2.000 Yıllık Savaşçı Kafatası, Dünyanın En Eski İleri Cerrahi Uygulamasının Kanıtı
Oklahoma’daki Osteoloji Müzesi, koleksiyonunda bulunan kafatasının, savaş sırasında yaralanan bir adama ait olduğu ve kırık onarımı için kafasına bir metal parçası yerleştirmek amacıyla en erken ameliyat biçimlerinden bazılarını geçirdiği bildirildi.
Uzmanlar, adamın ameliyattan sağ kurtulduğunu ve kafatasının, eski insanların ileri ameliyatlar yapabildiğini kanıtlayan önemli bir kanıt olduğunu söyledi. Söz konusu kafatası, kabile üyelerinin küçük çocukların kafataslarını bezle bağlayarak, hatta kafalarını uzun süre boyunca iki tahta parçası arasında bağlı tutarak kasıtlı olarak deforme ettiği eski bir vücut modifikasyonu şekli olan (elongated) Perulu uzun kafataslarının bir örneğidir.
‘Bu, yaklaşık 2000 yıl öncesine ait olduğu tahmin edilen, savaştan yaralı döndükten sonra, cerrahi olarak implante edilen metale sahip, uzun bir Peru kafatasıdır. Müze yetkilisi, onun için koleksiyondaki en ilginç ve en eski parçalarımızdan biridir’ dedi. ‘Bu parça hakkında çok fazla geçmişimiz yok, ama prosedürden sağ çıktığını biliyoruz. Onarımı çevreleyen kırık kemiğe dayanarak, birbirine sıkıca kaynaşmış olduğunu görebilirsiniz. Başarılı bir ameliyattı.‘ dedi.
Kafatası orijinal olarak müzenin özel koleksiyonunda tutuluyordu, ancak kafatasının keşfiyle ilgili haberler nedeniyle esere artan kamu ilgisinin ardından resmi olarak 2020’de sergilendi. Peru’da kafatasının keşfedildiği bölge, uzun süredir kırık bir kafatasını tedavi etmek için bir dizi karmaşık prosedür icat eden cerrahlar tarafından biliniyor.
Savaş sırasında sapan gibi mermilerin kullanılması nedeniyle yaralanma o zamanlar yaygındı. O zamanlar Peru’da uzun kafatasları yaygındı ve bir kişinin kafatasına kuvvet uygulanarak, genellikle iki tahta parçası arasında bağlanarak uzatılırdı.
Kafatasını uzatma için, toplumun seçkinlerinin kendilerini ayırt etmelerinin bir yolu olarak hizmet etmekten, bir savunma biçimi olarak hareket etmeye kadar değişen birçok neden verilmiştir. Daha sonraki arkeolojik kazılar, uzun kafatasları olan Perulu kadınların ciddi kafa yaralanmalarına maruz kalma olasılığının, uzun kafataslı olmayanlara göre daha düşük olduğunu buldu.
Bu süre zarfında cerrahlar, modern anestezi veya steril teknikler kullanmadan yaşayan bir insanın kafatasındaki bir deliği kazırlardı. Bunun hayat kurtarabilecek bir tedavi olduğunu erkenden öğrendiler. Fiziksel antropolog John Verano 2016’da National Geographic’e verdiği demeçte, “Trepanasyonun bilinci artırmak veya tamamen ritüel bir aktivite olarak yapılmadığına, ciddi kafa travması olan hastalarla, [özellikle] kafatası kırığı olan hastalarla bağlantılı olduğuna dair çok güçlü kanıtlarımız var.” dedi.
‘Metali tanımıyoruz. Ancak müze sözcüsü, geleneksel olarak bu tür bir prosedür için gümüş ve altın kullanılırdı, diyor. Current Anthropology’de yayınlanan 2018 tarihli bir çalışmada, Mayalardan Hunlara kadar farklı kültürlerde kafataslarını uzatma uygulaması bulundu ve dünya çapındaki gruplarda bir ayrıcalık ve prestij statü sembolü olarak kabul edildi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Tarih Neden Yeniden Yazılmalı? Kimdi Bu 12000 Yıl Önce Yaşayan İnsanlar?
/2.000 Yıllık Savaşçı Kafatası, Dünyanın En Eski İleri Cerrahi Uygulamasının Kanıtı /