3.500 Yıllık Kayıp Tunç Çağı Şehri Gün Yüzüne Çıktı
Yeni incelenen bir Tunç Çağı şehri, bozkırda beklenmedik bir kentsel planlama ve bronz üretimi sergiliyor.
Arkeologlar, 3500 yıldan uzun bir süre önce önemli bir bronz üretim merkezi olarak hizmet vermiş gibi görünen Kazak Bozkırı’nda büyük bir Tunç Çağı yerleşiminin kalıntılarını ortaya çıkardı. Bu keşif, UCL uzmanlarının eş başkanlığındaki uluslararası bir araştırma ekibi tarafından yapıldı.
Antiquity Project Gallery’de yayınlanan ve Durham Üniversitesi ile Kazakistan’ın Toraighyrov Üniversitesi ile ortaklaşa yürütülen bulgular, Semiyarka’nın ilk derinlemesine arkeolojik çalışmasını sunuyor. Yaklaşık 140 hektarlık bir alanı kaplayan bu planlı yerleşim, bölgedeki türünün bilinen en büyük antik alanı olma özelliğini taşıyor.
Toraighyrov Üniversitesi’ndeki araştırmacılar bölgeyi ilk olarak 2000’lerin başında tespit etmiş olsalar da, kapsamlı bir inceleme ancak yakın zamanda gerçekleştirildi. MÖ 1600 civarına tarihlenen Semiyarka, göçebe grupların kalıcı ve giderek daha kentsel topluluklar kurmaya başladığı kritik bir döneme ışık tutuyor.
Semiyarka bölgesinde keşfedilen bronz bir balta. Kaynak: VK Merz ve IK Merz
Başyazar Dr. Miljana Radivojević (UCL Arkeoloji) şunları söyledi: “Bu, bu bölgedeki onlarca yıldır en dikkat çekici arkeolojik keşiflerden biri. Semiyarka, bozkır toplumlarına dair düşünce biçimimizi değiştiriyor. Hareketli toplulukların, muhtemelen büyük ölçekli bir endüstriye odaklanan kalıcı, organize yerleşimler inşa edip sürdürebileceğini gösteriyor; bozkırın gerçek bir ‘kentsel merkezi’.”
Semiyarka’nın Mimarisi ve Düzeni
Yerleşimden günümüze kalanlar, her biri yaklaşık bir metre yüksekliğinde iki sıra dikdörtgen toprak höyükten oluşuyor. Bu höyükler bir zamanlar çok odalı, kapalı konutları destekliyordu. Araştırmacılar ayrıca, çevredeki evlerin iki katı büyüklüğünde, daha büyük bir merkezi yapının izlerini de buldular. Bu yapının rolü henüz bilinmiyor, ancak bir tören alanı, ortak bir toplanma alanı veya nüfuzlu bir ailenin ikametgahı olarak hizmet vermiş olabilir.
Yerleşimin büyüklüğü ve uzun vadeli istikrarı, önceki varsayımları sorgulamaktadır. Şimdiye kadar bilim insanları, o dönemde bu bölgede yaşayan insanların çoğunlukla yarı göçebe olduklarını ve genellikle geçici kamplarda veya küçük köylerde yaşadıklarını düşünüyorlardı.
Semiyarka sahasında keşfedilen bronz bir obje. Kaynak: VK Merz ve IK Merz.
Durham Üniversitesi’nden ortak yazar Profesör Dan Lawrence şunları söyledi: “Semiyarka’nın ölçeği ve yapısı, bozkır bölgesinde gördüğümüz hiçbir şeye benzemiyor. Doğrusal yapılar ve potansiyel olarak anıtsal yapılar, buradaki Tunç Çağı topluluklarının, antik dünyanın daha geleneksel ‘kentsel’ bölgelerindeki çağdaşlarına benzer, gelişmiş ve planlı yerleşimler geliştirdiğini gösteriyor.”
Semiyarka, muhtemelen bölgede kalay bronz üretimi için önemli bir merkezdi; Avrasya Bozkırı’nda nadir bir keşif. Şehrin güneydoğu ucunda, araştırmacılar, Tunç Çağı’nı tanımlayan ana bronz alaşımı olan kalay bronz metalurji üretimine adanmış bir ‘sanayi bölgesi’nin kanıtlarını ortaya çıkardılar. Kazılar ve jeofizik araştırmalar, potalar, cüruf ve kalay bronz eserler ortaya çıkardı ve Semiyarka metalurjistlerinin küçük ölçekli atölyeler yerine karmaşık üretim sistemleri işlettiğine dair ilk kesin kanıtı sağladı.
