800 Yıllık Bir Matematik Hilesi Ay Navigasyonunun Anahtarı Olabilir
1969’dan beri Ay’a insan indiriyoruz ama Ay keşifleri başladığında astronotlar yollarını nasıl bulacak? Ay’ın bir Küresel Navigasyon Uydu Sistemine (GNSS) ihtiyacı var ve 800 yıllık bir matematik hilesi bu konuda yardımcı olabilir.
Söz konusu matematiksel numara Fibonacci küresi olarak biliniyor. Macaristan’ın Eötvös Loránd Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, dünyanın yörüngesinde dönerken hafifçe ezilen bir şekil olan Ay’ın dönen elipsoidini daha doğru tahmin etmek için Fibonacci küresini kullandılar.
Yerçekimi, dönüş ve gelgit dalgalanmalarının etkileri nedeniyle Dünya ve Ay ezilmiş bir top şeklindedir.
Basitlik açısından, GNSS teknolojimiz Dünya’nın ezilmiş top şeklinin kabaca bir tahminini kullanmaktadır. Ay için bir coğrafi bilgi sistemi (GIS) geliştireceksek, Ay’ın selenoidi (Dünya’nın geoidine eşdeğer gerçek düzensiz şekil) için de aynı tahmine ihtiyacımız var.
Jeofizikçi Gábor Timár ve öğrencisi Kamilla Cziráki yayınladıkları makalede şöyle yazıyor: “Ay CBS uygulamalarının çoğu küresel veriler kullanıyor çünkü Ay Dünya’dan daha az düz. Ancak Ay keşiflerinin rönesansıyla birlikte, selenoide daha iyi uyan dönen bir elipsoit tanımlamak faydalı görünüyor.”
Bu da bizi, noktaları bir küre üzerinde eşit olarak dağıtmak için Fibonacci dizisine dayalı bir yaklaşım kullanan Fibonacci küresine geri götürüyor; Cziráki ve Timár, Fibonacci küresine dayalı bir hesaplama modeli kullanarak Ay üzerinde daha önce NASA tarafından ölçülen 100.000 noktanın haritasını çıkardı.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: 800 Yıllık Bir Matematik Hilesi Ay Navigasyonunun Anahtarı Olabilir
Bu gizemli fenomen şimdiye kadar tespit edilen en uzak ultra-uzun menzilli gama ışını patlamasıdır.
Gama ışını patlamaları devasa enerji jetleridir. Bazıları nötron yıldızlarının birleşmesi nedeniyle saniyenin sadece bir kısmı kadar sürerken, diğerleri birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürer. Sonuncusu, 1.000 saniyeden fazla ya da yaklaşık 17 dakika süren ultra uzun gama ışını patlamaları ile karakterize edilir. Bunlar arasında geçen yıl kaydedilen fenomen bilim insanlarını şaşırttı – çünkü bu tür fenomenleri yakalamaya çalışan teleskopları iki kez harekete geçirdi.
Olay GRB 220627A olarak adlandırıldı ve 1,095 saniye sürdü. Bu fenomende olağandışı hiçbir şey yoktu.