Yeni Teori Güneşimizin Tuhaf Dönüşünü Açıklayabilir

Yeni Teori Güneşimizin Tuhaf Dönüşünü Açıklayabilir

Yeni Teori Güneşimizin Tuhaf Dönüşünü Açıklayabilir

Güneş’in dönüşü tek kelimeyle tuhaftır.

Yüzeyinin her enleminin aşağı yukarı aynı hızda dönmesini beklersiniz, ama hayır. Örneğin, Güneş’in ekvatorunda durabilseydiniz, tam bir dönüş geçirmeniz yaklaşık 24 Dünya günü sürerdi. Kutuplardan birinde dursaydınız, orijinal yönünüze dönmeniz yaklaşık 34 gün sürerdi.



Bu diferansiyel rotasyon olarak bilinir ve bilim insanlarını uzun süre şaşırtmıştır.

Güneş’in iç kısımlarında daha derinlere indikçe daha da kafa karıştırıcı hale geliyor. Heliosismolojik gözlemler bu olgunun sadece üst atmosferle sınırlı olmadığını, yaklaşık 200.000 kilometre (124.000 mil) aşağıya, tüm güneş konveksiyon bölgesine kadar uzandığını ortaya koyuyor.

Şimdi, Max Planck Güneş Sistemi Araştırma Enstitüsü’nden (MPS) güneş fizikçisi Yuto Bekki liderliğindeki bir ekip bir ipucu buldu. Diferansiyel rotasyon, konveksiyon bölgesindeki ses dalgalarının uzun periyotlu salınımları tarafından dizginleniyor gibi görünüyor ve bu da yüzeyde kutupların etrafında dönen hareketler olarak tespit edilebiliyor.

Güneş sürekli ‘uğulduyor’. Fotosfer olarak bilinen görünür yüzey katmanı, yaklaşık beş dakikalık periyotlarla yükselip alçalan milyonlarca akustik salınım moduyla uğulduyor.

Bu modları bir süredir biliyorduk, ancak sadece birkaç yıl önce MPS direktörü Laurent Gizon liderliğindeki bir araştırma ekibi yeni bir akustik salınım türü buldu. Birkaç yıllık güneş gözlem verilerini kullanarak, 27 günlük çok daha uzun bir periyoda sahip küresel bir salınım modu buldular.

Ve başka bir şey daha vardı. Güneş’te dalgalanan bu dev ses dalgaları, bir şekilde güneşin diferansiyel rotasyonuyla bağlantılı görünüyordu.

Orijinal bulgunun yayınlandığı 2021 yılında, araştırmacılar uzun süreli salınım modlarının diferansiyel dönüşe bağlı olduğunu düşünüyorlardı. Ancak Bekki ve meslektaşları daha yakından incelediklerinde, ilişkinin iki yönlü olduğunu keşfettiler. Diferansiyel dönüş, dev ses dalgaları tarafından engelleniyor.

İkisi arasındaki ilişkiyi araştırmak için Bekki ve meslektaşları üç boyutlu sayısal simülasyonlar gerçekleştirerek salınımların etkilerini inceledi. Araştırmacılar, kutupları çevreleyen yüksek enlemlerdeki modların, ısıyı kutuplardan ekvator bölgesine taşıyarak Güneş’in davranışı üzerinde derin bir etkiye sahip olduğunu buldular.

Kutuplar ekvatordan daha sıcak olduğu için, bu ısı taşınımı iki enlem bölgesi arasındaki sıcaklık farkını sınırlar. Bu, kutuplar ve ekvator arasındaki farkın 7 Kelvin’i (7 santigrat derece veya 12,6 Fahrenheit derece) geçemeyeceği anlamına gelir.

Binlerce derece sıcaklıkta çalkalanan bir sıcak plazma topundan bahsederken bu fark çok küçük olsa da, sonuçta diferansiyel dönüşü kontrol eden bu sıcaklık aralığıdır.

Gizon, “Kutuplar ve ekvator arasındaki bu çok küçük sıcaklık farkı Güneş’teki açısal momentum dengesini kontrol eder ve dolayısıyla Güneş’in küresel dinamikleri için önemli bir geri besleme mekanizmasıdır” diye açıklıyor.

Süreçler bazı açılardan farklı olsa da, atmosferik dengesizliklerin Dünya’da dev siklonik fırtınalar yaratmasına benziyor. Hâlâ çözülmesi gereken büyük bir gizem olsa da, süreçler arasındaki bağlantı bu noktaya ulaşmamıza yardımcı olabilir. Yüksek enlem salınım modları Güneş’in diferansiyel dönüşünü yönlendirmede önemli bir rol oynar. Ve belki de diğer yıldızlarda da aynı dinamikler iş başındadır.

Güneş gökyüzünde gizemler ve muammalarla dolu büyük bir alev topu. Yavaş yavaş, onları çözmeye yaklaşıyoruz.

Derleyen: Deniz KAFKAS

Kaynak: Yeni Teori Güneşimizin Tuhaf Dönüşünü Açıklayabilir

Antik Göktaşı İçinde Hapsolmuş Nadir Toz Parçacığı Güneşten Daha Yaşlı

Antik Göktaşı İçinde Hapsolmuş Nadir Toz Parçacığı Güneşten Daha Yaşlı

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar