75.000 Yıllık Neandertal Kadının Yüzü Ortaya Çıkarıldı
75.000 yıllık bir yetişkin kadın Neandertal’in yeniden yapılandırılmış yüzünün ortaya çıkarılması, soyu tükenmiş en yakın akrabalarımızı anlamamızda önemli bir gelişmeye işaret ediyor. Irak Shanidar Mağarası’nın derinliklerinden çıkan bu keşif, BBC Studios Bilim Birimi tarafından hazırlanan ve Netflix’te yayınlanacak olan yeni belgeselde yer alıyor. “Neandertallerin Sırları” adlı belgesel, Cambridge ve Liverpool John Moores üniversiteleri liderliğindeki ekibin kazılara devam etmek üzere Şanidar Mağarası’na dönüşünü izliyor.
Şanidar Mağarası’nda Arkeolojik Buluş
2018 yılında Cambridge Üniversitesi liderliğindeki bir ekip, daha önce Neandertal kalıntılarıyla ünlü olan Shanidar Mağarası’nda çığır açan bir keşif yaptı. Bu mağarada elli yılı aşkın süredir yeni Neandertal keşifleri yapılmamıştı; bu da Shanidar Z olarak adlandırılan kalıntının ortaya çıkarılmasını özellikle önemli kılıyordu. Kazıda herhangi bir Neandertal değil, korunmuş haliyle bu kadim varlıkların yaşamına ve zamanlarına eşsiz bir pencere açan bir Neandertal ortaya çıkarıldı.
Ekip, mağaranın sıkıştırılmış tortuları içinde bulunan kalıntıları titizlikle çıkardı ve ayrıntılı analiz için Cambridge’e geri taşıdı. Bir zamanlar düzleştirilmiş olan ve şimdi titizlikle yeniden yapılandırılan kafatası, tarihsel anlatılarda sıklıkla yanlış tanıtılan bir türe yeni bir yüz sunuyor.
Shanidar Z’nin Cambridge Üniversitesi’ndeki laboratuvarda yeniden inşa edilen kafatası. (BBC Stüdyoları/Jamie Simonds/ Cambridge Üniversitesi)
Yeniden Yapılandırma Süreci: Teknikler ve Keşifler
Shanidar Z’nin yüzünün yeniden inşası, kafatasının 200’den fazla parçasının baş konservatör Dr. Lucía López-Polín tarafından bir araya getirildiği özenli bir süreçti. Bunu, paleo-sanatçılar Adrie ve Alfons Kennis’in gözetiminde yüz hatlarını modellemek için ileri adli tıp ve arkeolojik tekniklerin kullanılması izledi. Sonuç, genellikle Neandertallerle ilişkilendirilen sert ve haşin tasvirlere meydan okuyan, modern insanlarla yakın bir evrimsel ilişkiye işaret eden daha yumuşak, daha insana benzer özellikler sergileyen bir yüz.
Projede yer alan paleoantropolog Dr. Emma Pomeroy, “Yeniden yaratılan yüz, Neandertaller ve modern insanlar arasındaki farkların o kadar da keskin olmadığını gösteriyor. Bu bulgu, türlerimiz arasında melezleşme olduğunu öne süren teorileri destekliyor.”
Neandertal Yaşamı ve Kültürüne Dair İçgörüler
Shanidar Mağarası’nda devam eden çalışmalar, fiziksel rekonstrüksiyonlardan daha fazlasını sunuyor; Neandertallerin kültürel uygulamaları hakkında fikir veriyor. Mağara, bir zamanlar modern insanlara özgü olduğu düşünülen potansiyel ritüelistik davranışlar da dahil olmak üzere ölüme sofistike bir yaklaşımı gösteren kanıtlarla birlikte tekrarlanan gömülerin yapıldığı bir yerdi.
Cambridge McDonald Arkeolojik Araştırma Enstitüsü’nden Profesör Graeme Barker bu bulguların önemini vurguladı: “Keşiflerimiz, Neandertallerin ölüm ve sonrasını modern insanlardan farklı olmayan şekillerde düşünmüş olabileceklerini gösteriyor.”
Shanidar Z’nin Keşfinin Sonuçları
Shanidar Z’nin muhtemelen kırklı yaşlarının ortasında, yaşlı bir kadın olduğuna inanılıyor ve bu da onu bu bölgede keşfedilen en yaşlı Neandertallerden biri yapıyor. Shanidar Z’nin kasıtlı olarak gömüldüğüne dair kanıtlarla birlikte keşfi, Neandertallerin sosyal yapıları ile empati ve topluluk oluşturma kapasitelerine dair anlayışımızı derinleştiriyor.
Dahası, bulgular Neandertallerin basit, vahşi yaratıklar olduğu fikrine meydan okuyor. Bunun yerine, duygusal derinlik ve sofistike düşünce yeteneğine sahip karmaşık bir toplumun resmini sunuyorlar – bu eski tür hakkındaki algılarımızı yeniden tanımlayan nitelikler.
Kennis kardeşler tarafından Netflix belgeseli ‘Neandertallerin Sırları’ için yeniden yapılandırılan kafatasının 3D taramalarına dayanarak yapılan Shanidar Z’nin yeniden yaratılmış başı. (BBC Studios/Jamie Simonds/University of Cambridge)
Gelecek Yönelimler ve Devam Eden Araştırmalar
Shanidar Mağarası’ndaki çalışmalar, Neandertallerin yaşamları ve erken modern insanlarla etkileşimleri hakkında önemli bilgiler sağlamaya devam ediyor. Araştırmacılar mağaranın katmanlarını derinlemesine inceledikçe, her keşif insan evrimi bulmacasına bir parça daha ekliyor ve Neandertallerle paylaştığımız karmaşık soy dokusunu vurguluyor.
Bu araştırma sadece geçmişe dair kavrayışımızı zenginleştirmekle kalmıyor, aynı zamanda kendi kökenlerimiz ve insanlığın binlerce yıldır sürdürdüğü yolculuk hakkında nasıl düşündüğümüz konusunda da bilgi veriyor.
Bu makale Cambridge Üniversitesi tarafından yayınlanan ‘Revealed: face of 75,000-year-old female Neanderthal from cave where species buried their dead’ başlıklı makaleye dayanmaktadır.
Üstteki resim: Dr. Emma Pomeroy (Cambridge Üniversitesi) Shanidar Z’nin kafatası ile birlikte Cambridge’deki Henry Wellcome Binası’nda, Üniversitenin Leverhulme İnsan Evrimi Araştırmaları Merkezi’ne ev sahipliği yapıyor. Kaynak: BBC Stüdyoları/Jamie Simonds/ Cambridge Üniversitesi
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Derleyen: Figen Berber