2023 Nobel Fizik Ödülü Saniyenin Milyarda Birinin Milyarda Biri Süren Işık Darbeleri Yaratma Tekniklerinden Dolayı Üç Bilim İnsanına Verildi

2023 Nobel Fizik Ödülü Saniyenin Milyarda Birinin Milyarda Biri Süren Işık Darbeleri

2023 Nobel Fizik Ödülü Saniyenin Milyarda Birinin Milyarda Biri Süren Işık Darbeleri Yaratma Tekniklerinden Dolayı Üç Bilim İnsanına Verildi

Bir attosaniye o kadar kısadır ki, bir saniyede 13,8 milyar yıl önce evrenin doğuşundan bu yana geçen saniyeler kadar çoktur.

2023 Nobel Fizik Ödülü, saniyenin milyarda birinin milyarda biri olan sadece ‘attosaniye’ süren ışık darbeleri yaratma teknikleri nedeniyle dün üç bilim insanına verildi.

Pierre Agostini, Ferenc Krausz ve Anne L’Huillier, elektronların hareket ettiği veya enerji değiştirdiği hızlı süreçleri ölçmek için son derece kısa ışık darbelerini kullanmanın bir yolunu gösterdiler.

Elektron, proton ve nötronlarla birlikte tüm maddelerin temel yapı taşları olan atomları oluşturan üç atomaltı parçacıktan biridir.

Darbeleri, elektronların son derece hızlı hareketlerinin anlık görüntülerini alabilecek kadar kısadır ve potansiyel olarak davranışları hakkında yeni bilgiler sağlar.

Şu anda bu bilim pratik uygulamalardan ziyade evrenimizi anlamakla ilgili, ancak sonunda daha iyi elektronik ve hastalık teşhisine yol açacağı umuluyor.

Pierre Agostini, Ferenc Krausz and Anne L’Huillier have been awarded for experimental methods that generate attosecond pulses of light for the study of electron dynamics

Nobel Fizik Ödülü, bilim alanındaki en prestijli ödüllerden biridir ve geçmişte doğanın temel güçleri ve kozmik fenomenler hakkındaki keşifleri onurlandırmıştır.

Ödül, ‘karmaşık fiziksel sistemleri anlamamıza yönelik çığır açan katkılarından dolayı’ verilmektedir.

İlgili alanlarda çalışan birkaç bilim insanının 11 milyon İsveç kronu (yaklaşık 820.000 £ veya 990.000 $), altın madalya ve bir diplomadan oluşan ödülü paylaşması yaygındır.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi kazananları Salı günü Stockholm’deki çarpıcı Oturum Salonu’ndan TSİ 10:45’te (05:45 EDT) açıkladı.

Akademi, araştırmanın insanlığa ‘atom ve moleküllerin içindeki elektron dünyasını keşfetmek için yeni araçlar’ sağladığını söyledi.

Bu yıl fizik ödülünü alan üç kişi, ABD, Almanya ve İsveç olmak üzere üç farklı ülkedeki üç farklı kurumdan geliyor ve ödülü hak etmelerini sağlayan da son birkaç on yıldaki kümülatif çabaları oldu.

Pierre Agostini, Ferenc Krausz and Anne L´Huillier have won the Nobel Prize in physics, Royal Swedish Academy of Sciences has announced

Professor Anne L’Huillier, originally from France, is only the fifth woman to win a Nobel in physics. She called the award 'very special'
Aslen Fransız olan Profesör Anne L’Huillier, fizik alanında Nobel kazanan beşinci kadın oldu. Ödülü ‘çok özel’ olarak nitelendirdi

Aslen Fransız olan Profesör Anne L’Huillier, Nobel Fizik Ödülü’nü kazanan beşinci kadın oldu.

Ödülün açıklandığı basın toplantısında, ‘Bu en prestijli ödül ve bu ödülü aldığım için çok mutluyum. Bu inanılmaz bir şey,’ dedi.

Bildiğiniz gibi bu ödülü alan çok fazla kadın yok, bu yüzden bu çok özel.

