülmesini sağlar. Araştırmacılar, fiziksel özelliklerine dayanarak örneği, üyeleri karınlarında yanıp sönen ışıklara sahip olan ateş böceklerinin en büyük alt ailelerinden biri olan Luciolinae’ye ait bir dişi olarak tanımlayabildiler.
Ancak bazı farklılıklar vardır. Flammarionella’nın (adını Fransız astronom Camille Flammarion’dan almıştır) antenleri seta adı verilen kıl benzeri uzantılarla yoğun bir şekilde kaplıdır ve birçok segmentte derin oval şekilli girintiler bulunur.
Bu özelliği yaşayan ateşböceklerinde hiç görmemiş olsak da, benzer özellikler diğer böceklerde de bulunabilir. Böceğin koku alma duyusuyla bağlantılı olan bu girintiler, yüzey alanını artırır ve seks feromonlarının tanınmasına yardımcı olur.
Erkek ateşböcekleri genellikle türlerinin dişilerinden daha tuhaf antenlere sahiptir, bu nedenle erkek bir Flammarionella bulmak bu özellikleri daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır.
Fosilleşmiş ateşböceğinin feneri açıkça görülebilmektedir: Böceğin karnının ucundaki iki segmentten oluşmaktadır. Diğer Mezozoik biyolüminesans böcek türleriyle karşılaştırma gelecekteki çalışmaların konusu olacaktır.
Bu arada, diğer fosilleşmiş ateşböcekleri ve onların böcek akrabalarını arama çalışmaları da devam ediyor. “Araştırmacılar makalelerinde şöyle yazıyor:
“Fosil kayıtları genişledikçe, Mezozoik dönemde ateşböceklerinde biyolüminesansın ne zaman, nasıl ve neden evrimleştiğine dair bilgilerimizi genişletecek yeni keşifler bekliyoruz.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: 99 Milyon Yıl Önce Kehribarda Donmuş Bir Ateş Böceği Bulundu
İlk Kez Bulunan 16 Milyon Yıllık Testere Sineği Fosiliyle Evrime Yeni Bir Bakış