170 Milyon Yıllık Dev Dinozor İzleri Ortaya Çıktı
Oxford ve Birmingham Üniversitelerinden bilim insanları, yüzlerce farklı dinozor ayak iziyle kaplı geniş bir taş ocağı zemini keşfetti.
Ekipler, Orta Jura Dönemi’ne (yaklaşık 166 milyon yıl önce) kadar uzanan çok sayıda devasa ayak izini ortaya çıkardı. Bu izler geniş bir “dinozor otoyolunun” parçasıdır ve 9 metre uzunluğundaki vahşi yırtıcı Megalosaurus’un yanı sıra bunun iki katı büyüklüğündeki otçul dinozorların ayak izlerini de içermektedir.
Kazı BBC Two’nun Digging for Britain programında yer aldı ve Oxford Üniversitesi Doğa Tarihi Müzesi’nde (OUMNH) halka açık yeni bir sergi olan Breaking Ground’da sergilendi.
Oxfordshire’daki Dewars Farm Taş Ocağı’nda yapılan kazıda beş geniş iz yolu ortaya çıkarıldı ve çevrede başka iz yollarına dair kanıtlar da bulundu. En uzun kesintisiz iz yolu 150 metreden fazla uzanıyor. İz yollarından dördü, sauropod olarak bilinen devasa, uzun boyunlu otçul dinozorlar, muhtemelen 18 metreye kadar uzayabilen ünlü Diplodocus’un bir akrabası olan Cetiosaurus tarafından oluşturulmuştur. Beşinci iz yolu, belirgin pençelere sahip büyük, üç parmaklı ayaklarıyla karakterize edilen etobur theropod Megalosaurus tarafından yapılmıştır. Alanın bir bölümünde etobur ve otoburlara ait izlerin üst üste binmesi, bu dinozorların etkileşime girip girmedikleri ve nasıl etkileşime girmiş olabilecekleri konusunda merak uyandırıcı sorular ortaya çıkarıyor.
Megalosaurus ve Cetiosaurus’un bir sanatçı tarafından yeniden yapılandırılması. Kredi: Mark Witton
Megalosaurus 1824 yılında dünya çapında bilimsel olarak adlandırılan ve tanımlanan ilk dinozor olmuş ve dinozor biliminin son 200 yılını başlatmıştır.
OUMNH’de Omurgalı Paleontoloğu olan Dr. Emma Nicholls şunları söyledi: “Bilim insanları Megalosaurus’u Dünya’daki diğer dinozorlardan daha uzun süredir tanıyor ve inceliyor; ancak bu son keşifler bu hayvanlarla ilgili hala bulunmayı bekleyen yeni kanıtlar olduğunu kanıtlıyor.”
Tesadüfi Keşif ve Büyük Ölçekli Kazı
Ayak izleri çamur altında gömülüydü ancak taş ocağı işçisi Gary Johnson’ın taş ocağı zeminini ortaya çıkarmak için aracıyla kili sıyırırken ‘olağandışı darbeler’ hissetmesiyle ortaya çıktı. Bu noktada uzmanlar çağrıldı. Dewars Farm ve Duns Tew Taş Ocağı Müdürü Mark Stanway ve çalışanlarıyla yakın işbirliği içinde çalışan Oxford ve Birmingham Üniversiteleri, Haziran 2024’te bir hafta süren kazıda 100’den fazla kişiden oluşan bir ekibe liderlik etti.
Birlikte, yaklaşık 200 ayak izini titizlikle ortaya çıkardılar ve havadan drone fotoğrafçılığı kullanarak alanın ayrıntılı 3D modellerini oluşturdular – ayak izlerini gelecekteki araştırmalar için benzeri görülmemiş ayrıntılarla belgelediler.
Kazı alanının drone ile çekilmiş bir fotoğrafı. Kredi: Birmingham Üniversitesi
Birmingham Üniversitesi Mikropalaeontoloji Profesörü Kirsty Edgar şunları söyledi: “Bu ayak izleri, dinozorların yaşamlarına olağanüstü bir pencere açarak hareketleri, etkileşimleri ve yaşadıkları tropikal ortamla ilgili ayrıntıları ortaya koyuyor.”
