17.yy’dan Kalma Alıcısına Ulaşmamış Mühürlü Bir Mektup, X-Işını Tarayıcısı ile ‘Dijital Olarak’ Açılarak İlk Kez Okundu
İlk kez 300 yıl önce mühürlenen mektup, bir harf kilitleme işlemiyle kapatılmıştı. O zamandan beri açılmamıştı, ayrıca katlanma şekli ile kendi zarfı haline getirilen mektup, bilim insanlarının kağıdı kesmeden, zedelemeden ‘dijital olarak’ açması sayesinde ilk kez okundu.
Londra Queen Mary Üniversitesi’nin diş araştırma laboratuvarlarında geliştirilen oldukça hassas bir X-ışını mikrotomografi tarayıcısı, teslim edilmemiş postalarla dolu 17. yüzyıldan kalma bir posta sandığından açılmamış bir grup mektubu taramak için kullanıldı.
Bu, ekibin, değerli fiziksel kanıtlarını korurken, 300 yıldır açılmayan güvenli bir şekilde katlanmış bir mektubun içeriğini okumasına izin verdi.
İçerideki metni sabitlemek için kullanılan ‘harf kilidi’ nedeniyle zarar vermeden açılmaları özellikle zordu.
Mektup kilidi, modern zarflar kullanılmadan önce güvenli iletişim için yaygın bir uygulamadır ve eski fiziksel iletişim güvenlik teknikleri ile modern dijital kriptografi arasındaki eksik bağlantı olarak kabul edilir.
Şimdiye kadar bu mektup paketleri yalnızca kesilerek açılarak incelenebiliyor ve okunabiliyordu, bu da çoğu zaman tarihi belgelere zarar veriyordu.
Artık ekip, mektupların içeriğini, onları koruyan sistemlere geri dönülmez bir şekilde zarar vermeden inceleyebildi.
Profesör Graham Davis, tarayıcının dişlerdeki mineralleri haritalamak için benzeri görülmemiş düzeyde hassasiyete sahip olacak şekilde tasarlandığını söyledi.
Bunun diş araştırmalarında paha biçilmez olduğunu da ekledi. Ancak bu yüksek hassasiyet, kağıt ve parşömen içindeki belirli mürekkep türlerinin çözülmesini de mümkün kılmıştır. Dişlere bakmak için tasarlanmış bir tarayıcının bizi bu kadar ileri götürdüğünü düşünmek inanılmaz.’
31 Temmuz 1697 tarihli mektup, Jacques Sennacques’in Lahey’deki bir Fransız tüccar olan kuzenine, başka bir adamın ölümünü bildirmesi için yazılan bir rica mektubuydu.
Ekip, mektubun Avrupa tarihinin çalkantılı bir döneminde sıradan insanların yaşamları ve endişeleri hakkında bir fikir verdiğini açıkladı.
Yazışma ağlarının aileleri, toplulukları ve ticareti çok uzak mesafelerde bir arada tuttuğu bir dönemdi.
Ekip, mektup paketlerinin X-ışını mikrotomografi taramasının ardından, taranan görüntülere hesaplama algoritmaları uyguladı.
Bu onların katlanmış mektubun farklı katmanlarını tanımlamalarına ve ayırmalarına ve içindeki içeriği okumak için onu ‘sanal olarak açmalarına’ izin verdi.
Araştırmacılar, sanal açılma yönteminin ve katlama tekniklerinin sınıflandırılmasının, araştırmacıların fiziksel kriptografinin bu tarihsel versiyonunu anlamalarına yardımcı olurken aynı zamanda kültürel miraslarını da koruyabileceğini öne sürüyorlar.
Araştırma ekibi Nature Communications’da yayınlanan makalesinde, ‘Bu algoritma bizi kilitli bir mektubun tam kalbine götürüyor’ dedi.
Bazen geçmiş, incelemeye direnir. Bu mektupları kesebilirdik; ama bunun yerine onları gizli gizli nitelikleri için incelemeye zaman ayırdık.
Açılmadıklarında mektupların çok daha açıklayıcı olabileceğini öğrendik. Hiç gün ışığını görmemiş ve alıcısına bile ulaşmamış samimi bir hikayeyi okumak için sanal açılımı kullanmak gerçekten olağanüstü.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/17.yy’dan Kalma Alıcısına Ulaşmamış Mühürlü Bir Mektup, X-Işını Tarayıcısı ile ‘Dijital Olarak’ Açılarak İlk Kez Okundu/