100 Yıl Sonra İlk Kez 400 Km’lik Nehirdeki Su Serbestçe Akmaya Başladı
ABD tarihindeki en büyük baraj kaldırma işlemi devam ediyor. Yerli toplulukların ve çevrecilerin yıllarca süren aktivizminin ardından, Klamath Nehri boyunca uzanan barajların kaldırılması suyun bir kez daha serbestçe akmasını sağlayarak bölgenin simgeleşmiş somonları için yeni bir umuda işaret ediyor.
Oregon ve kuzeybatı Kaliforniya arasında 414 km boyunca uzanan Klamath Nehri, bir zamanlar Batı Kıyısı’ndaki en büyük üçüncü somon üreten nehirdi.
Nehir havzasında yaşayan Yurok, Karuk ve diğer yerli kabile grupları için hayati bir besin kaynağı olan sağlıklı bir Chinook somonu, coho somonu ve çelikbaş alabalığı popülasyonunu destekliyordu.
Ancak PacifiCorp’un 1911 ve 1962 yılları arasında nehir boyunca hidroelektrik barajlar inşa etmesi, yabani balık stoklarında büyük bir düşüşe yol açtı.
Barajlar, balıklarda hastalığa neden olabilen zehirli alglerin, solucanların ve diğer organizmaların “temizlenmesi” için gereken güçlü su akışını etkili bir şekilde durdurdu.
Şimdi, barajlar ömürlerinin sonuna yaklaşıyor, bu da onları kaldırmak ve nehrin bir zamanlar gelişen ekosistemini canlandırmaya çalışmak için ideal bir zamana işaret ediyor.
Barajlar, onlarca yıldır nehirlere bel bağlamış olan Yurok Kabilesi için ciddi sıkıntılara neden oldu. Klamath Nehri’nden gelen somon balığı topluluk için sadece önemli bir besin kaynağı olmakla kalmıyor, aynı zamanda kültürleri ve kimliklerinde de önemli bir rol oynuyordu.
2002’de Chinook somonlarının özellikle şiddetli bir şekilde ölmesinin ardından, yerli gruplar ve çevreciler barajların kaldırılması için çabalarını artırdı.
Her şeye rağmen çabaları sonuç verdi. Federal Enerji Düzenleme Komisyonu, 2022 yılında Aşağı Klamath Hidroelektrik Projesi’ndeki barajları hizmet dışı bırakacaklarını ve kaldıracaklarını resmen açıkladı.
Yurok Başkan Yardımcısı Frankie Myers geçen yıl yaptığı bir açıklamada, “Somon balıklarının yukarı havzada yumurtlamaya giderken bu nehirden geçeceklerini bilmek kalbimi ısıtıyor” dedi.
Myers, “Geçtiğimiz yüzyıl boyunca barajların nehirdeki yaşamı boğmasını izledik ve bu durum kabilemizin her üyesini olumsuz etkiledi” diye ekledi.
Barajların kaldırılması projesi şu anda önemli bir aşamaya ulaşmış durumda. San Francisco Chronicle’ın haberine göre, barajlardan üçünün arkasındaki su geçen hafta serbest bırakıldı ve Klamath Nehri’nde yüzyıldan bu yana ilk kez suyun serbestçe akmasına izin verildi.
Myers gazeteye verdiği demeçte “Şimdi fişi çekip atıyoruz” dedi. “Bu konuda çok duygusal olmak istemem; ama 100 yıldan uzun bir süredir ilk kez nehir akışına bakabilmek bizim için inanılmaz derecede önemli. Nehrin kendisini görebilmek için mücadele ediyorduk: ” diye ekledi.
Ancak nehrin somonları şimdi yeni bir zorlukla karşı karşıya: iklim değişikliği. Son yıllarda Kuzey Amerika’nın bu bölgesinde görülen rekor kuraklık ve yoğun orman yangınları, vahşi balık popülasyonlarının toparlanmasını engelleyebilir.
Barajın kaldırılmasıyla sayıları artacak olsa da Klamath Nehri somonları henüz tehlikeyi atlatmış değil.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: 100 Yıl Sonra İlk Kez 400 Km’lik Nehirdeki Su Serbestçe Akmaya Başladı
Taşın Sırrı: Nasıl Oluyor da Kaya Parçalandıkça Gökyüzüne Bulutlar Doğuyor