166 Milyon Yıllık Devasa Dinozor Ayak İzleri Birleşik Krallık’ta Gün Yüzüne Çıktı
M40’ın kükreyen trafiğinden sadece birkaç yüz metre ötede, bilim insanları çok farklı bir yol türünü ortaya çıkardılar.
Yaklaşık 166 milyon yıl önce Britanya’nın ‘dinozor otoyolu’ hantal devler ve vahşi yırtıcı hayvanlarla dolup taşıyordu.
Oxford ve Birmingham Üniversitelerinden araştırmacılar, yüzlerce farklı dinozor ayak iziyle dolu devasa bir taş ocağı zeminini ortaya çıkardı.
Bilim insanları, en uzunu 150 metre uzunluğunda olmak üzere, İngiltere’nin en geniş beş dinozor izini buldu.
Bunlardan dördü uzun boyunlu otoburlara ait – büyük olasılıkla Diplodocus’un 18 metre uzunluğundaki kuzeni Cetiosaurus.
Beşinci iz ise, Orta Jura döneminde Britanya’nın bataklık lagünlerinde dolaşan dokuz metre uzunluğunda vahşi bir yırtıcı olan Megalosaurus’a ait.
Eşsiz derecede iyi korunmuş bu izler, iki dinozorun yollarının kesiştiği anı bile kaydederek, nesli tükenmiş devlerin yaşamlarına dair bazı çarpıcı bilgiler ortaya koyuyor.
Araştırmacılar daha bulunacak çok sayıda iz olmasının ‘çok muhtemel’ olduğunu söylüyor.
Bilim insanları, 166 milyon yıl önce dev otçulların ve vahşi yırtıcıların geçtiği Britanya’nın ‘dinozor otoyolunu’ ortaya çıkardı.
Oxfordshire’daki Dewars Farm Taş Ocağı’nda paleontologlar, beş farklı iz kümesinde 200’den fazla dinozor ayak izi buldular.
İzler Oxfordshire’daki Dewars Farm Taş Ocağı’nın Jurassic kireçtaşında bulundu.
Aslen kil altında gömülü olan bu yeni izler ilk olarak taş ocağı işçisi Gary Johnson tarafından taş ocağı zeminine ulaşmak için kili sıyırırken ‘olağandışı tümsekler’ hissettiğinde fark edildi.
Bulgunun önemini fark eden uzmanlarla temasa geçildi ve alanda geniş çaplı bir kazı çalışması başlatıldı.
Geçen yıl Haziran ayı boyunca 100’den fazla bilim insanı ve gönüllü 200’den fazla fosilleşmiş ayak izini dikkatle ortaya çıkardı.
Araştırmacılar, daha ileri çalışmalar için izlerin kalıplarını çıkarmanın yanı sıra, alanın eksiksiz bir 3D modelini oluşturmak için 20.000’den fazla fotoğraf çekti.
Bu keşif, 1997 yılında bölgede daha önceki bir kireçtaşı ocağında Tyrannosaurus Rex’in de aralarında bulunduğu iki ayaklı dinozor grubu olan sauropod ve theropodlara ait 40’tan fazla ayak izinin ortaya çıkarılmasıyla bağlantılıdır.
Ancak bu alan, dijital kameraların ve insansız hava araçlarının yaygın kullanımından önce gömüldüğü için izlerin 3 boyutlu modelleri yapılamamıştır.
Bu da bu son keşfin, canlı bir tarih öncesi ekosisteme dair özellikle değerli bir içgörü olduğu anlamına geliyor.
İzlerden dördü uzun boyunlu bir sauropoda, büyük olasılıkla 18 metre uzunluğundaki Cetiosaurus’a (sağda) aittir. Geriye kalan son set ise dokuz metreye kadar büyüyebilen vahşi bir yırtıcı olan Megalosaurus’a (solda) ait.