1987 yılında Profesör L’Huillier, kızılötesi lazer ışığını asal bir gazdan geçirdiğinde ışığın birçok farklı ‘üst tonunun’ ortaya çıktığını keşfetti.

Her bir üst ton, lazer ışığındaki her bir döngü için belirli sayıda döngüye sahip bir ışık dalgasıdır.

Işığın üst tonları, lazer ışığının gazdaki atomlarla etkileşime girmesinden kaynaklanır; bazı elektronlara daha sonra ışık olarak yayılan ekstra enerji verir.

Profesör L’Huillier 1987’den bu yana bu fenomeni araştırmaya devam ederek diğer iki alıcının daha sonraki buluşları için zemin hazırladı.

2001 yılında Fransız-Amerikalı fizikçi Pierre Agostini, her bir atımın sadece 250 attosaniye sürdüğü bir dizi ardışık ışık atımı üretmeyi ve incelemeyi başardı.

Bir attosaniye o kadar kısadır ki, bir saniyede 13,8 milyar yıl önce evrenin doğuşundan bu yana geçen saniyeler kadar çoktur.

Aynı zamanda Macar-Avusturyalı fizikçi Ferenc Krausz, 650 attosaniye süren tek bir ışık atımını izole etmeyi mümkün kılan başka bir deney türü üzerinde çalışıyordu.

Ödül sahiplerinin katkıları birlikte, daha önce takip edilmesi imkansız olan çok hızlı süreçlerin araştırılmasına olanak sağlamıştır.

Elektronların bir malzeme içinde nasıl davrandığını anlamanın ve kontrol etmenin önemli olduğu elektronik gibi birçok farklı alanda potansiyel uygulamalar bulunmaktadır.

Atosaniye darbeleri, tıbbi teşhis gibi farklı molekülleri tanımlamak için de kullanılabilir.

Nobel Fizik Komitesi Başkanı Eva Olsson ‘Artık elektron dünyasının kapısını açabiliriz’ dedi.

Atosaniye fiziği bize elektronlar tarafından yönetilen mekanizmaları anlama fırsatı veriyor.

Bir sonraki adım bunları kullanmak olacak.

2023 fizik ödülü, Macar-Amerikan Katalin Karikó ve Amerikalı Drew Weissman’ın Covid’e karşı mRNA aşılarının oluşturulmasını sağlayan keşifleri nedeniyle Nobel Tıp Ödülü’nü kazanmalarından bir gün sonra verildi.

2023 Nobel Fizik Ödülü Saniyenin Milyarda Birinin Milyarda Biri Süren Işık Darbeleri
Macar fizikçi Ferenc Krausz (resimde) 2023 Nobel Fizik Ödülü’nün üç adayından biri

Nobel duyuruları Çarşamba günü kimya ödülü ve Perşembe günü edebiyat ödülü ile devam edecek. Nobel Barış Ödülü Cuma günü, ekonomi ödülü ise önümüzdeki hafta (9 Ekim) açıklanacak.

Ödül sahipleri, ödülleri veren İsveçli kimyager Alfred Nobel’in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenecek törenlerde ödüllerini almaya davet ediliyor.

Nobel’in vasiyeti üzerine prestijli barış ödülü Oslo’da verilirken, fizik, kimya, fizyoloji veya tıp ve edebiyat ödülleri Stockholm’de veriliyor.

Geçen yıl üç bilim adamı, küçük parçacıkların ayrıldıklarında bile birbirleriyle bağlantılarını koruyabildiklerini kanıtladıkları için fizik ödülünü ortaklaşa kazandılar.

Derleyen: Feyza ÇETİNKOL

Kaynak: 2023 Nobel Fizik Ödülü Saniyenin Milyarda Birinin Milyarda Biri Süren Işık Darbeleri Yaratma Tekniklerinden Dolayı Üç Bilim İnsanına Verildi

Memeli Hücrelerinde Yeni Bir “Mini Organ” Keşfedildi

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar