1.5 Milyardan Fazla Nesneyle Galaksimizin En Ayrıntılı Kızılötesi Haritası Yayınlandı
13 yıldan fazla süren ve 500 terabayttan fazla veri içeren galaksimizin en detaylı kızılötesi haritası tamamlandı. Avrupa Güney Gözlemevi tarafından bugüne kadar yürütülen en büyük proje olan bu çalışma, Şili’deki Paranal Gözlemevi’nde bulunan Görünür ve Kızılötesi Astronomi Araştırma Teleskobu VISTA tarafından çekilen 200.000’den fazla görüntüyü içeriyor.
Yerden kızılötesi astronomi yapmak zordur, bu nedenle teleskoplar yüksek irtifalara ve çok az nemin olduğu yerlere yerleştirilir. 2012’de yayınlanan bir önceki harita nesnelerin onda birine sahipti. Bu yeni takip kızılötesinin gücünü sonuna kadar kullanıyor. Ekip bu dalga boylarını kullanarak Samanyolu’nun düzlemini örten tozun içini görmenin yanı sıra kahverengi cüceler ve yıldız sistemlerinden dışarı atılmış serbest yüzen gezegenler gibi soğuk nesneleri de görebiliyor.
Haritayı oluşturmak için VISTA tarafından gözlemlenen Samanyolu alanları. Resim kredisi: ESO/VVVX araştırması
Şili’deki Universidad Andrés Bello’da astrofizikçi olan ve projenin tamamına liderlik eden Dante Minniti yaptığı açıklamada, “O kadar çok keşif yaptık ki galaksimizin görünümünü sonsuza dek değiştirdik” dedi.
Bu abartılı bir ifade değil. Proje 2010 yılında başladığından bu yana, gözlemlere dayanan 300’den fazla bilimsel makale yayınlandı. Bunların en önemlisi VISTA Variables in the Vía Láctea (VVV) araştırması ve ona eşlik eden VVV eXtended (VVVX) araştırmasından gelen verilerdi. Via Lactea, Samanyolu’nun Latince adıdır.
Değişken yıldızların ölçülmesi, bu haritanın 3D yönünü oluşturmak için çok önemlidir. Bazı değişken yıldızların parlama ve sönme süreleri ile içsel parlaklıkları arasında çok hassas bir ilişki vardır. Dünya’dan sadece parlaklıklarını ölçebiliyoruz. Ancak tam parlaklıklarını bilirsek ve bize ne kadar sönük göründüklerini ölçersek, ne kadar uzakta olmaları gerektiğini hesaplayabiliriz.
İlk olarak Henrietta Swan Leavitt tarafından Cepheid değişkenleri için anlaşılan bu ilişki, çok uzak nesnelerin mesafelerini hesaplamanın anahtarıdır. Dolayısıyla VISTA haritası sadece bu nesnelerin gökyüzündeki konumlarıyla değil, bize ne kadar uzak ya da yakın olduklarıyla da ilgilidir.
Brezilya’daki Universidade Federal de Santa Catarina’da astrofizikçi olan ve makalenin başyazarı Roberto Saito, “Proje muazzam bir çabaydı ve harika bir ekiple çevrili olduğumuz için mümkün oldu” dedi.
Tüm bu bilgiler önümüzdeki on yıllar boyunca kullanılacak ve analiz edilecek veriler sağlayacaktır. Ve başka bir galaksi haritacısının önerilen takibi için çok önemli olacak: Gaia. Şu anda Gaia’nın bir sonraki yinelemesinin kızılötesi bir gözlemevinde yapılması için bir teklif var.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Galaksimizi Daha İyi Tanıyacağız: Samanyolu’nun En Kapsamlı Haritası