İzler taş ocağı yatağı boyunca 150 metreye kadar uzanıyor ve bir işçinin kireçtaşında ‘olağandışı tümsekler’ fark etmesiyle keşfedildi.
Yaklaşık 166 milyon yıl önce, bu kireçtaşı tabakası oluşmadan önce, Oxfordshire’ın bu kısmı kalın bir çamur yatağının üzerinde sıcak, sığ bir lagündü.
Oxford Üniversitesi’nden paleontolog Dr. Duncan Murdock MailOnline’a şunları söyledi: ‘Bazıları 10 tona varan dev hayvanların ayakları çamura girerken, geride hem ayak izi hem de izin etrafında yer değiştirmiş çamurdan bir kenar bıraktılar.
Daha sonra yüzey sular altında kalmış ve kil bakımından daha zengin bir çamurla gömülerek ayak izleri korunmuştur. Zamanla ve daha fazla gömülmeyle bu tortular kayaya dönüştü.
Bu kalın çamur o kadar inanılmaz detay seviyelerini korumuş ki, bilim insanları dinozorların ayakları içeri girip çıkarken çamurun nasıl deforme olduğunu görebiliyor.
Dr. Murdock, “Fosil kemiklerin aksine, bu gibi buluntular bize soyu tükenmiş hayvanların davranışları hakkında bilgi veriyor” diyor.
“Ayak izlerinin boyutu, şekli ve konumu bize bu dinozorların nasıl hareket ettiklerini, boyutlarını ve hızlarını gösterebilir.
Her bir üç parmaklı Megalosaurus izi yaklaşık 65 cm uzunluğunda ve 2,7 m aralıklı.
Bu ölçümlere dayanarak, bilim insanları bu antik yırtıcının saatte yaklaşık üç mil hızla ilerlediğini tahmin ediyor – kabaca bir insanın yürüme hızıyla aynı.
Megalosaurus (solda) 65 cm uzunluğunda ayak izleri bırakmıştır ve muhtemelen saatte yaklaşık üç mil (beş kmph) hızla hareket etmekteydi. Sauropod 90 cm’lik devasa ayak izleri bırakmıştır (sağda) ve insanın yürüme hızına benzer bir hızda hareket ettiğine inanılmaktadır.
Paleontologlar, yolun bir noktasında Megalosaurus ve sauropodun yollarının kesiştiği bir nokta bile keşfettiler.
Çamurdaki bozulmalara dayanarak, bilim insanları önce sauropodun, bir süre sonra da Megalosaurus’un geçtiğine inanıyor.
Dr Murdock şöyle diyor: “İzlerin kesiştiği yerlerde, etobur Megalosaurus ve dev otçul sauropodlar gibi farklı türler arasındaki potansiyel etkileşimlere dair bir fikir edinebiliyoruz.
Bu keşifler her ne kadar heyecan verici olsa da, uzmanlar hala bulunacak daha çok şey olabileceğini söylüyor.
Birmingham Üniversitesi’nden bir mikropaleontolog olan Profesör Kirsty Edgar MailOnline’a yaptığı açıklamada daha fazla iz bulunmasının ‘çok büyük olasılıkla’ olduğunu söyledi.
Edgar şöyle diyor: “Hayvan bir yüzey üzerinde yürüdüğünde yumuşak tortuda bir iz bırakır, bu nedenle [izler] en yaygın olarak nehir, göl lagünü kenarlarında veya daha genel olarak kıyı ortamlarında bulunur.
Ayrıca, Dewars Farm taş ocağı hala aktif olarak iz yüzeyinin üzerindeki kaya katmanlarını çıkarıyor, bu da Jurassic kireçtaşı açığa çıktıkça daha fazla keşif yapılabileceği anlamına geliyor.
Taş ocağının işletmecisi Smiths Bletchington, sahanın gelecekte de korunmasına yönelik seçenekleri araştırmak üzere Natural England ile birlikte çalışıyor.
Kaynak: https://www.dailymail.co.uk