Mark Stanway ve Smiths Bletchington’daki ekibi, ilk keşiften tam kazıya kadar muazzam bir destek sağladı. Hem yerel jeoloji konusundaki kapsamlı uzmanlıkları hem de ekskavatörler ve kaya testereleri gibi uzman ekipmanların kullanımı konusunda paha biçilmez bir katkı sağladılar.
1997 Keşfi ile Bağlantı
Yeni izler 1997 yılında bölgede yapılan keşiflerle bağlantılı olup, daha önceki kireçtaşı ocaklarında 40’tan fazla ayak izi bulunmuş ve bazı izlerin uzunluğu 180 metreye kadar ulaşmıştı. O dönemde bu alan, Orta Jura Dönemi’nde Birleşik Krallık’ta bulunan dinozor türleri hakkında önemli yeni bilgiler sağlamıştır. Alan, dünyadaki bilimsel açıdan en önemli dinozor izi alanlarından biri olarak kabul edildi ve daha sonra Özel Bilimsel İlgi Alanı olarak belirlendi. Ancak, orijinal alana artık büyük ölçüde erişilememektedir ve bulgular dijital kameraların ve insansız hava araçlarının kullanımından önceye dayandığından, fotoğrafik kanıtlar sınırlıdır.
Yeni iz yolları bölgenin önemini artırıyor ve keşifler arasında sadece otuz yıl olsa da modern teknikler ve teknoloji, izlerin daha önce hiç olmadığı kadar kapsamlı bir şekilde kaydedilebileceği anlamına geliyor.
Dinozor ayak izlerinden birinin fotoğrafı. Kredi: Caroline Wood, Oxford Üniversitesi
Birmingham Üniversitesi’nde Paleobiyoloji Profesörü olan Profesör Richard Butler şunları söyledi: “Ulusal Dünya mirasımızın önemli bir parçası olan bu alandan öğrenebileceğimiz daha çok şey var. 3D modellerimiz, araştırmacıların geçmişimizin bu büyüleyici parçasını gelecek nesiller için incelemeye ve erişilebilir kılmaya devam etmelerini sağlayacak.”
Yeni kazı sırasında, baskıların 20.000’den fazla görüntüsü oluşturuldu. Bunlar, daha fazla çalışma ve eğitim için zengin bir malzeme sağlayacak ve bu dinozorların hızları, ne kadar büyük oldukları ve etkileşimde bulunup bulunmadıkları ve nasıl etkileşimde bulundukları da dahil olmak üzere nasıl yürüdüklerine dair değerli bilgiler sağlayabilir.
OUMNH’de Toprak Bilimci olan Dr. Duncan Murdock şunları söyledi: “Koruma o kadar detaylı ki, dinozorun ayakları içeri ve dışarı doğru ezilirken çamurun nasıl deforme olduğunu görebiliyoruz. Yuvalar, kabuklar ve bitkiler gibi diğer fosillerle birlikte dinozorların içinde yürüdüğü çamurlu lagün ortamını canlandırabiliyoruz.”
Keşif BBC’nin Digging for Britain programında ve halka açık sergide kutlanacak
BBC’nin Digging for Britain ekibi, önümüzdeki hafta yayınlanacak olan yeni bir dizinin parçası olarak bu çalışmayı filme aldı. Aynı zamanda Birmingham Üniversitesi’nin Bilimde Halk Katılımı Profesörü olan Profesör Alice Roberts tarafından sunulan program iPlayer’da yer alıyor ve 8 Ocak 2025 tarihinde BBC Two kanalında yayınlandı.
Kazı, yaşam ve Dünya tarihine ilişkin anlayışımızdaki önemli gelişmelerin öyküsünü anlatan OUMNH’de Çığır Açan sergi kapsamında da yer alacak. Ziyaretçiler, bir dinozorun ilk tanımında kullanılan Megalosaurus fosillerini görebilecek, kazı alanından fotoğraf ve video görüntülerini izleyebilecek ve paleontologların dinozorları incelemek için kullandıkları en son teknikler hakkında bilgi edinebilecekler.
Kazı, Jeologlar Derneği, Birmingham Üniversitesi Coğrafya, Yer ve Çevre Bilimleri Fakültesi ve Birmingham Üniversitesi Mezunları Etki Fonu tarafından finanse edilmiştir.
Kaynak: https://scitechdaily.com