Müze koleksiyonlarında korunan yüz binlerce kalay bronz eserine rağmen, Avrasya Bozkır Tunç Çağı’ndaki kalay bronz üretimi hakkında şu anda çok az şey bilinmektedir. Doğu Kazakistan’daki tek bir yerleşim yeri, Geç Tunç Çağı’na ait Askaraly maden sahasıdır ve kalay bronz üretimiyle ilişkilendirilmiştir. Semiyarka, kalay bronz üretimine adanmış bir yerleşim bölgesi göstermektedir; bu da bu rağbet gören alaşımın oldukça organize, muhtemelen sınırlı veya kontrollü bir endüstrisi olduğunu düşündürmektedir. Araştırmacılar, bu alanın bölgenin yeterince anlaşılmamış antik üretim uygulamaları hakkında daha fazla bilgi sunabileceğini umuyor.
Stratejik konum ve kültürel bağlantılar
Kuzeydoğu Kazakistan’da, İrtiş Nehri üzerindeki bir burunda yer alan şehir, ilk olarak 2000’lerin başında keşfedilmiştir. Adı, baktığı vadi ağından gelen “Yedi Vadi” anlamına gelir. Stratejik konumu, Semiyarka’nın bir zamanlar hem bir değişim merkezi hem de bölgesel bir güç olduğunu göstermektedir. Ayrıca, bronz üretimi için hammadde sağlayan yakınlardaki Altay Dağları’ndaki bakır ve kalay yataklarının yakınında yer almaktadır.
Semiyarka sahasında keşfedilen bronz rafine etme ve üretmede kullanılan bir pota. Kaynak: VK Merz ve IK Merz.
Kazı alanını ilk keşfeden Kazakistan’daki Toraighyrov Üniversitesi’nden ortak yazar Dr. Viktor Merz şunları söyledi: “Yıllardır Kazak ulusal araştırma fonunun desteğiyle Semiyarka’da araştırmalar yapıyorum, ancak bu iş birliği alan hakkındaki anlayışımızı gerçekten geliştirdi. UCL ve Durham’daki meslektaşlarımla çalışmak yeni yöntemler ve bakış açıları getirdi ve arkeometalurji ve peyzaj arkeolojisi alanındaki uzmanlıklarından yararlanabildiğimiz için kazının bir sonraki aşamasının neler ortaya çıkaracağını dört gözle bekliyorum.”
Kazıda bulunan işlenmiş metal eserler ve çanak çömlek parçaları, bölgedeki yerleşim yerlerinde kalıcı konutlar inşa eden ilk topluluklardan biri olan Alekseevka-Sargary halkının ağırlıklı olarak bu alanda yaşadığını gösteriyor. Diğer buluntular ise bölge genelinde yaşamış ancak daha göçebe oldukları düşünülen bir diğer grup olan Çerkaşkul halkını anımsatıyor; bu da Semiyarka sakinlerinin muhtemelen bu ve diğer yerel halklarla ticaret yaptığını gösteriyor.
Kazı izni ilk keşfettien Kazakistan’daki Toraighyrov Üniversitesi’nden ortak Dr. Viktor Merz şunları söyledi: “Yıllar Kazak ulusal araştırma fonunun desteğiyle Semiyarka’da araştırma yapma, ancak bu iş birliği alan anlayışımızı gerçekten geliştirdi. UCL ve Durham’daki meslektaşlarıyla çalışmayı yeni teknoloji ve bakış açıları dile getirdi ve arkeometalurji ve bakış arkeolojisi yazar başarılarından faydalanabildiğimiz için dört bir sonraki aşamanın ortaya çıkacağını gözleyeceğini.”
Kazıda bulunan işlenmiş metal eserler ve çanak çömlek parçaları, bölgedeki yerleşim yerlerinde kalıcı konutlar inşa eden ilk topluluklardan biri olan Alekseevka-Sargary’nin ağırlıklı olarak bu alanda yaşadığını gösteriyor. Diğer buluntular ise bölge genelinde yaşamış ancak daha fazla göç edecekleri bir başka grup olan Çerkaşkul halkını anımsıyor; bu da Semiyarka sakinlerinin muhtemelen bu ve diğer yerel halklarla ticaret yaptığını gösteriyor.
Kaynak: https://scitechdaily.com
3.000 Yıllık Tekneler Gün Yüzüne Çıktı: Tunç Çağı’nın Sırları Açığa Çıkıyor