2.000 Yıllık Antikitera Mekanizmasının Bir Başka Gizemi Çözülmüş Olabilir
Yeni araştırmaya göre, dünyanın en eski bilgisayarı olan 2.000 yıllık gizemli cihazın ‘kalibrasyon tarihi’ belirlendi.
Bilinen ilk analog bilgisayar olarak ün kazanan 2.000 yıllık inanılmaz bir eser olan Antikitera Mekanizması, bir asırdan fazla bir süre önce eski bir Akdeniz gemi enkazından kurtarıldığından bu yana, hem halkın hem de uzmanların hayal gücünü heyecanlandırdı.
On yıllar boyunca araştırmacılar, bu güzel nesnenin gizemlerini çözdüler. Düzenek, olimpiyatlar gibi kültürel olayları takip etmek ve 18 yıllık ay ve güneş tutulmaları ile noktalanan bir dönem olan Saros Döngüsü boyunca, gök cisimlerinin hareketlerini tahmin etmek için sofistike bir dişli sistemi kullandı.
Eserin çoğu parçası, deniz altında uzun süre gömülü kalmasıyla aşınmış veya kaybolmuş olsa da son çalışmalar, mekanizmanın göz kamaştırıcı dijital rekonstrüksiyonlarını ortaya çıkardı ve karmaşık iç işleyişini sabitledi. Hatta bazı uzmanlar, mekanizmanın MÖ 3. yüzyılda yaşayan ünlü Syracusa bilgesi Arşimet tarafından tasarlandığını veya icat edildiğini iddia ettiler.
Şimdi, Yunanistan’da Aristeidis Voulgaris liderliğindeki bir ekip, bu eski bilgisayarın gelişen hikayesinde yeni bir bölüm daha ortaya çıkardı. Voulgaris ve meslektaşları, mekanizmanın “ilk kalibrasyon tarihini” yani tüm sistemin referans olarak üzerine inşa edildiği zaman noktasını, MÖ 22 ve 23 Aralık 178’e sabitlediklerine inanıyorlar.
Voulgaris, “Antikitera Mekanizmasının özel tasarımı, çok sayıda parçası ve karmaşık yapısı, dışa aktarılan sonuçları/hesaplamaları, göstergeleri ve ölçekleri aracılığıyla zamanı ölçmek ve hesaplamak için kullanıldığı sonucuna varıyor” dedi. ‘
Ekip çalışmasını henüz hakem onayına sunmadı. “Mekanizmanın üreticisinin, kendi yaratımını tasarlayıp inşa ettiği ve belirli bir Dönem/başlangıç tarihi için Saroz tutulması olaylarını üzerine kazıdığı açıktır.”
Gerçekten de Saros Döngüsü, Antikitera Mekanizmasının tasarımına ay ve güneş tutulmalarını öngören spiral bir kadran biçiminde açıkça yerleştirilmiştir. Araştırmacılar, MÖ 12 Mayıs 205’te meydana gelen, eser tarafından kaydedilen bir güneş tutulmasını tanımlayan önceki bir çalışmayla, saati daha önce geriye döndürmeye çalıştılar.
Voulgaris ve meslektaşları, Yeni Ay evresinin mekanizmada konumlandırılması da dahil olmak üzere birkaç nedenden dolayı daha sonraki bir tarihte geldi. Bu aşamanın konumunu, Saros Döngüsünün, Ay Dünya’dan en uzak konumdayken meydana gelen göksel bir olay olan halka şeklindeki bir güneş tutulması ile başlayacağı anlamına gelecek şekilde yorumluyorlar. Bu mesafenin bir sonucu olarak Ay, Güneş’in ışığını tamamen engellemez ve “ateş çemberi” olarak bilinen bir etkiye neden olur.
Ekip, varsayımlarını test etmek için, antik Yunan tarihinin yüzyıllar boyunca meydana gelen halka şeklindeki güneş tutulmalarını inceledi. Özellikle, mekanizma için zorlayıcı bir kıstas olarak bir tarihi ayırt edebilecek diğer önemli olaylarla çakışan tutulmaları aradılar.
Nihayetinde, araştırmacılar MÖ 22 Aralık 178’de gökyüzünü süsleyen halka şeklindeki tutulmaya karar verdiler, çünkü çalışmaya göre “astronomik olayların nadir rastlanan bir tesadüfünü” içeriyordu. Tutulma, o dönemde birçok takvim için başlangıç tarihi olan Kış Gündönümü’nden bir gün önce gerçekleşti ve aynı zamanda Güneş’in Oğlak burcuna geçişine de karşılık geldi.
Voulgaris ve meslektaşları, Kış Gündönümü’nün mekanizma üzerinde belirgin bir şekilde referans alındığını ve bunun eserin yapımcısı veya yapımcıları için önemli bir tarih olduğunu öne sürdüğünü belirtiyor. Aynı kış tarihlerinin, “Mısır ve Helenistik Yunanistan’da başlayan İsia dini bayramlarının kutlanmasına rastlanmasının “benzersiz bir tesadüf” olduğuna dikkat çekiyorlar. Çalışmaya göre, bu nokta “Mekanizmanın göstergelerinin başlangıç konumunu kalibre etmek için ideal, işlevsel ve temsili bir başlangıç tarihi” olarak ayırt ediliyor.
Yeni çalışma, Antikitera Mekanizmasının çalışması için potansiyel olarak önemli bir referans noktası belirledi, ancak ekibin hipotezini ve bu şaşırtıcı makine ve yaratıcıları hakkındaki diğer birçok açık soruyu doğrulamak için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/2.000 Yıllık Antikitera Mekanizmasının Bir Başka Gizemi Çözülmüş Olabilir/