500 Bin Yıl Önce Atalarımız Mevsimlik Göç Yolunda Fillerin Yolunu Kesiyordu
Arkeologlar, yarım milyon yıl önce bugünkü İsrail topraklarında gerçekleşen mevsimsel fil göçlerinin yollarını yeniden inşa etti. Bilim insanları, Homo erectus’un atalarının fil göç yollarının yakınına, beslenmelerinin temeli olan çakmaktaşı madenciliği ve alet yapım alanları yerleştirdiklerini gösterdiler.
Akdeniz’in doğu kıyısındaki iklim artık o kadar kuru ve sıcak ki filler burayı çoktan terk etti. Ancak yarım milyon yıl önce işler farklıydı: burası bir fil cennetiydi. İnsan atalarının yollarına çıkması dışında.
Şimdiye kadar burada yapılan Orta Paleolitik dönem (yaklaşık yarım milyon yıl önce) buluntuları hakkında pek çok şey belirsizliğini koruyordu.
Arkeologlar sürekli olarak Paleolitik dönemde geliştirilmiş çakmaktaşı çıkıntılarına rastlıyor, ancak nedense nispeten yakınlardaki aynı çıkıntılara hiç dokunulmamıştı. Neden?
Yukarı Celile’de yaşayan Homo erectus’u (Homo sapiens’in en olası ataları) bazı yataklara çeken ve diğerlerinde çakmaktaşı almalarını engelleyen şey neydi? Çakmaktaşının hem alet hem de silah yapımı için mükemmel olduğu görülüyor.
Profesör Ran Barkai şöyle diyor: “Eski insanların üç şeye ihtiyacı vardı: su, yiyecek ve taş. Eğer su ve yiyecek tüm canlılar için gerekliyse, o zaman insanların avlanmak ve hayvanları kesmek için alet yapmak üzere taşa da ihtiyacı vardı.”
“Asıl soru şu: Neden bazı kaya çıkıntılarının etrafında binlerce taş alet buluyoruz ve bunların yanında alet yapmak için kullanılmayan aynı çıkıntılar var?”
Arkeologlar avcı toplayıcıların taşın kaynağına, yani taş ocağının kendisine büyük önem verdiğini biliyor. Alanın kendisinin taşa güç aşıladığına inanıyorlar.
İnsanlar nesillerdir bu tür yerlere hac ziyaretleri yapıyor ve adaklar bırakıyor. Ancak neden bazı taş ocaklarının bu tür ‘güç yerleri’ olarak kabul edildiği ve diğerlerinin kabul edilmediği belirsizliğini korumaktadır.
Profesör Barkai ve meslektaşları yaklaşık 20 yıldır Yukarı Celile’deki çakmaktaşı madenciliği ve alet yapımı alanlarını araştırmaktadır. Bu alanlar, alet yapımına uygun büyük çakmaktaşı çıkıntılarıyla karakterize ediliyor ve Hula Vadisi’nin ana Paleolitik alanları olan Gesher Benot Ya’akov ve Ma’ayan Baruch’a oldukça yakın bir konumda yer alıyor.
Daha sonra bilim insanları bunun çakmak taşlarından değil, fillerden kaynaklandığını öne sürdüler. Filler eski insanların beslenmesinde önemli bir yer tutuyordu.
Araştırmacılar, çakmaktaşı maden sahalarının dağılımına ilişkin veri tabanını fillerin göç yollarına ilişkin veri tabanıyla karşılaştırdı. Daha sonra çakmaktaşı madenciliği ve yontma alanlarının fil göç yollarına yakın olduğu ortaya çıktı.
Dr. Finkel, “Filler günde ortalama 400 litre su tüketiyor ve bu nedenle oldukça sabit göç rotaları var,” diyor. “Bunlar günlük su ihtiyacını karşılayan hayvanlar ve bu nedenle su kaynakları göl, nehir ve akarsu kıyıları.”
Bilim insanları, bir dere ya da nehrin bir dağ silsilesinin içinden geçtiği ya da dağların bir gölün kıyısına yaklaştığı yerlerde fil avlama ve işleme alanları bulmuşlardır.
Eski insanlar bir fil leşini uzun süre nasıl muhafaza edeceklerini bilmiyorlardı. Hemen kesilmesi ve yırtıcı hayvanlardan korunması gerekiyordu. Bu nedenle silahların önceden hazırlanması ve çakmaktaşı çıkarma yerinin yakınlarda olması gerekiyordu.
Dr. Finkel “bu nedenle Yukarı Celile’de fil kasaplık alanlarına yakın maden ve çakmaktaşı alanları buluyoruz ve bu alanlar fil göç yolları üzerinde yer alıyor” diyor.
Araştırmacılar İsrail’de geliştirdikleri modeli Asya, Avrupa ve Afrika’da bulunan ve yiyecek, su ve çakmaktaşı gibi bir “üçlünün” bulunduğu birçok Alt Paleolitik döneme ait bölgeye uyguladılar.
Bu yerlerde avlanma nesneleri filler ya da mamutlar ve daha sonraki zamanlarda su aygırı, deve ve at gibi diğer hayvanlardı.
Homo erectus hakkında bildiklerimiz
Profesör Barkai, “Paleolitik dönemin kutsal üçlüsünün her yerde geçerli olduğu görülüyor: suyun olduğu yerde filler vardı ve fillerin olduğu her yerde insanlar taş çıkarmak, avlanmak ve leşleri kesmek için aletler yapmak üzere uygun kaya çıkıntıları bulmak zorundaydı,” diyor.
“Bu bir gelenekti: yüz binlerce yıl boyunca filler aynı güzergahta dolaşır ve yakınlardaki insanlar da taş aletler yapardı. Sonunda bu fillerin soyu tükendi ve dünya sonsuza dek değişti.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: 500 Bin Yıl Önce Atalarımız Mevsimlik Göç Yolunda Fillerin Yolunu Kesiyordu
İnsanlık Tarihinde Yeni Bir Dönem: Güney Afrika’da 130.000 Yıl Öncesine Ait İlginç Bulgu
/500 Bin Yıl Önce Atalarımız Mevsimlik Göç Yolunda Fillerin Yolunu Kesiyordu /