3.4 Milyon Yıllık Ayak Fosili İnsanlık Tarihini Baştan Yazıyor
Yeni fosiller, 3,4 milyon yıllık garip bir ayağı, tırmanma becerilerini kendine özgü iki ayak üzerinde yürüme tarzıyla birleştiren Australopithecus deyiremeda türüyle ilişkilendiriyor.
Kanıtlar, farklı beslenme ve davranışlara sahip olsalar da, birden fazla erken insan atasının aynı bölgede yaşadığını gösteriyor.
Eski Ayak Fosili Farklı Bir Erken İnsan Türüne Atandı
Yeni keşfedilen fosiller, araştırmacıların 2009 yılında keşfedilen sıra dışı 3,4 milyon yıllık hominin ayağının Lucy’nin türüne ait olmadığını belirlemelerine yardımcı oldu. Bunun yerine, kanıtlar artık bunun başka bir erken insan akrabasına ait olduğunu gösteriyor ve iki hominin türünün aynı bölgede aynı zamanda birlikte yaşadığı iddiasını güçlendiriyor.
2009 yılında, Arizona Eyalet Üniversitesi paleoantropologu Yohannes Haile-Selassie liderliğindeki bir ekip, Etiyopya’nın Afar Rifti’ndeki aynı yaştaki tortularda eski bir insan atasına ait sekiz ayak kemiği ortaya çıkardı. Burtele Doğa Ayağı olarak bilinen fosil, Woranso-Mille bölgesinde kazılmış ve 2012 yılında yayınlanan bir eserde resmen tanımlanmıştır.
BRT-VP-2/135 örneğinin montaj öncesi parçaları. Örnek 29 parça halinde bulundu ve bunların 27’si elenmiş topraktan çıkarılarak elde edildi. Kaynak: Yohannes Haile-Selassie, Arizona Eyalet Üniversitesi.
“2009 yılında ayağı bulduğumuzda ve 2012 yılında duyurduğumuzda, bunun Lucy’nin türü olan ve o zamandan beri yaygın olarak bilinen Australopithecus afarensis’ten farklı olduğunu biliyorduk,” diyor İnsan Kökenleri Enstitüsü (IHO) direktörü ve ASU İnsan Evrimi ve Sosyal Değişim Okulu profesörü Haile-Selassie.
“Ancak, alanımızda bir türü postkraniyal unsurlara –boynun altındaki unsurlara– dayanarak adlandırmak yaygın bir uygulama değildir, bu nedenle ayakla açık bir şekilde ilişkili olan boynun üstünde bir şey bulmayı umuyorduk. Tür tanımında genellikle kafatasları, çeneler ve dişler kullanılır.”
Burtele Ayağını A. deyiremeda ile Bağlamak
Burtele ayağı ilk rapor edildiğinde, aynı genel bölgeden bazı dişler zaten bulunmuştu. Bilim insanları, dişlerin aynı tortu tabakasından geldiğinden emin olmadıkları için bunları ayakla ilişkilendirmekte tereddüt ettiler. Haile-Selassie’nin açıkladığına göre, ekip 2015 yılında bölgeden yeni bir tür olan Australopithecus deyiremeda’yı tespit etti, ancak yakınlığına rağmen ayağı bu türe atfetmedi.
Sonraki on yılda, tekrarlanan saha çalışmaları daha fazla keşfe yol açtı. Haile-Selassie’ye göre, ekip artık Burtele ayağını A. deyiremeda ile güvenle ilişkilendirebiliyor.
Burtele ayağı (solda) ve bir goril ayağı taslağının içine yerleştirilmiş ayak. Kaynak: Yohannes Haile-Selassie, Arizona Eyalet Üniversitesi
Ayakların İnsan Evrimi İçin Önemi
Burtele ayağının türünü belirlemek, öneminin sadece bir parçasıdır. Woranso-Mille, aynı dönemde aynı coğrafyada yaşayan iki yakın akraba hominin türüne dair doğrudan kanıt sağlayan tek yer olmaya devam etmektedir.
Burtele ayağı, Lucy’nin türüne göre daha ilkel kabul edilen özellikler göstermektedir. Tırmanmaya uygun, karşıt başparmağı korumuştur, ancak A. deyiremeda hala dik yürüyordu ve modern insanların yürüme şeklinin aksine, esas olarak başparmaktan ziyade ikinci parmaktan itme hareketi yapıyor gibi görünmektedir.
Haile-Selassie, “Ardipithecus ramidus’ta kaçırılmış bir başparmağın varlığı büyük bir sürprizdi çünkü 4,4 milyon yıl önce, karşıt başparmağı koruyan erken bir hominin atası vardı, bu tamamen beklenmedikti,” dedi.
“Ardından 1 milyon yıl sonra, 3,4 milyon yıl önce, daha da şaşırtıcı olan Burtele ayağını buluyoruz. Bu, üyelerinin tamamen iki ayak üzerinde yürüdüğü ve başparmağı içe doğru kıvrılmış olan A. afarensis gibi türlerin görüldüğü bir dönemdir. Bu, bu erken insan atalarında iki ayak üzerinde yürümenin çeşitli biçimlerde ortaya çıktığı anlamına gelir. Burtele ayağı gibi örneklerin bulunması, yerde iki ayak üzerinde yürümenin birçok yolu olduğunu, daha sonraki dönemlere kadar tek bir yolun olmadığını gösteriyor.”
