3.300 Yıllık Mısır Mumyasında Hıyarcıklı Veba DNA’sı Buldu
Yeni bir araştırma, hıyarcıklı vebanın Kuzey Afrika’ya Orta Çağ’da Avrupa’yı kasıp kavurmasından binlerce yıl önce girdiğini ortaya koydu.
Bilim insanları ilk kez 3.200 yıldan daha eski bir Mısır mumyasının kalıntılarında ölümcül bakteri Yersinia pestis’in izlerini buldu.
Yeni bir çalışma, hıyarcıklı vebanın Kara Ölüm salgını başlamadan binlerce yıl önce Avrupa ve Asya dışında yayıldığını gösteriyor.
Araştırmacılar İtalya’nın Torino kentindeki bir müzede muhafaza edilen Mısırlı bir mumyayı analiz ettiler.
Adamın yaklaşık 3.290 yıl önce 30 yaşlarında öldüğünü tespit ettiler. Ölüm nedeni hıyarcıklı vebaydı. Daha önce Kara Ölüm’ün Avrasya ile sınırlı olduğu düşünülüyordu.
Analizler, hastalığın kurbanın kemiklerini ve bağırsaklarını etkileyerek geç bir aşamaya ulaştığını gösterdi. Bu, antik çağda Avrupa ve Asya dışında Yersinia pestis enfeksiyonunun doğrulanan ilk vakasıdır.
Ancak bunun münferit bir vaka mı yoksa bölgedeki yaygın bir salgının parçası mı olduğu belirsizdir.
Veba Afrika’ya nasıl girdi?
Hıyarcıklı veba ya da Kara Ölüm, 1347’den 1352’ye kadar Avrupa’da hüküm sürmüş ve insanlık tarihinin en kötü salgınlarından biri olmuştur.
Salgın sırasında ölen insanların sayısı tam olarak bilinmemekle birlikte, hastalığın 75 milyondan fazla can aldığı tahmin edilmektedir. Bununla birlikte, kökeni çok daha eskidir: genetik araştırmalar vebanın Neolitik çağda var olduğunu kanıtlamaktadır.
Bilim insanları hıyarcıklı vebanın Mısır’a tam olarak nasıl geldiğini bilmiyorlar. Belki de bölgede fareler üzerinde yaşayan pirelerle birlikte ortaya çıkmıştır.
Daha önceki çalışmalarda Tutankamon’un mezarını inşa eden işçilerin yaşadığı Amarna’da antik pireler bulunmuştu.
Tarihi değiştiren bir keşif
Bu keşif, salgın hastalıkların tarihine ilişkin anlayışı değiştiriyor. Şimdiye kadar vebanın izleri, Rusya’daki 5.000 yıllık kalıntılar da dâhil olmak üzere sadece Avrasya’da bulunmuştu.
Bu keşif, vebanın Kuzey Afrika’da düşünülenden çok daha önce yayıldığını doğruluyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: 3.300 Yıllık Mısır Mumyasında Hıyarcıklı Veba DNA’sı Buldu
İlk İnsanlar Renkleri Ne Zaman Keşfetti ve Nasıl Kullandı?
İnsanoğlu dünyaya gözlerini açtığından beri kan, şehvet, şans, acı ve tutkunun rengi olan kırmızıya tutkun olmuştur. Bebekken görebildiğimiz ilk ana renktir ve bu erken tanışma üzerimizde kalıcı bir etki bırakır.