1986’da Bir Gecede 1746 Kişiyi ve Binlerce Hayvanı Öldüren Nyos Gölü
21 Ağustos 1986’da Kuzeybatı Kamerun’daki Nyos Gölü’nde garip bir gürleme sesi duyuldu. Ertesi sabah gölün 25 kilometre yakınında 1.746 kişi ve 3.500’den fazla hayvan ölü bulundu.
Yakındaki bir uçurumun üzerindeki kerpiç evde yaşayan bir çiftçi olan Ephriam Che, saat 21.00 sıralarında gürlemeyi duydu . Hiçbir şey düşünmeden kısa bir süre sonra yatağa gitti. Ertesi gün uyandığında şelaleye doğru yöneldi ve garip bir şekilde şelale kuruydu. Daha da tuhafı, her yer ürkütücü bir şekilde sessizdi, kuşlardan, hayvanlardan ve hatta böceklerden ses bile duyulmuyordu. Dehşete kapıldı, çığlıklar duyunca yokuş aşağı göl kenarındaki köye doğru devam etti.
Köyde yaşayan bir çoban olan Halima Suley, çaresizce orada duruyordu. Etrafında ailesinin 31 üyesinin cesetleri ve 400 sığır eti vardı. Che, “Ölülerin üzerinde sinek yoktu, çünkü sinekler de ölmüştü.” dedi.
Diğerlerinin de benzer hikayeleri vardı. Monica Lom Ngong, “Oturuyordum, evin içindeki ölülerin arasında oturuyordum, bazıları dışarıdaydı, bazıları evlerin arkasındaydı ve her yerde yatan hayvanlar vardı, inekler, köpekler, koyunlar, her şey… o zamana kadar kafam karışmıştı.” dedi. “Tüm ailem 56 kişiydi ama 53’ü öldü.”
Burada ya da aşağıdaki köyde, yüzlerce kişinin ölürken mücadele ettiğine dair hiçbir iz yoktu. Bu uğursuz ses çıktığı zaman yaklaşık olarak akşam 9 civarıydı. Diğer ipuçları, çürük yumurta kokusu ve ölülerin ve canlıların bedenlerindeki garip izlerdi.
“Uyandığımda sol kolumda yanıklar vardı,” dedi Monica. “O zamana kadar hiç ağrı hissetmiyordum. Kolum, yaralar yüzünden neredeyse çürümeye dönmüştü.”
İnsanların bunu kimyasal saldırılara ve daha batıl inançlara dayandırmasıyla ilgili tam olarak ne olduğu hakkında net bir şey yoktu. Hayatta kalanlar (çoğunlukla gölden uzakta hızla daha yüksek bir yer arayan insanlar) yattıkları yerde uyuklayan aile üyelerini ve gölden şaşırtıcı bir hızla yayılan bir gaz bulutunu anlattılar. İnsanlardan bir kısmının bilinçsiz olduğu ortaya çıktı ve ertesi gün etraflarındaki katliam sahnelerini görmek üzere uyandılar.
Bilim insanları, sonraki haftalarda olayı araştırmak için Nyos’a gittiler, her yere dağılmış cesetler ve maviden kırmızıya dönen bir göl buldular. Hayatta kalanların çoğu kusma, ishal ve halüsinasyonlardan muzdaripti, bunların hepsi karbondioksit/CO2 zehirlenmesinin semptomlarıydı.
Gölden alınan örnekler olayın nedenini doğruladı. Nyos Gölü CO2 üreten bir volkanik krater içinde oluşmuştu. Genellikle, volkanik göllerde, su rahatsız edildikçe(tetiklendikçe) ve etrafta aktıkça gaz salınır. Ancak Nyos Gölü alışılmadık bir şekilde hareketsizdi ve sonuç olarak, çökeltide on yıllardır yakınlarda kimsenin bilmediği bir CO2 birikimi olmuştu. O gün tam olarak gölü tetikleyenin ne olduğu bilinmiyor: Bir heyelan mı veya gazın aniden salınımı mı? Ancak 20 saniye içinde yaklaşık 1.2 kilometreküp CO2 salındı ve yoluna çıkan herkesi boğdu. Gaz, çevreleyen havadan daha yoğundur, bu nedenle yerde uyuyan kimse bir daha asla uyanmazken, ayakta duran veya daha yüksek yerde olanlar kurtulabildi.
Bu sorunu yaşayan tek göl o değil. Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile Ruanda arasındaki Kivu Gölü, Nyos’tan çok çok daha büyüktür ve çok daha yoğun bir nüfusla çevrilidir. Araştırmalar, gölde nesli tükenme olaylarının her bin yılda bir gerçekleştiğini gösterdi, bu nedenle mesele başka bir yok olma olayının olup olmayacağı değil, ne zaman olacağıdır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
İzdiham Videosu: Kongolu Köylüler Toprağın %90’ı Altınla Dolu Bir Dağ Keşfetti
İzdiham Videosu: Kongolu Köylüler Toprağın %90’ı Altınla Dolu Bir Dağ Keşfetti
/1986’da Bir Gecede 1746 Kişiyi ve Binlerce Hayvanı Öldüren Nyos Gölü/