390 Milyon Yıl Öncesine Yolculuk: Dünya’nın En Eski Ormanı Somerset’te Keşfedildi
Bilim insanları, Birleşik Krallık’ta Devon ve Somerset’in kuzey kıyılarında Dünya’nın en eski fosil ormanının kalıntılarını keşfettiler. 390 milyon yaşında olan ağaçların, o dönemde Avrupa’nın bir parçası olan Eski Kırmızı Kumtaşı kıtasının doğu kıyısını kaplayan geniş bir ormanın parçası olarak büyüdüğü düşünülüyor.
Bu da Somerset ormanını, ABD’nin New York eyaletindeki Cairo’da bulunan bir önceki rekor sahibinden 4 ila 5 milyon yıl daha yaşlı kılıyor.
Cambridge Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından keşfedilen ve Cardiff Üniversitesi’nde tanımlanan fosiller, cladoxylopsids adı verilen öncü bir ağaç türünün küçük dallarıyla birlikte 2 metre uzunluğa kadar tamamlanmamış gövdelerini göstermektedir.
Ekibe göre cladoxylopsids, yaklaşık 385 milyon yıl önce daha modern odunsu ağaçların ortaya çıkmasından önce yaklaşık 5 milyon yıllık bir süre boyunca karasal ekosistemlere hükmetti.
Journal of the Geological Society dergisinde sunulan bulgular, ağaçların evrimine ve bugün yaşadığımız dünyanın şekillenmesinde oynadıkları dönüştürücü role yeni bir ışık tutuyor.
Fosilleri tanımlayan Cardiff Üniversitesi Yer ve Çevre Bilimleri Okulu Kıdemli Öğretim Görevlisi Dr. Christopher Berry şunları söyledi: “Bu Calamophyton ağaçları, Britanya’da şimdiye kadar bulunan en eski fosil ağaçlardır ve bitki örtüsü tarihimizin henüz eksik olan bir bölümünü temsil etmektedir.
“Ağaç tabanlarının yaşadıkları yerde korunduğu fosil ormanların kaydı şimdiye kadar New York Eyaleti’nde, Kahire ve Gilboa’da yaklaşık 385 milyon yıl önce keşfedilenlere dayanıyor.
“Kayaların bulunduğu alan sınırlı ve erişimi tehlikeli olsa da, yeni keşfimiz bu tür bir jeolojik fenomenin bugüne kadar bilinen en eski açık örneğidir ve 390 milyon yıl önceki en eski ormanların ekolojisine doğrudan işaret etmektedir.”
Calamophyton ilk bakışta palmiye ağaçlarını andırsa da, bugün Dünya’yı dolduran ağaç türleriyle ilgisi yoktur.
Gövdeleri masif ağaçtan ziyade ortası boştu ve dış kısmında odunsu destek tellerinden oluşan bir halka vardı. Dalları yaprak yerine yüzlerce dal benzeri yapıyla kaplıydı.
Ağaçlar aynı zamanda torunlarından çok daha kısaydı, boyları 2 ila 4 metre arasındaydı ve büyüdükçe alt dallarını dökerek orman zeminindeki omurgasızları destekleyen çok sayıda bitki çöpü bırakıyorlardı.
Ekip ayrıca ağaçların tabanlarına ve devrilmiş gövdelerine dair kanıtlar bularak ağaçların yaşadıkları dönemdeki çevresel bağlam ve aralıklarını ilk kez ortaya koydu.
Dr. Berry, “Bu yapıların şekli ve biçimleri bir araya getirildiğinde, Calamophyton’ların küçük bir nehir kanalının yanındaki yükseltilmiş bir bankın yanında durduğunu güçlü bir şekilde göstermektedir.
“Ağaç gövdelerini 30 yıldır bu tür fosiller üzerinde çalışarak ve özellikle de iyi bilinen ancak nispeten nadir bulunan Belçika ve Almanya’daki en iyi ve en eksiksiz Calamophyton örnekleri üzerinde çalışarak tanımlayabildim.
“Yine de biraz şok oldum. En eski ormanları aramak için dünyayı dolaştıktan sonra, buradan Güney Galler kıyısındaki bölgeleri görebileceğinizi bilmek şaşırtıcı.”
Ekip, Kuzey Devon ve Somerset bölgesinin, Afrika’nın Avrupa ile çarpıştığı kabuk sıkışması ve faylanma döneminde Karbonifer döneminde büyük bir jeolojik fay boyunca yer değiştirmeden önce, Devoniyen döneminde muhtemelen Belçika ve Almanya’ya çok daha yakın bir yerde bulunduğunu söylüyor.
Çalışmanın ilk yazarı Cambridge Üniversitesi Yer Bilimleri Bölümü’nden Profesör Neil Davies şunları söyledi: “Devoniyen dönemi Dünya’daki yaşamı temelden değiştirdi. Aynı zamanda su ve toprağın birbiriyle etkileşimini de değiştirdi, çünkü ağaçlar ve diğer bitkiler kök sistemleri aracılığıyla tortuların dengelenmesine yardımcı oldu, ancak en eski ormanlar hakkında çok az şey biliniyor.
“Bu fosillerde bulunan kanıtlar, Dünya’nın gelişiminde, nehirlerin daha önce sahip olduklarından temelde farklı bir şekilde işlemeye başladığı ve bugün oldukları büyük aşındırıcı güç haline geldiği önemli bir aşamayı koruyor.
“İnsanlar bazen Britanya kayalarının yeterince incelendiğini düşünüyor, ancak bu çalışma kayaların yeniden incelenmesinin önemli yeni keşifler sağlayabileceğini gösteriyor.”
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: 390 Milyon Yıl Öncesine Yolculuk: Dünya’nın En Eski Ormanı Somerset’te Keşfedildi
3,5 Milyar Yıl Önce: Protosellerin Doğuşu ve Yaşamın Kökeni