2023 Türkiye Depremi: Uydu Verileri Felaketi Günler Öncesinden Haber Verdi!
Uydu verileri, 2023 Türkiye depreminden 19 gün öncesine kadar elektromanyetik anomalileri ortaya koyuyor
Journal of Applied Geodesy dergisinde yayınlanan yeni bir araştırmaya göre, depremler uydular aracılığıyla tespit edilebilen yer, atmosfer ve iyonosferdeki çeşitli anomaliler aracılığıyla yaklaşmakta olduklarını daha önce düşünülenden çok daha erken haber verebilirler.
Depremler için erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, ölüm ve yıkımın önlenmesinde çok yardımcı olabilir. Önerilen bu tekniklerden biri, yer, atmosfer ve bunların üzerinde bulunan ve iyonosfer olarak adlandırılan yüklü parçacıklar katmanındaki çeşitli fiziksel ve kimyasal parametreleri izlemek için uyduların kullanılmasını içermektedir.
Bu tür anomaliler deprem öncüleri olarak bilinir ve araştırmacılar bunların farkında olsalar da, yaklaşan bir depreme işaret edebilecek kırmızı bayraklar olarak adlandırılan bir modeli kesin olarak tanımlamak zor olmuştur. Bunun nedeni, öncü etkileşimlerin karmaşıklığı ve farklı depremler ile coğrafi bölgelerdeki değişkenliğidir. Ancak, araştırmacılar giderek daha sofistike hale gelen uydu teknolojisini kullanarak analiz ettikleri her depremde bu örüntüleri yavaş yavaş ortaya çıkarmaktadır.
Tahran Üniversitesi’nden Profesör Mehdi Akhoondzadeh, 6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye-Suriye sınırı yakınlarında meydana gelen iki depremin öncesine ve sonrasına ait çeşitli uydu verilerini değerlendirdi. Bu veriler arasında Çin’in sismo-elektromanyetik uydusu CSES-01 ve Avrupa Uzay Ajansı’nın üç uydusundan oluşan Swarm uydu misyonundan gelen veriler de yer alıyor.
Çarpıcı bir şekilde, deprem bölgesinden kara yüzeyi sıcaklığında depremlerden 12-19 gün öncesine kadar anormallikler ve atmosferik parametrelerde depremlerden 5-10 gün önce anormallikler gözlemledi. Bunlar su buharı, metan seviyeleri, ozon ve karbon monoksit ölçümlerini içeriyordu.
Profesör Akhoondzadeh, elektron yoğunluğu ve elektron sıcaklığı gibi parametrelerin ölçümleri de dahil olmak üzere iyonosferdeki anomalileri araştırdığında, depremlerden 1-5 gün önce net ve çarpıcı anomaliler buldu.
Anomalilerin sırasıyla yerde, atmosferde ve iyonosferde belirginleştiği zamanlar, bu sinyallerin yerde ortaya çıktığını ve sonunda atmosferde ve nihayet iyonosferde daha yüksek seviyelerde belirginleştiğini göstermektedir.
Bu olguların incelenmesi deprem erken uyarı sistemlerinin önünü açabilir, ancak araştırmacıların bu örüntüleri daha iyi anlayabilmeleri için gelecekte başka depremleri de değerlendirmeleri gerekecektir.
Profesör Akhoondzadeh, “CSES-01 uydu verileri kullanılarak, 6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye’de meydana gelecek depremler öncesinde iyonosferdeki anomaliler ilk kez tespit edildi” dedi. “Birden fazla deprem öncüsü ile ilişkili anomalileri inceleyerek, gerçek anomalileri tespit etmedeki belirsizlik azalır ve bu, düşük sayıda yanlış uyarı içeren deprem uyarı sistemlerinin oluşturulmasında etkili olabilir.”
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: 2023 Türkiye Depremi: Uydu Verileri Felaketi Günler Öncesinden Haber Verdi!