400 Yıl Önce Finlandiya’da Gömülen Gizemli Bir Adamın Şaşırtıcı Sırları Ortaya Çıkarıldı
Disiplinlerarası bir çalışma, Kuzey Finlandiya’daki yüzyıllar öncesine ait bir mezar hakkında yeni ayrıntıları ortaya çıkardı; bu çalışma, Sami topluluklarıyla genetik bağlantıları ve dikkat çekici derecede hareketli bir yaşam tarzının kanıtlarını gösterdi.
Turku Üniversitesi ve ortaklarının yaptığı yeni bir çalışma, 16. ve 17. yüzyılların başlarında Finlandiya’nın Kuusamo kentindeki Kitka Gölü yakınlarında gömülmüş bir adam hakkında yeni ayrıntılar ortaya çıkardı. DNA ve izotop analizleri, bu kişinin günümüz Sami nüfusuyla yakın akraba olduğunu ve bölgeye ölümünden kısa bir süre önce geldiğini gösteriyor.
Araştırma ekibi, 1970’lerde Kitka Gölü yakınlarında bulunan bir mezardaki bireye ait DNA ve izotopları analiz etti. Bulgular, yaklaşık dört yüzyıl önce yaşamış bir adamın hayatına dair daha net bir tablo ortaya koyuyor.
Yaklaşık 40 yaşında olan adamın dişlerinden elde edilen DNA, daha önce incelenmiş antik ve modern genomlarla karşılaştırıldı. Analiz, genetik profilinin hem tarihi hem de günümüzdeki Sami topluluklarıyla en yakın eşleştiğini ortaya koydu. Ayrıca, özellikle kuzey ve kuzeydoğu Laponya’da yaşayan modern Finlilerle küçük DNA segmentlerini paylaşırken, Kuusamo bölgesi ve güney Finlandiya sakinleriyle daha zayıf genetik bağlantılar gösterdi.
Turku Üniversitesi’nden araştırmacı Sanni Peltola, “Kitka bireyi yerine günümüz Sami halkı karşılaştırmaya dahil edildiğinde de benzer bir örüntü ortaya çıkıyor. Bu da sonuçların Sami ve Fin nüfusları arasındaki daha geniş tarihsel etkileşimi ve karışımı yansıttığını gösteriyor” diyor.
Genetik Kanıtlar Kitka Bireyini Sami Popülasyonlarıyla İlişkilendiriyor
Peltola, antik DNA’nın araştırmacılara nüfus tarihini izlemede yardımcı olabileceğini ancak bir kişinin etnik kökenini veya kimliğini belirlemek için kullanılamayacağını vurguladı.
“Sami kimliği biyolojik bir özellik değil, tarihsel, kültürel ve sosyal bir olgudur,” diye belirtiyor.
Kitka mezarı, genetik soybilimcilerin de büyük ilgisini çekmiştir. Ancak araştırmacılar, DNA kanıtlarının bu kadar uzun zaman önce yaşamış birini belirli modern aileler veya bireylerle güvenilir bir şekilde ilişkilendiremeyeceğini belirtmişlerdir.
DNA Bulguları Bilgi Sağlıyor Ama Kimliği Belirlemiyor
Adamın dişlerinin izotop analizi, ölümünden kısa bir süre önce Kuusamo’ya geldiğini gösteriyor. Çocukluk döneminde beslenmesinde kara hayvanları, tatlı su balıkları ve deniz ürünleri yer alıyordu. Daha sonraki yaşamında deniz ürünleri daha önemli hale gelirken, Kuusamo bölgesinin önemli bir besin kaynağı olan tatlı su balıkları beslenmesinden kayboldu. İçme suyuyla ilgili izotop imzaları da, gençlik yıllarını Finlandiya’dakinden çok farklı jeolojik özelliklere sahip bir bölgede geçirdiğini gösteriyor.
Turku Üniversitesi’nden Kıdemli Araştırmacı Ulla Nordfors, “En olası yer, Kuzey Atlantik’te volkanik kayaçlardan oluşan bir bölge, muhtemelen İzlanda’dır. Bu yorum, 16. yüzyılda Kuzey Fennoskandiya ile Kuzey Atlantik arasındaki temaslara dair tarihi kanıtlarla desteklenmektedir” diyor.
Önceki araştırmalar, Kitka bireyinin bir Sami ritüel uzmanı olan noaidi olabileceğini öne sürmüştü. Yeni çalışma bu olasılığı tamamen reddetmese de, yaşam öyküsünün önceki yorumların öne sürdüğünden daha karmaşık olduğunu gösteriyor.
Nordfors, “Sonuçlar, tarihsel Sami topluluklarının ve sosyal rollerinin, eski araştırma literatüründe sunulan imgelerle örtüşmediğini gösteriyor,” diye belirtiyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: 400 Yıl Önce Finlandiya’da Gömülen Gizemli Bir Adamın Şaşırtıcı Sırları Ortaya Çıkarıldı
Bu Kafatası Bize Ne Anlatıyor: Bir Hastalık Hikâyesi mi, Yoksa Daha Derin Bir Sır mı?