Zemin Sıvılaşması Neden Olur?
Kahramanmaraş’ta meydana gelen depremlerin ardından zemin sıvılaşması bir kez daha gündeme geldi. Zemin sıvılaşması nedir? Zemin sıvılaşması neden olur?
Türkiye’de zemin sıvılaşmasının örneği, 1999’daki depremde Gölcük’te yaşanmıştı. İstanbul’da ‘zemin sıvılaşması’ uyarısı yapan uzmanlar dolgu alanlarının riskli olduğunu ve doğanın dolgu alanlarını geri alacağını belirtiyor.
ZEMİN SIVILAŞMASI NEDİR?
Sıvılaşma, zeminin sarsıntı sırasında taşıma gücünü kaybetmesidir. Eğer zemin ‘alüvyon’ denilen henüz suyunu kaybetmemiş, diyajenez sürecini (taşlaşma-taş haline geçme) tamamlamamış ise, yer altı suyu seviyesi 0-10 metre arasındaysa ve kum-silt boyutundaki malzemeden oluşuyorsa o bölgede sıvılaşma tehlikesi var demektir. Normalde bu tür zeminler üzeri imara açılmadan önce jeolojik-jeoteknik etütlerle belirlenir.
ZEMİN SIVILAŞMASI NEDEN OLUR?
Zemin sıvılaşması, kohezyonsuz, doymuş veya kısmen doymuş bir toprak, deprem sırasındaki sallanma veya gerilme durumundaki diğer ani değişiklikler gibi uygulanan bir gerilmeye tepki olarak mukavemetini ve sertliğini önemli ölçüde kaybettiğinde meydana gelir. Zemin sıvılaşmasıaşması, zeminin efektif gerilmesi ( kayma mukavemeti ) sıfıra düştüğünde meydana gelir. Toprak, deprem sırasındaki sallanma veya gerilme durumundaki diğer ani değişiklikler gibi uygulanan bir gerilmeye tepki olarak mukavemetini ve sertliğini önemli ölçüde kaybettiğinde meydana gelir. Böylelikle normalde katı olan malzeme sıvı gibi davranır.
Kaynak: Zemin Sıvılaşması Neden Olur?
Antik Kent Depreme Karşı Kırlangıç Sistemi Kullanıyordu
Van, Zernaki Tepe’de araştırılan kayıp antik kentin yapılarında kırlangıç sistemi denilen bir tekniğin uygulandığı keşfedildi. Bu inşaat tekniğinde harç kullanılmadan taşlar yalnızca birbirine kenetleniyor.
Van’ın Erciş ilçesindeki Zernaki Tepe’de, modern toplu konut anlayışının Doğu Anadolu’daki ilk örneği olduğu düşünülen yaklaşık 270 hektar alandaki kent kalıntısında, surlardaki taşların, harç kullanmadan “kırlangıç sistemi” ile depreme dayanıklı hale getirildiği belirlendi.
Çalışmaların bugün bile sürdüğü ve gizemi çözülemeyen kayıp kent, ızgara planlı bir şehir olma özelliğine sahip ve zamanında 10 bin kişiyi barındırdığı düşünülüyor. Kazılardan elde edilen bulgular, eski medeniyetin ilginç bir inşaat tekniği kullandığını gösteriyor.
Kalenin ön sur duvarı 7 bloktan oluşuyor ve tamamı ana kaya üzerine oturtulmuş,– Tüm taşlar harç kullanmadan birbirine kenetlenmiş,– Duvarlar örülürken küçük taştan, büyük taşa giden ilginç bir teknik kullanılmış,– Taşların dip kısımlarında kireç benzeri bir tabaka uygulanarak taban sertleştirilmiş böylece taşların kayması engellenmiş, bu sayede yapı depreme dayanıklı bir hale getirilmiş.