İzotop İpuçları Farklı Beslenme Alışkanlıklarını Ortaya Koyuyor
A. deyiremeda’nın ne yediği hakkında daha fazla bilgi edinmek için, Michigan Üniversitesi profesörü Naomi Levin, Burtele bölgesinden toplanan 25 dişten sekizini izotop testi kullanarak analiz etti. İşlem, diş yüzeyinin temizlenmesi ve yalnızca mine tabakasının dikkatlice örneklenmesiyle başlar.
Levin, “Dişi bir diş matkabı ve çok küçük (< 1 mm) bir uçla örnekliyorum – bu ekipman, diş hekimlerinin dişleriniz üzerinde çalışmak için kullandığı türden bir ekipmandır,” dedi. “Bu matkapla dikkatlice küçük miktarlarda toz çıkarıyorum. Bu tozu plastik bir şişede saklıyorum ve izotop analizi için Michigan Üniversitesi’ndeki laboratuvarımıza geri götürüyorum.”
Sonuçlar, beslenmede belirgin farklılıklar ortaya koydu.
Lucy’nin türü, C3 kaynakları (ağaçlar ve çalılardan) ve C4 kaynakları (tropikal otlar ve sazlar) karışımını tüketiyordu. Ancak A. deyiremeda, daha çok C3 bitki örtüsüne bağımlıydı.
Levin, “Karbon izotop sinyalinin bu kadar net ve daha eski homininler olan A. ramidus ve A. anamensis’in karbon izotop verilerine bu kadar benzer olması beni şaşırttı,” dedi. “A. deyiremeda ve A. afarensis’in beslenmeleri arasındaki farklılıkların belirlenmesinin daha zor olacağını düşünmüştüm, ancak izotop verileri, A. deyiremeda’nın, C4 ot bazlı besin kaynaklarını kullanan en eski hominin olan A. afarensis ile aynı kaynak yelpazesine erişmediğini açıkça gösteriyor.”
Fosillerin Yaşının ve Çevresinin Belirlenmesi
Araştırmanın önemli bir bölümü, fosillerin yaşını belirlemeyi ve bu erken homininlerin yaşadığı çevresel ortamı yeniden oluşturmayı içeriyordu. Bu, fosil katmanlarının saha genelinde birbirleriyle nasıl ilişkili olduğunu anlamak için kapsamlı jeolojik çalışmalar gerektirdi.
Case Western Reserve Üniversitesi’nde yer, çevre ve gezegen bilimleri profesörü olan Beverly Saylor, “Farklı fosil katmanlarının nasıl ilişkili olduğunu belirlemek için Woranso-Mille’de çok sayıda dikkatli saha çalışması yaptık; bu, farklı türlerin ne zaman ve hangi ortamlarda yaşadığını anlamak için çok önemlidir,” dedi. Saylor, Burtele ayağı ile Au. deyiremeda arasındaki stratigrafik bağlantıyı açıklığa kavuşturan jeolojik analizi yönetti.
Genç Bireye Ait Çene Kemikleri Erken Gelişime Işık Tutuyor
Burtele’de bulunan 25 dişin yanı sıra, Haile-Selassie’nin ekibi, diş anatomisine dayanarak açıkça A. deyiremeda’ya ait olduğu anlaşılan genç bir bireye ait çene kemiğini de tespit etti. IHO araştırma bilimcisi ve İnsan Evrimi ve Sosyal Değişim Okulu’nda profesör olan Gary Schwartz’a göre, bu çene kemiği, alt çene kemiğinin derinliklerinde gelişmekte olan yetişkin dişlerin yanı sıra eksiksiz bir süt dişleri setini de içeriyordu.
Araştırmacılar, gelişmekte olan dişleri incelemek için BT taraması kullandılar. Diş oluşumu genel büyüme modelleriyle yakından bağlantılı olduğundan, taramalar genç bireyin yaklaşık 4,5 yaşında öldüğünü tahmin etmelerine yardımcı oldu.
Schwartz, “Bu yaştaki genç bir hominin için, yaşayan maymunlarda ve Lucy’nin türü gibi diğer erken australopitlerde görüldüğü gibi, ön dişler (kesici dişler) ve arka çiğneme dişleri (azı dişleri) arasındaki büyümede bir kopukluğun açık izlerini görebildik” dedi.
“Bence en büyük sürpriz, bu erken Australopithecus (yani erken hominin) türlerinin boyutları, beslenme alışkanlıkları, hareket biçimleri ve anatomileri bakımından ne kadar çeşitli olduklarına dair artan farkındalığımıza rağmen, bu erken Australopithecus’ların büyüme biçimleri açısından şaşırtıcı derecede benzer görünmeleriydi.”
Antik İnsan Türlerinin Aynı Bölgeyi Nasıl Paylaştığı
Bu erken insan akrabalarının nasıl hareket ettiğini, beslendiğini ve büyüdüğünü anlamak, birkaç insan türünün birbirini yok etmeden nasıl bir arada var olabileceğine dair fikir veriyor.
Haile-Selassie, “Milyonlarca yıl öncesine ait geçmiş ekosistemleri anlamaya yönelik tüm araştırmalarımız sadece merak veya nereden geldiğimizi anlamakla ilgili değil,” dedi. “Aynı zamanda bugünümüzü ve geleceğimizi öğrenme isteğimizle de ilgili.”
“Geçmişimizi anlamazsak, bugünü veya geleceğimizi tam olarak anlayamayız. Geçmişte olanları bugün de görüyoruz,” dedi. “Birçok açıdan, bugün gördüğümüz iklim değişikliği, Lucy ve A. deyiremeda zamanlarında birçok kez yaşandı. O zamandan öğrendiklerimiz, bugün iklim değişikliğinin en kötü sonuçlarından bazılarını hafifletmemize yardımcı olabilir.”
Kaynak: https://scitechdaily.com