40 Milyon Yıllık Gizem: Dünya’nın Manyetik Alanında Beklenmedik Değişim
Araştırmacılar, yaklaşık 40 milyon yıl önce Dünya gezegeni için yavaş bir manyetik alan değişimi dönemi tespit ettiler; bu da bu değişimlerin aslında ne kadar sürdüğü ve bir sonraki değişimin bizi nasıl etkileyebileceği konusunda büyük soruları gündeme getiriyor.
Jeolojik zaman ölçeklerine göre manyetik alan değişimlerinin oldukça düzenli olarak gerçekleştiği düşünülüyor. Son 170 milyon yılda yaklaşık 540 değişim yaşandı ve bunların milyarlarca yıldır devam ettiği görülüyor.
Ancak 40 milyon yıl önce bir şeyler farklıydı. Uluslararası bir araştırma ekibi, bu dönemdeki bir geçişin 18.000 yıl, bir diğerinin ise en az 70.000 yıl sürdüğünü buldu; bu da bilim insanlarının normal kabul ettiği yaklaşık 10.000 yıllık süreden çok daha uzun.
Japonya’daki Kochi Üniversitesi’nden baş yazar ve paleomanyetist Yuhji Yamamoto, “Bu bulgu, geleneksel anlayışı sorgulayan ve bizi gerçekten hayrete düşüren olağanüstü uzun bir değişim sürecini ortaya çıkardı” diye yazıyor.
“Bu çalışmanın ortaya koyduğu tersine dönme süresindeki değişkenlik, Dünya’nın jeodinamosunun içsel dinamik özelliklerini yansıtıyor ve jeomanyetik tersine dönmelerin yaygın olarak kabul edilen 10.000 yıllık süreden önemli ölçüde daha uzun sürebileceğine dair ampirik kanıt sağlıyor.”
Ekip, Kuzey Atlantik’te Newfoundland kıyılarının açıklarında bulunan bir yerden çıkarılan bir tortu çekirdeğini analiz etti. Bu çekirdeklerin içindeki, minik kristallerde kilitli olan manyetik sinyaller, Dünya’nın manyetik alanının yönünü çok uzun zaman dilimleri boyunca ortaya koyuyor.
Yuhji Yamamoto bir sondaj çekirdeğini inceliyor. (Peter Lippert)
Bu durumda, araştırmacılar Eosen döneminin bir bölümünü temsil eden, yukarıdan aşağıya 8 metre (26 fitten biraz fazla) uzunluğunda belirli bir katmanı yakından incelediler. Kutupsallıkta belirgin bir değişim vardı, ancak bu değişim tortu çekirdeğinin beklenmedik derecede büyük bir bölümünde görüldü.
İki manyetik alan değişimi keşfedildi; biri yaklaşık 18.000 yıl, diğeri ise 70.000 yıl sürdü. Bilgisayar modellemesi, bu tür olayların bazı durumlarda 130.000 yıla kadar uzayabileceğini öne sürdü – ancak bu jeolojik kayıtlarda hiç görülmedi.
Bu manyetik alan değişimleri, Dünya’nın yaklaşık 2.200 kilometre (1.367 mil) kalınlığındaki sıvı demir ve nikelden oluşan dış çekirdeğindeki kaymalardan kaynaklanmaktadır. Bu dış çekirdek her zaman değişim halindeyken, zaman zaman manyetik kutupların konum değiştirmesine yetecek kadar kararsız hale gelir.
Gezegen devrilmez, ancak manyetik kuzey manyetik güney olur ve bunun tersi de geçerlidir – pusulanız, on binlerce yıl boyunca inanılmaz derecede karışık bir durumda kaldıktan sonra sonunda ters yöne işaret edecektir.
Bu yeni tanımlanan değişimler sadece uzun zaman almakla kalmadı, aynı zamanda araştırmacıların beklediğinden daha karmaşık ve değişken oldu. Manyetik alanın hangi yöne gideceğinden emin olmadığı birden fazla ‘geri tepme’ yaşandı; bu da gezegenimizin en son değişimi olan Brunhes-Matuyama tersine çevrilmesinin bulgularıyla örtüşmektedir.
“Birden fazla geri tepmenin meydana gelmesi alışılmadık bir durum değil: Bu davranış, Brunhes-Matuyama kutup değişiminde de rapor edilmiştir,” diye yazıyor araştırmacılar yayınladıkları makalede.
“Bunun daha yaygın olabileceğini ve kutup değişimlerinin doğası gereği karmaşık, hatta biraz kaotik olaylar olduğunu düşünüyoruz.”
Yaklaşık 775.000 yıl önce gerçekleşen Brunhes-Matuyama kutup değişimi, yeni bulguları destekliyor. 2019’da yapılan bir çalışma, bu değişimin tamamlanmasının 22.000 yıl sürdüğünü ortaya koydu; bu nedenle uzun süren kutup değişimleri istisna değil, kural olabilir.
Bir sonraki manyetik alan değişimi gerçekleştiğinde hazır olmalıyız. Manyetik alan değişiminin sonuçlarından biri de gezegenimizin uzaydan gelen radyasyon ve jeomanyetik aktiviteye karşı çok daha az korunmasıdır.
Eğer bu maruz kalma daha önce düşünüldüğünden on binlerce yıl daha uzun sürecekse, bunu bilmemiz gerekiyor. Hayvan türlerinden iklim sistemlerine kadar her şeyi bozma potansiyeline sahip; ancak kesin etkilerini bilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulacak.
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Bilim İnsanları Galaksimizin Manyetik Alanında Büyük Düzensizlikler Keşfetti